Za niespłacone odsetki na indeks resortu finansów

Karą za nieuczciwe wykorzystywanie pomocy z UE jest wpis do indeksu prowadzonego przez Ministerstwo Finansów. W efekcie firmy, które się tam znajdą, przez trzy lata nie mogą korzystać ze środków unijnych. Tyle że można tam trafić za symboliczne przestępstwa.

W rejestrze figurują przedsiębiorcy, którym urzędnicy instytucji wdrażających programy unijne zakwestionowali tylko niektóre wydatki, np. wysokość wynagrodzeń pracowników.

Pierwszą sankcją jest w takiej sytuacji konieczność zwrotu środków wraz z odsetkami. Firma może się od tej decyzji odwołać, ale mimo to pieniądze i tak musi zwrócić. Jak przyznaje Małgorzata Brzoza, rzeczniczka prasowa resortu finansów, właśnie brak zwrotu środków wraz z odsetkami w ustawowym terminie, tj. 14 dni od doręczenia decyzji, jest najczęstszym powodem wpisania firm do rejestru wykluczonych.

Sporny zwrot

W czerwcu na indeks trafiła opolska firma szkoleniowo-doradcza. Jej właściciel, który prosi o anonimowość, zrealizował już kilka projektów szkoleniowych z Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (PO KL). Podczas kontroli jednego z nich (przeprowadzonej w 2010 roku) Wojewódzki Urząd Pracy (WUP) w Opolu zakwestionował część poniesionych przez niego wydatków. Uznał, że są niekwalifikowalne, tzn. niezgodne z zasadami realizacji PO KL.

To oznacza, że firma musi je zwrócić. Przedsiębiorca skorzystał z przysługującego mu środka odwoławczego, czyli skierował sprawę do resortu rozwoju regionalnego. Ten częściowo przyznał mu rację. W grudniu ubiegłego roku firma zapłaciła sporną kwotę (około 80 tys. zł wraz z odsetkami).

Przedsiębiorca bardzo się więc zdziwił, kiedy na początku lipca tego roku został powiadomiony pismem z Ministerstwa Finansów o tym, że od czerwca figuruje na wykazie nieuczciwych firm.

- Uznałem, że trafiłem do rejestru, ponieważ źle wyliczyłem odsetki. Brakująca kwota to niecałe 6 zł - mówi przedsiębiorca.

Ta sama sprawa wygląda jednak zupełnie inaczej z perspektywy urzędu, który wnioskował o wpis firmy na czarną listę. Jacek Suski, dyrektor WUP w Opolu, tłumaczy, że firma została zgłoszona do rejestru już w ubiegłym roku, bo przedsiębiorca odmówił zwrotu zakwestionowanych wydatków.

- Ta procedura chyba powinna być poprawiona. Beneficjent nie wyczerpał jeszcze wszystkich środków odwoławczych, a już musieliśmy wystąpić o wpisanie go do rejestru wykluczonych - podkreśla dyrektor opolskiego WUP.

Przedsiębiorca z Opola dziwi się jednak, dlaczego trafił na indeks w czerwcu, czyli ponad pół roku po tym, jak uregulował należność.

Gorsza pozycja firm

Zdaniem ekspertów, na przykładzie czytelnika DGP widać mankamenty funkcjonowania rejestru wykluczonych.

Zgodnie z art. 207 ust. 4 pkt 3 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1240 z późn. zm.), na indeks nieuczciwych firm trafia przedsiębiorca, który wykorzystał unijną dotację niezgodnie z przeznaczeniem.

Można w ten sposób ukarać firmę, która popełniła przestępstwo dotacyjne ale też taką, która spóźniła się z opłaceniem odsetek.

- Może zostać tam wpisanym bez prawomocnego wyroku sądowego, a to jest absurdalna praktyka organów administracji, która narusza prawa konstytucyjne obywateli - podkreśla Adam Sadowski, ekspert Centrum im. Adama Smitha.

Z tego powodu interweniowała w Ministerstwie Finansów i Ministerstwie Rozwoju Regionalnego Polska Izba Firm Szkoleniowych.

Jeden z jej członków trafił na czarną listę ministra finansów w październiku 2010 roku, po zakwestionowaniu przez wojewódzki urząd pracy wydatków poniesionych w projekcie. Przedsiębiorca zakazem startowania do konkursów przez 3 lata został ukarany za domniemane naruszenie tzw. zasady konkurencyjności. Problem w tym, że ta nie jest jednoznacznie zdefiniowana.

- Według nas, kara była nieadekwatna do przewinienia, a ewentualna wina firmy nie została potwierdzona przez niezależny sąd, ale tylko przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, który jest stroną w sporze - podkreśla Michał Gawryszczak, dyrektor zarządzający Polskiej Izby Firm Szkoleniowych.

Izba podjęła się tej interwencji, bo skutki decyzji mogły być dla firmy dotkliwe. Wpisanie firmy szkoleniowej, która utrzymuje się tylko z dotacji z PO KL, mogło zakończyć się jej upadkiem. Ostatecznie firma z rejestru została wykreślona.

Niejasne powody

Eksperci zwracają uwagę również na inne niedoskonałości procedury.

- Minister finansów dokonuje wpisu do rejestru, ale nie bada jego zasadności - podkreśla mec. Piotr Klim z kancelarii Klim - Adwokaci i Radcowie Prawni z Opola.

Ponadto wykluczona firma jest co prawda informowana o dokonaniu wpisu, ale bez podania powodu wykluczenia.

Poza tym rozporządzenie ministra finansów z 23 czerwca 2010 r. w sprawie rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich (Dz.U. nr 125, poz. 846), nie przewiduje dla wykluczonej firmy żadnego środka odwoławczego.

Resort finansów nie widzi potrzeby zmiany procedury. Małgorzata Brzoza podkreśla, że wykluczenie następuje na mocy prawa, gdy spełnione są przesłanki ustawy o finansach publicznych.

Przedsiębiorca nie jest jednak całkowicie bezradny nawet wtedy, gdy trafił już na wykaz nieuczciwych firm.

Jak podkreśla Piotr Klim, ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że firma w takiej sytuacji, tzn. gdy nie przysługuje jej żaden środek odwoławczy, może wezwać organ administracyjny do usunięcia naruszenia prawa.

Ta procedura okazała się skuteczna w przypadku przedsiębiorcy z Opola. Niedawno został wykreślony z rejestru wykluczonych.

Do rejestru trafiają firmy, które wykorzystują unijne dotacje niezgodnie z przeznaczeniem

@RY1@i02/2012/173/i02.2012.173.18300060e.804.jpg@RY2@

Procedura zwrotu unijnych środków

Beata Lisowska

beata.lisowska@infor.pl