Świadczenia dla opiekunów w TK

Jeszcze w tym miesiącu mają zapaść istotne rozstrzygnięcia w kwestii wsparcia kierowanego do członków rodzin, którzy rezygnują z pracy, aby zajmować się niepełnosprawnym krewnym. Na 21 października br. Trybunał Konstytucyjny wyznaczył termin rozprawy, w którym zajmie się złożonym przez posłów PiS wnioskiem (sygn. akt. K 38/13) w sprawie obowiązujących od początku 2013 r. zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Zaskarżone przepisy to art. 17 ust. 1b oraz art. 16a ust. 2-5 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm.). Pierwszy z nich przewiduje, że jednym z warunków uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest to, by niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała do momentu ukończenia przez nią 18 lat lub 25 lat, jeżeli uczy się w szkole lub uczelni wyższej. Z kolei drugi z artykułów dotyczy specjalnego zasiłku opiekuńczego, który jest formą rekompensaty dla osób z krewnym, który doznał uszczerbku na zdrowiu w późniejszym wieku. Przy czym jest ona uzależniona od kryterium dochodowego. To właśnie jego wprowadzenie zostało zakwestionowane we wniosku.

Zdaniem posłów stosowanie kryterium wieku w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego narusza konstytucyjną zasadę równości, dokonuje bowiem bezprawnego podziału opiekunów ze względu na czas powstania dysfunkcji zdrowotnej. Z kolei osoby zajmujące się krewnym, u którego niepełnosprawność powstała po skończeniu 18 lub 25 lat, są bezprawnie różnicowane pod względem wysokości dochodu. Posłowie wskazują też na naruszenie zasady proporcjonalności. Ich zdaniem rosnące wydatki budżetu na pomoc dla opiekunów, które były istotnym powodem uchwalenia tak znacznych ograniczeń, nie są wystarczającym argumentem przemawiającym za ich wprowadzeniem.

Zarzuty stawiane we wniosku popiera w swoim stanowisku przekazanym do TK prokurator generalny. Dodatkowo wskazuje, że kryterium wieku oraz dochodu nie realizuje celu, dla którego wprowadzone zostały obydwie formy wsparcia. Odmienną opinię przedstawił natomiast Sejm. Jego zdaniem zróżnicowanie prawa do pomocy pod kątem wieku jest zasadne i wynika z konieczności zapewnienia szczególnej ochrony niepełnosprawnym dzieciom - są one niezdolne do wypracowania jakiegokolwiek dochodu (np. renty, emerytury).

Sejm zwraca też uwagę na wysokie koszty dla budżetu państwa, które wiązałyby się z większą liczbą osób starających się o pomoc. Ten wzrost byłby znaczny, tym bardziej że w czasie, który minął od złożenia wniosku do TK, nastąpiła podwyżka świadczenia pielęgnacyjnego. Obecnie wraz z dodatkiem wynosi ono 1 tys. zł, a w kolejnych latach będzie dalej rosnąć.

- Dopiero niedawno zakończyło się zamieszanie związane z przywracaniem pomocy osobom pozbawionym świadczenia pielęgnacyjnego, a teraz może czekać ich kolejne - zauważa Przemysław Andrysiak, kierownik działu świadczeń rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zabrzu.

Dodaje, że system wsparcia opiekunów niepełnosprawnych wymaga większej stabilności, bo od 2010 r. ulega on ciągłym zmianom.

1,2 tys. zł miesięcznie będzie wynosić od 2015 r. świadczenie pielęgnacyjne

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl