Niepełnosprawni: praca w urzędach poza zasięgiem

Osoby niepełnosprawne wciąż stanowią niewielki odsetek aktywnych zawodowo w administracji publicznej. Z informacji Biura Pełnomocnika do Spraw Osób Niepełnosprawnych wynika, że w ciągu 2011 roku pracodawcy zgłosili do urzędów pracy 41,4 tys. ofert pracy dla takich osób, a w administracji państwowej wskaźnik zatrudnienia jest niższy niż wśród pracodawców spoza tej strefy.

By to zmienić, w ubiegłym roku w listopadzie wprowadzono przepisy, które miały z założenia ułatwić aktywność zawodową niepełnosprawnych. Ustawa z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. z 2008 r. nr 227, poz. 1505 z późn. zm.) oraz przepisy o pracownikach samorządowych (oraz o pracownikach urzędów państwowych) zostały zmienione w taki sposób, iż nakazują w urzędach, w których wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych (podawany zgodnie z przepisami o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych) jest niższy niż 6 proc. stosowanie zasady pierwszeństwa w zatrudnieniu osób niepełnosprawnych.

Pierwszeństwo przysługuje, o ile osoba niepełnosprawna znajdzie się w gronie pięciu najlepszych wyłonionych w konkursie kandydatów (lub dwóch w przypadku wyższych stanowisk w służbie cywilnej) spełniających wymagania naboru oraz zechce skorzystać z przywileju, składając stosowne dokumenty potwierdzające jej niepełnosprawność.

Ponad pół roku obowiązywania nowych przepisów pozwala na ocenę ich wartości i ich funkcjonowania w praktyce. W ubiegłym tygodniu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów odbyła się konferencja "Osoby niepełnosprawne jako kandydaci na wolne stanowiska w służbie cywilnej", w trakcie której dokonano takiego podsumowania. Jej celem było m.in. pokazanie przyczyn wciąż niewielkiego zatrudnienia osób niepełnosprawnych w administracji. Jako podstawowy problem wskazano przede wszystkim bariery funkcjonalne (brak specjalistycznego sprzętu, trudności komunikacyjne) oraz kwestie subiektywne - uprzedzenia, stereotypy, postawy ludzi. W efekcie pracodawcy obawiają się zatrudniać niepełnosprawnych. Omawiając proces naboru na wolne stanowiska w służbie cywilnej, podkreślano, jak ważne z punktu widzenia osoby niepełnosprawnej, ale również pracodawcy jest precyzyjne zredagowanie ogłoszenia o naborze. Dobre ogłoszenie pozwoli osobie niepełnosprawnej realnie ocenić swoje szanse w pracy na danym stanowisku, zanim podejmie decyzję o kandydowaniu i w ten sposób ograniczy stres związany z rozczarowaniem, że nie spełnia wymogów zatrudnienia. Podkreślano również, że niezbędne jest określenie w ogłoszeniu warunków pracy przez wskazanie np., iż w budynku są ułatwienia dla osób niepełnosprawnych ruchowo.

Podjęty temat jest ważny nie tylko dla samych niepełnosprawnych, ale również dla pracodawców, którzy nadal mają opory przed zatrudnianiem takich osób. Dlatego trzeba cieszyć się, iż służba cywilna chce promować osoby niepełnosprawne, zwłaszcza że w administracji to wciąż znikomy odsetek ogółu zatrudnionych (np. w ministerstwach 1,1 proc.). Warto też pamiętać, że zmiany przepisów nie dotyczą wyłącznie służby cywilnej, ale również samorządu terytorialnego. Interesująca byłaby zatem kolejna konferencja zorganizowana we współpracy z jednostkami samorządowymi. Są tam bowiem olbrzymie możliwości zatrudniania osób niepełnosprawnych ze względu na rozbudowaną strukturę organizacyjną.

Liczę na to, że zmiany, których dokonano w prawie, nie będą zmianami wyłącznie na papierze, ale zaistnieją w świadomości tak pracodawców, jak i osób niepełnosprawnych, że pracodawcy zaczną korzystać z potencjału, jaki posiadają osoby niepełnosprawne, a takie osoby uwierzą w swoje szanse na rynku pracy.

@RY1@i02/2012/133/i02.2012.133.08800020b.802.jpg@RY2@

Małgorzata Terlikowska prawnik, pracownik organów administracji publicznej

Małgorzata Terlikowska

prawnik, pracownik organów administracji publicznej