Prezes stowarzyszenia nie odpowie za zaległości w składkach, które powstały przed 1 stycznia 2003 r.

Sygn. akt III UK 10/14

z 15 października 2014 r.

W sprawie ustalono, że klub utworzony w celu propagowania, organizowania i rozwoju piłki siatkowej męskiej działał jako środowiskowy i nie prowadził działalności gospodarczej. W 1993 r. został wpisany do rejestru stowarzyszeń kultury fizycznej i ich związków. W 2001 r. zarząd klubu wystąpił do sądu rejonowego z wnioskiem o rejestrację w rejestrze stowarzyszeń. Sąd odmówił dokonania wpisu z uwagi na braki formalne wniosku. Walne zgromadzenie członków podjęło uchwałę o postawieniu klubu w stan likwidacji 1 października 2003 r. Sąd rejonowy odrzucił wniosek klubu o ujawnienie otwarcia likwidacji, ponieważ podmiot ten nie został zarejestrowany w KRS.

Na podstawie stosownego wniosku wpisano klub do KRS (z zaznaczeniem jego likwidacji). Klub w likwidacji został wykreślony z KRS. Skład zarządu klubu wielokrotnie ulegał zmianom. Od 1993 r. do zakończenia likwidacji nie regulował na bieżąco wszystkich zaciągniętych zobowiązań. W okresie od 1 stycznia 2001 r. do lutego 2004 r. stowarzyszenie osiągnęło zbilansowany zysk z działalności w wysokości około 600 000,00 zł, który jednak nie pozwolił na uregulowanie wszelkich zobowiązań powstałych w latach wcześniejszych. Finansowanie bieżącej działalności było praktycznie niemożliwe bez zaciągania dalszych zobowiązań bez pokrycia. Brak było realnych zabezpieczeń finansowych na obsługę sezonu 2002-2003. W październiku 2002 r. dyrektor złożył wniosek o postawienie stowarzyszenia w stan likwidacji, w związku z utratą płynności finansowej.

Zgodnie z przyjętym programem naprawczym postanowiono częściowo umarzać zadłużenie przez kompensację środków z zainteresowanymi podmiotami gospodarczymi oraz osobami fizycznymi. Z uwagi na zadłużenie toczyło się wobec klubu postępowanie egzekucyjne. Organ rentowy wystawił tytuły wykonawcze za okres od grudnia 2002 r. do lutego 2003 r.

W stosunku zaś do członków, którzy w okresach od grudnia 2002 r. do lipca 2003 r. byli w zarządzie, zostały wydane decyzje stwierdzające ich odpowiedzialność za zaległości klubu z tytułu nieopłacania składek za okresy, kiedy piastowali oni funkcję członków zarządu.

W tak ustalonym stanie faktycznym sąd okręgowy uznał, że klub był inną osobą prawną w rozumieniu art. 116a ustawy z 29 sierpnia 1998 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.; dalej: o.p.), ponieważ powstał jako stowarzyszenie na podstawie przepisów ustawy z 3 lipca 1984 r. o kulturze fizycznej (Dz.U. nr 34, poz. 181 ze zm.) i na mocy art. 61 tej ustawy został wpisany do rejestru stowarzyszeń i związków, nabywając tym samym osobowość prawną. Takiego statusu klub nie utracił w związku z brakiem przerejestrowania stowarzyszenia do Krajowego Rejestru Sądowego. Zgodnie z art. 9 ust. 2 i ust. 3 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. nr 121, poz. 770 ze zm.), do czasu rejestracji, o której mowa w art. 1 tej ustawy, nie dłużej niż do 31 grudnia 2013 r., zachowują moc dotychczasowe wpisy w rejestrach sądowych. Sąd apelacyjny uznał apelację za bezzasadną, wskazując, że najdawniejsza wykazana w zaskarżonej decyzji zaległość z tytułu składek dotyczy należności za grudzień 2002 r. Zgodnie z art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.; dalej: u.s.u.s.), zaległość składkowa za grudzień powstała z chwilą upływu terminu ich płatności, tj. z dniem następującym po upływie terminu uiszczenia składek - 15 stycznia 2003 r., gdy zobowiązanie za grudzień 2002 r. przekształciło się w zaległość składkową. Sąd apelacyjny obarczył skarżącego odpowiedzialnością za zaległości składkowe za miesiąc grudzień 2002 r.

Skarga kasacyjna była usprawiedliwiona w zakresie bezpodstawnego obarczenia skarżącego odpowiedzialnością za zaległości składkowe za miesiąc grudzień 2002 r. Wprawdzie stały się one wymagalne po upływie terminu płatności, tj. 16 stycznia 2003 r., ale równocześnie do końca 2002 r. nie było podstawy prawnej do przeniesienia w tym zakresie odpowiedzialności na członka zarządu klubu. Miał on status stowarzyszenia, a zatem innej osoby prawnej niż wymienione w art. 116 o.p. Subsydiarna odpowiedzialność za zaległości składkowe członków zarządu klubu została unormowana i wprowadzona do polskiego porządku prawnego dopiero od 1 stycznia 2003 r. nowym przepisem art. 116a o.p. Oznaczało to bezpodstawne obarczenie skarżącego odpowiedzialnością za zobowiązania składkowe, dotyczące okresu sprzed zmiany normatywnej w tym zakresie stanu prawnego, który do 1 stycznia 2002 r. nie normował legalności obarczenia odpowiedzialnością za długi składkowe stowarzyszenia sportowego członków jego zarządu.

Brak podstawy prawnej do obarczenia członka zarządu osoby prawnej innej niż wymienione w art. 116 o.p. subsydiarną odpowiedzialnością za zaległości składkowe takiej osoby prawnej przed 1 stycznia 2003 r. oznaczał brak możliwości prawnych przeniesienia na skarżącego (członka stowarzyszenia sportowego) odpowiedzialności za należności składkowe klubu, które dotyczyły wcześniejszego okresu (grudnia 2002 r.) - przed wprowadzeniem nowości normatywnej (art. 116a o.p.), bez względu na późniejszą, styczniową datę wymagalności tych płatności.

Mając powyższe na uwadze, SN uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej zaległości składkowych powstałych do 1 stycznia 2003 r. i sprawę w tej części przekazał sądowi apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. W pozostałym zakresie skargę kasacyjną oddalił.

@RY1@i02/2014/240/i02.2014.240.03300080l.802.jpg@RY2@

Linia orzecznicza

Oprac. dr Wojciech Ostaszewski

asystent sędziego Sądu Najwyższego