Sąd administracyjny otwarty dla aplikanta

Organy samorządu radców prawnych, podejmując uchwałę o zwolnieniu aplikanta z ponoszenia opłaty za szkolenie lub o odmowie takiego zwolnienia, rozstrzygają, co do istoty, indywidualną sprawę administracyjną. Rozstrzygnięcie organu II instancji w tej sprawie można zaskarżyć do sądu administracyjnego.

Rada okręgowej izby radców prawnych (OIRP) odmówiła zwolnienia aplikanta radcowskiego z pozostałej do zapłaty części opłaty rocznej za aplikację. Uchwała została zaskarżona do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Ten odrzucił skargę, wskazując, że w sprawie nie została wyczerpana droga zaskarżenia, ponieważ strona nie złożyła odwołania do Krajowej Rady Radców Prawnych (KRRP) jako organu II instancji. Aplikant wniósł skargę kasacyjną, ale Naczelny Sąd Administracyjny ją oddalił.

Aplikant wniósł do organu samorządowego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od uchwały. KRRP odmówiła jednak aplikantowi przywrócenia terminu. Rozstrzygnięcie to zostało zaskarżone do WSA, który uwzględnił skargę, wskazując, że przywrócenie zainteresowanemu terminu w rozpatrywanej sprawie jest konieczne i usprawiedliwione.

KRRP postanowiła zatem przywrócić skarżącemu termin do wniesienia odwołania od uchwały, a jednocześnie rozpoznając odwołanie, utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę. Aplikant zaskarżył konsekwentnie uchwałę do sądu administracyjnego I instancji, który z kolei skargę tę odrzucił.

W ocenie sądu skarga była niedopuszczalna, ponieważ zaskarżony przedmiot sprawy nie mieści się w pojęciu art. 3 par. 2 i par. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

W skardze kasacyjnej aplikant argumentował, że naruszono art. 32¹ ust. 4 ustawy o radcach prawnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 637 ze zm.), stanowiący podstawę jego indywidualnego uprawnienia, oraz art. 3 par. 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że akt indywidualny skierowany do skarżącego nie może być objęty skargą do sądu administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę. Podzielił pogląd, zgodnie z którym uchwała organów samorządu radców prawnych stanowi akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów, podlegający kontroli sądów administracyjnych na podstawie prawnej przewidzianej w art. 3 par. 2 pkt 4 p.p.s.a.

Akty lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, wyróżniają się tym, że mają publicznoprawny charakter, są podejmowane w sprawie indywidualnej i kierowane do oznaczonego podmiotu oraz dotyczą uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu. Samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt lub czynność dotyczy, powinno być określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego.

Zgodnie z art. 32¹ ust. 4 ustawy o radcach prawnych okręgowa rada radców prawnych może zwolnić aplikanta radcowskiego od ponoszenia opłaty rocznej w całości lub w części, a także odroczyć jej płatność lub rozłożyć na raty. W ocenie NSA organ samorządu radców prawnych, czyli Rada OIRP, podejmując uchwałę w sprawie zwolnienia aplikanta z ponoszenia opłaty za szkolenie czy też odmawiając takiego zwolnienia, rozstrzyga, co do istoty, indywidualną sprawę administracyjną.

W tej sytuacji uchwała podjęta w przedmiocie odmowy zwolnienia z ponoszenia pozostałej części opłaty rocznej za aplikację, a w konsekwencji rozstrzygnięcie utrzymujące ją w mocy, stanowią jednostronne, władcze rozstrzygnięcia, wydane przez organ administracji publicznej w celu załatwienia sprawy indywidualnej.

W związku z tym stwierdzono, że skoro aplikant wyczerpał środki zaskarżenia przed organami samorządu radców prawnych, a rozstrzygnięcie organu samorządowego drugiej instancji nadal nie było dla niego zadowalające, miał prawo wystąpienia ze skargą do wojewódzkiego sądu administracyjnego i poddania rozstrzygnięć organów kontroli w trybie postępowania sądowoadministracyjnego.

z 17 lipca 2014 r., sygn. akt II GSK 1649/14

DGP PRZYPOMINA

Podobne orzeczenie

Tak też wypowiedział się NSA w wyroku z 11 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1269/12, wskazując, że rada okręgowej izby radców prawnych, podejmując decyzję o zwolnieniu aplikanta z ponoszenia opłaty za szkolenie czy odmawiając zwolnienia (rozłożenia opłaty na raty itp.), rozstrzyga co do istoty indywidualną sprawę administracyjną.

KOMENTARZ EKSPERTA

Sposób na niekorzystną uchwałę

@RY1@i02/2014/186/i02.2014.186.02300040d.803.jpg@RY2@

dr Tomasz Niedziński radca prawny z Kancelarii Prawniczej Tomasz Niedziński i Wspólnicy

Ustawa o radcach prawnych w art. 321 przewiduje możliwość zwolnienia aplikanta radcowskiego od ponoszenia opłaty za szkolenie w całości lub w części, odroczenia jej płatności lub rozłożenia jej na raty. O zwolnieniu aplikanta radcowskiego od ponoszenia opłaty decyduje okręgowa rada radców prawnych w formie uchwały. Przepis ten nie wskazywał środka odwoławczego i procedury odwoławczej w przypadku, gdy okręgowa rada radców prawnych podejmie uchwałę niekorzystną dla aplikanta radcowskiego. Mogły powstać wątpliwości, czy i w jaki sposób odwołać się od podjętej uchwały i czy można wystąpić ze skargą do WSA. Wyrok NSA rozstrzyga jednoznacznie, że sprawa dotycząca zwolnienia aplikanta radcowskiego od ponoszenia opłaty za szkolenie w całości lub w części jest indywidualną sprawą administracyjną i w związku z tym rozstrzygnięcie organu II instancji wydane w takiej sprawie może zostać zaskarżone do WSA. Uchwała organów samorządu radców prawnych stanowi akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, podlegający kontroli sądów administracyjnych na podstawie prawnej przewidzianej w art. 3 par. 2 pkt 4 p.p.s.a. Wobec tego po wyczerpaniu środków zaskarżenia przed organami samorządu zawodowego radców prawnych przysługuje aplikantowi radcowskiemu prawo wystąpienia ze skargą do WSA i poddania rozstrzygnięć organów samorządu zawodowego radców prawnych kontroli w trybie postępowania sądowoadministracyjnego.

dr Michał Kowalski

asystent sędziego NSA