Praktyki do ponownej regulacji

Chodzi o rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków odbywania stażu przez bezrobotnych (Dz.U. z 2009 r. nr 142, poz. 160) wydane na podstawie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 674 ze zm.). Polskie Towarzystwo Prawa Antydyskryminacyjnego (PTPA) zwróciło się do rzecznika praw obywatelskich, by wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego (TK) z wnioskiem o ocenę konstytucyjności tych przepisów.

- Uważamy, że zarówno przepisy rozporządzenia, jak i sama podstawa do jego wydania są niezgodne z ustawą zasadniczą. Po pierwsze, w zawartym w ustawie upoważnieniu do wydania rozporządzenia brakuje wytycznych co do tego, jakie regulacje powinny znaleźć się w akcie wykonawczym. Drugi problem dotyczy samej treści rozporządzenia - reguluje ono prawa i obowiązki organizatora stażu i bezrobotnego, a wobec tego regulacje te powinny znaleźć się w ustawie - wskazuje Monika Wieczorek, prawniczka i koordynatorka projektów w PTPA.

Jej zdaniem uregulowanie tak podstawowych kwestii w rozporządzeniu rodzi ryzyko, że w razie jego zmiany lub utraty mocy osoby wykonujące pracę na tej podstawie zostaną pozbawione ochrony prawnej, w tym m.in. przed dyskryminacją.

- Trzeba pamiętać, że takie rozporządzenie jest dużo łatwiej zmienić niż ustawę, wystarczy decyzja pojedynczego ministra - dodaje.

Biuro rzecznika na razie wstrzymuje się z decyzją o wystąpieniu do TK. RPO wskazuje, że podejmie ją po zajęciu stanowiska w tej sprawie przez Ministerstwo Pracy. Z informacji uzyskanych przez DGP wynika, że resort jeszcze nad nim pracuje.

Luki w przepisach

Eksperci wskazują, że poza przeniesieniem regulacji z rozporządzenia do ustawy potrzeba także dalej idących zmian w prawie.

- Przepisy nie rozstrzygają zasadniczych kwestii. Nie wiadomo, jaki stosunek prawny łączy organizatora stażu z osobą go odbywającą ani jaki charakter ma relacja między tymi podmiotami a starostą, który kieruje bezrobotnego na staż - wskazuje Izabela Zawacka, radca prawny w Kancelarii Wojewódka i Wspólnicy.

Choć rozporządzenie gwarantuje bezrobotnemu prawo do równego traktowania na zasadach przewidzianych w kodeksie pracy, to jednak istnieją wątpliwości, czy praktykant może odwołać się w takiej sytuacji - tak samo jak pracownik - do sądu pracy.

- To zbyt daleko idąca analogia. W przypadku naruszenia prawa stażysty do równego traktowania powinien on odwołać się do wydziału cywilnego sądu powszechnego - przekonuje Izabela Zawacka.

Przeciwnego zdania jest Karolina Schiffter, adwokat z Kancelarii Raczkowski i Wspólnicy.

- Stażysta może wnieść powództwo o odszkodowanie za dyskryminację do sądu pracy tak jak osoba zatrudniona. Problemem jest jednak to, z jakimi osobami porównać jego sytuację - z pracownikami czy ewentualnymi innymi stażystami - zastanawia się Karolina Schiffter.

W jej ocenie bardzo skąpa jest także regulacja czasu pracy stażystów, która ma podstawowe znaczenie dla wykonywania obowiązków w tej formie.

- Brakuje m.in. regulacji przerw w pracy dla praktykantów, a także wyraźnego określenia, czy osobom tym przysługuje dzień wolny za święto przypadające w sobotę. Ponadto przepisy nie nakładają na pracodawcę obowiązku prowadzenia ewidencji czasu pracy stażystów i nie dają odpowiedzi na pytanie, jakie regulacje - kodeksowe czy zakładowe - stosować w przypadku, gdy np. starosta wyrazi zgodę na pracę stażysty w porze nocnej - stwierdza.

Zdaniem Moniki Wieczorek brakuje też zagwarantowania stażystom ochrony przed mobbingiem.

- Jest to zjawisko, które w sensie społecznym może dotyczyć również stażystów. Ochrona prawna przed mobbingiem powinna więc być rozszerzona również na nich - przekonuje.

Potrzeba zmian

Eksperci postulują także uporządkowanie regulacji dotyczących różnego rodzaju staży i praktyk, które funkcjonują w polskim prawie. Różnice między nimi dotyczą m.in. źródeł finansowania czy długości okresów ich odbywania. Problemem jest też, że leżą one w gestii różnych resortów.

- W przepisach brakuje przejrzystości. Ich ujednolicenie, np. w zakresie długości odbywania stażu, wymagać będzie jednak wielostronnych rozmów partnerów społecznych i strony rządowej - a po tej ostatniej stronie m.in. Ministerstwa Edukacji Narodowej, które zajmuje się praktykami związanymi ze szkolnictwem zawodowym, resortu pracy - w zakresie staży dla bezrobotnych, czy Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, które tworzy przepisy odnośnie do praktyk studenckich i absolwenckich - wskazuje Piotr Palikowski, prezes zarządu Polskiego Stowarzyszenia Zarządzania Kadrami. Dodaje, że z punktu widzenia firm wielość regulacji i podział na różne rodzaje staży i praktyk jest sztuczny.

@RY1@i02/2014/161/i02.2014.161.183000100.802.jpg@RY2@

Karolina Topolska

karolina.topolska@infor.pl