Środki regulacyjne wpływają na handel wewnątrz Unii

Środki, które mogą oddziaływać na stosunki handlowe między państwami członkowskimi, to takie, które mogą mieć wpływ, pośredni albo bezpośredni, rzeczywisty lub potencjalny, na strukturę wymiany handlowej między państwami członkowskimi w sposób stwarzający bariery w funkcjonowaniu jednolitego rynku.

Decyzją z kwietnia 2008 r. prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej, po rozpatrzeniu wniosku spółki akcyjnej (SA) o wydanie decyzji o dostępie telekomunikacyjnym w zakresie połączenia sieci wnioskodawcy z siecią spółki z o.o., ustalił warunki dostępu do sieci telekomunikacyjnej (w zakresie połączenia) oraz zasady rozliczeń pomiędzy spółkami. Określił w niej zobowiązania stron m.in. do wzajemnego świadczenia na swoją rzecz usługi zakończenia połączeń w sieci telekomunikacyjnej, usługi wymiany wiadomości tekstowych, usługi wymiany wiadomości multimedialnych. Także określił stawki za zakończenie połączeń w oznaczonym okresie. Od powyższej decyzji spółka z o.o. złożyła odwołanie, domagając się jej uchylenia. Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uchylił zaskarżoną decyzję. Od wyroku apelację wniósł pozwany prezes UKE oraz zainteresowana SA.

Sąd apelacyjny oddalił obie apelacje. Powołał się na art. 18 ustawy z 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. nr 171, poz. 1800 z późn. zm. - dalej: u.p.t.). Zgodnie z nim, jeżeli rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 15 u.p.t. (a więc w sprawach dotyczących dostępu telekomunikacyjnego, o których mowa w art. 28 - 30 u.p.t.), mogą mieć wpływ na stosunki handlowe między państwami członkowskimi, prezes UKE równocześnie z postępowaniem konsultacyjnym rozpoczyna postępowanie konsolidacyjne, przesyłając Komisji Europejskiej i organom regulacyjnym innych państw członkowskich projekty rozstrzygnięć wraz z ich uzasadnieniem. Przedmiotowa decyzja dotyczy umowy o dostępie telekomunikacyjnym w zakresie połączenia sieci, które zgodnie z art. 2 pkt 25 u.p.t. stanowi jeden z rodzajów dostępu telekomunikacyjnego. Jej przedmiotem (w efekcie przedmiotem zaskarżonej decyzji) było ustalenie opłat za świadczone przez obie strony usługi, w tym usługi zakańczania połączeń w sieci telekomunikacyjnej. Chodzi o stawki za terminowanie ruchu u abonentów, tj. stawki MTR. Decyzja w tym zakresie stanowi przejaw kontroli cen z tytułu dostępu telekomunikacyjnego, co jest też obowiązkiem organu regulacyjnego stosownie do art. 13 dyrektywy 2002/19/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 7 marca 2002 r. (Dyrektywy o Dostępie).

Rozstrzygnięcie dotyczy operatora funkcjonującego na rynku (ponad 30 proc. udziałów w rynku) oraz operatora wchodzącego na rynek usług telefonii ruchomej (m.in. mającego 2 mln aktywnych użytkowników). Zdaniem sądu, przedmiotowa decyzja - jako regulująca stawki za zakańczanie połączeń - należy do kategorii tych, które mogą mieć wpływ na stosunki handlowe między państwami członkowskimi. Pojęcie "wpływu na stosunki handlowe między państwami członkowskimi" nie zostało uregulowane w przepisach prawa polskiego. W pkt 38 preambuły do dyrektywy 2002/21/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 7 marca 2002 r. (Dyrektywy Ramowej) mówi się, że środki, które mogą oddziaływać na stosunki handlowe między państwami członkowskimi, to takie, które mogą mieć wpływ, pośredni albo bezpośredni, rzeczywisty lub potencjalny, na strukturę wymiany handlowej między państwami członkowskimi w sposób stwarzający bariery w funkcjonowaniu jednolitego rynku. Są to środki, które mają znaczący wpływ na operatorów i użytkowników w innych państwach członkowskich, w tym m.in. środki, wpływające na cenę dla użytkowników w innych państwach członkowskich, środki które oddziałują na zdolność świadczenia usług w zakresie łączności elektronicznej przedsiębiorstwa mającego siedzibę w innym państwie członkowskim, oraz w szczególności środki, które oddziałują na zdolność świadczenia usług transgranicznych, oraz środki, które oddziałują na strukturę i dostęp do rynku ze skutkiem dla przedsiębiorstw w innych państwach członkowskich.

Zdaniem sądu - przedmiotowe rozstrzygnięcie może mieć wpływ na stosunki handlowe między państwami członkowskimi, zwłaszcza gdy się stwierdzi, że: wobec połączenia sieci użytkownicy tych sieci mogą się ze sobą komunikować; jednej, kolejnej sieci (operatorowi) umożliwia się wejście na rynek usług telekomunikacyjnych; wskutek jego wydania wspiera się równoprawną i skuteczną konkurencję oraz jej rozwój w zakresie świadczenia usług telekomunikacyjnych i równo traktuje przedsiębiorców; wskutek jego wydania zapewnia się integralność sieci i interoperacyjność usług, zapewnia się (wskazuje się na) korzyści w zakresie różnorodności cen i jakości usług telekomunikacyjnych, promuje się nowoczesne usługi telekomunikacyjne (nowe kanały, nowe dekodery, usługi oparte na nowoczesnych technologiach).

Ustalanie opłat powinno być poprzedzone postępowaniem konsolidacyjnym. Zgodnie ze stanowiskiem Komisji Europejskiej zorientowane kosztowo pułapy cenowe (price caps), ścieżki dojścia do stawek MTR czy stawki interkonektowe ustalone w jakikolwiek sposób stanowią obowiązki regulacyjne i mają wpływ na handel między państwami członkowskimi. W związku z tym projekty dotyczące tych kwestii należy notyfikować na podstawie art. 7 ust. 3 w zw. z motywem 15 Dyrektywy Ramowej. Z braku koniecznego, poprzedzającego wydanie decyzji, postępowania, zachodziła konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, stwierdza się bowiem uchybienia, które mogły mieć wpływ na treść decyzji, a które nie mogą zostać usunięte (naprawione) w toku postępowania przed sądem powszechnym. SOKiK nie jest uprawniony do przeprowadzenia postępowania konsolidacyjnego, które leży w wyłącznej gestii organu regulacyjnego, tj. prezesa UKE.

w Warszawie z 14 lutego 2012 r., sygn. akt VI ACa 917/11.

KOMENTARZ EKSPERTA

sędzia Sądu Apelacyjnego w Warszawie

W literaturze zaznacza się, że wpływ na handel między państwami członkowskimi ma miejsce, gdy zastosowanie określonego instrumentu przez władzę regulacyjną może mieć wpływ na osiąganie celów w zakresie rynku wewnętrznego w stosunkach pomiędzy państwami członkowskimi, w szczególności poprzez rozdrabnianie tego rynku, osłabianie jego jednolitości lub ograniczanie konkurencji. Jeżeli mają chronić ten rynek przed konkurencją z innych państw, to nawet gdy ich zasięg jest ograniczony do jednego rynku lub jego części, wpływają na handel między państwami członkowskimi. Wpływ na handel między państwami członkowskimi wystąpi w każdym przypadku stosowania środków regulacyjnych w odniesieniu do sieci i usług międzynarodowych, usług, które mogą być świadczone transgranicznie, usług, które świadczone w jednym państwie członkowskim wywierają wpływ na warunki świadczenia w innych państwach.