Samorząd radcowski jest organizacją społeczną

Aplikant niezadowolony z uchwały rady okręgowej izby radców prawnych powinien najpierw złożyć odwołanie do krajowej rady, a dopiero później skargę do sądu - orzekł Naczelny Sąd Administracyjny.

Aplikant złożył wniosek do rady okręgowej izby radców prawnych o rozłożenie na raty opłaty za aplikację, a rada przychyliła się do tej prośby. Aplikant po zdaniu egzaminu zwrócił się z kolei o wpis na listę radców prawnych i jednocześnie umorzenie pozostałej części opłaty. Podał, że stracił pracę i jest w trudnej sytuacji finansowej. Samorząd wpisał go na listę radców, odmówił jednak umorzenia opłaty. Z tego powodu aplikant zaskarżył uchwałę do sądu administracyjnego.

Brak przepisu

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odrzucił skargę. Wskazał, że aplikant powinien najpierw skarżyć niekorzystną uchwałę do krajowej rady radców prawnych. Z art. 60 pkt 6 ustawy o radcach prawnych (Dz.U. z 1982 r. nr 19, poz. 145 z późn. zm.) wynika bowiem, że do zakresu jej działania należy rozpatrywanie odwołań od uchwał rad okręgowych izb radców. A skargę do sądu można wnieść dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia.

Aplikant wniósł jednak skargę kasacyjną. Przekonywał, że przywołany przepis jest jedynie normą kompetencyjną i jako taki nie kreuje prawa dwuinstancyjnego postępowania. Jego zdaniem aby przepis był możliwy do zastosowania, musi też istnieć dodatkowy przepis mówiący o możliwości wniesienia odwołania od decyzji organu korporacji. A takiego przepisu - na wzór art. 46 ustawy - Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 1982 r. nr 16, poz. 124 z późn. zm.) - nie ma.

Druga instancja

NSA również oddalił jednak skargę. Wyjaśnił, że okręgowa rada izby radców zwalniając z obowiązku opłacenia aplikacji, podejmuje uchwałę. Choć nie jest to wyraźnie w ustawie zapisane, odmowa następuje w takiej samej formie. Uchwała ta jest jednostronnym i władczym rozstrzygnięciem, wydanym przez organ administracji publicznej. A z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego wynika, że organami wyższego stopnia w stosunku do organów organizacji społecznych są organy wyższego stopnia tych organizacji. Samorząd radcowski w rozumieniu k.p.a. jest właśnie taką organizacją społeczną. Zatem od rozstrzygnięcia rady okręgowej izby stronie służy odwołanie do krajowej rady radców prawnych. Uznać więc należy, że wyczerpanie drogi instancyjnej musi poprzedzać wniesienie skargi do sądu administracyjnego.

Ewa Maria Radlińska

ewa.radlinska@infor.pl

Postanowienie NSA z 11 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1269/12.