Spóźnione sprawozdanie nie ograniczy pomocy dla szkoły

Rada miasta nie jest uprawniona do nałożenia, w drodze uchwały, sankcji na prowadzącego niepubliczną placówkę oświatową, jeśli te nie złożyły w terminie rozliczenia.

Rada Miasta zmieniła załącznik do uchwały w sprawie ustalenia zasad udzielania i rozliczania dotacji dla publicznych niesamorządowych i niepublicznych przedszkoli, szkół podstawowych, szkół gimnazjalnych, szkół ponadgimnazjalnych, ośrodków rewalidacyjno-wychowawczych. Postanowiono w nim. m.in., że "w przypadku niezłożenia w terminie rozliczenia dotacji, dotacja zostanie wstrzymana do czasu złożenia sprawozdania". Spółka prowadząca szkoły niepubliczne na terenie miasta wniosła skargę na uchwałę do wojewódzkiego sądu administracyjnego po bezskutecznym wezwaniu rady do usunięcia naruszania.

WSA uwzględnił skargę i stwierdził nieważność zaskarżonych przepisów. Sąd wskazał, że przepis ustanawiający upoważnienie do wydania aktu prawa miejscowego podlega ścisłej wykładni językowej i nie może prowadzić do objęcia zakresem upoważnienia materii w nim niewymienionych. Sąd wskazał, że wzorcem normatywnym wyznaczającym granice materialne, procesowe i kompetencyjne dla stanowienia prawa miejscowego w zakresie udzielania i rozliczania dotacji dla szkół i placówek oświatowych są: art. 80 ust. 4 i art. 90 ust. 4 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 z późn. zm.). Zgodnie z utrwaloną w orzecznictwie interpretacją drugiego ze wskazanych przepisów określone w nim upoważnienie do ustalania trybu udzielania i rozliczania dotacji oraz trybu i zakresu kontroli nie jest równoznaczne z kompetencją organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego do ograniczania prawa do wypłaty dotacji. Użyte przez ustawodawcę pojęcie "rozliczanie" należy rozumieć jako czynności z zakresu księgowości i rachunkowości i to o charakterze materialno-technicznym, zaś "tryb udzielania i rozliczania" oznaczać winien zasady i terminy zgłaszania korekty danych stanowiących podstawę naliczania dotacji, a także zwrotu niewykorzystanej dotacji jednostce samorządu, która jej udzieliła. Zdaniem WSA przewidziana w załączniku do zaskarżonej uchwały sankcja w postaci wstrzymania dotacji w przypadku niedostarczenia sprawozdania rocznego z wykorzystania dotacji w określonym terminie - nie znajduje umocowania w przepisach. Regulacja ta jest ponadto sprzeczna z art. 90 ust. 3 ustawy o systemie oświaty, bowiem jedynym warunkiem nieudzielania dotacji jest niepodanie przez podmiot prowadzący niepubliczną szkołę planowanej liczby uczniów do 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji. Skargę kasacyjną wniosła rada miasta.

NSA oddalił skargę. Za kwestię sporną w niniejszej sprawie uznał zakres upoważnienia ustawowego dla organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego zawartego w art. 90 ust. 4 omawianej ustawy, do wydania aktu prawa miejscowego. NSA zaaprobował stanowisko sądu I instancji polegające na przyjęciu, że postanowienia zawarte w uchwale rady miasta nie mogą obejmować materii wykraczającej poza upoważnienie ustawowe. Wykładnia celowościowa nie może w takim przypadku prowadzić do rozszerzenia umocowania ustawowego. W ocenie NSA ze wskazanych w art. 90 ust. 4 cyt. ustawy granic upoważnienia trudno wywieść upoważnienie do wstrzymania wypłat dotacji za kolejne miesiące w przypadku niewywiązania się z obowiązku złożenia sprawozdania rocznego w terminie. Działanie takie nie może bowiem być uznane ani za element trybu udzielania i rozliczania, ani też za element kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji. Wstrzymanie dotacji w przypadku niezłożenia w terminie sprawozdania rocznego stanowi swoistą sankcję za wadliwe działanie podmiotu dotowanego, a do stanowienia takiej sankcji ustawa nie upoważniła organu samorządu terytorialnego.

Samo ustanowienie obowiązku przekazania sprawozdania rocznego do 20 stycznia następnego roku budżetowego jest zasadne i nie zostało zakwestionowane, natomiast ustanowienie sankcji w postaci wstrzymania dotacji w następnym roku budżetowym nie znajduje uzasadnienia. Przekazanie organowi samorządu sprawozdania rocznego z wykorzystania dotacji nie ma wpływu na wysokość kolejnych części w przyszłości, a nieprawidłowe jej wykorzystanie wywołuje skutki przewidziane w ustawie z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2009 r. nr 157, poz. 1240 z późn. zm.).

Oprac. Szczepan Borowski

z 22 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 204/11.

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2012/128/i02.2012.128.08800080a.802.jpg@RY2@

Szczepan Borowski, asystent sędziego NSA

Zgodnie z art. 90 ust. 1 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 z późn. zm.) niepubliczne przedszkola, szkoły podstawowe i gimnazja (z wyjątkami) otrzymują dotacje z budżetu gminy. W myśl art. 90 ust. 4 ustawy organ samorządu terytorialnego ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji oraz tryb i zakres kontroli prawidłowości ich wykorzystywania, uwzględniając w szczególności podstawę obliczania dotacji, zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, oraz termin i sposób rozliczenia dotacji. Uchwała podejmowana przez organ samorządowy stanowi akt prawa miejscowego, ponieważ zawiera normy generalne i abstrakcyjne. Skierowana jest do wszystkich osób prowadzących niepubliczne ośrodki oświatowe na terenie gminy. Co istotne, materia takiej uchwały nie może być dowolnie kształtowana przez wydający ją organ. Wyraźne granice wyznacza delegacja ustawowa. Upoważnienie to należy rozumieć wąsko. Tryb udzielania dotacji, o którym mowa w przepisie, ma znaczenie techniczne. Nie pozwala jednostce stanowiącej np. na wskazanie w uchwale dodatkowych kryteriów przyznania dotacji. Nie może także nakładać na odbiorcę dotacji sankcji nieznanych ustawie.