Nowe wymogi dla agentów celnych

Ostatni raz 15 czerwca kandydaci na agenta celnego będą mogli zdobyć uprawnienia do wykonywania tego zawodu na starych zasadach. Przewiduje się, że najpóźniej we wrześniu wejdzie w życie ustawa deregulacyjna (ustawa z 9 maja 2014 r. o ułatwieniu dostępu do wykonywania niektórych zawodów regulowanych; podpisana przez prezydenta 30 maja), która zniesie obecny system, wprowadzając nowe zasady dostępu do zawodu.

Do tej pory, aby zostać agentem celnym, kandydat musiał mieć co najmniej średnie wykształcenie, pełną zdolność do czynności prawnych, nie być skazany prawomocnym wyrokiem oraz zdać egzamin państwowy na agenta celnego. Nowa ustawa deregulacyjna likwiduje egzamin państwowy, za to wprowadza warunki dotyczące wykształcenia oraz doświadczenia zawodowego.

Według nowych zasad agentem celnym będzie mogła zostać osoba, która ma kwalifikacje lub trzyletnie doświadczenie w zakresie obsługi celnej podmiotów gospodarczych. Aby spełnić warunek dotyczący kwalifikacji, kandydat powinien mieć dyplom ukończenia studiów wyższych na kierunku w dziedzinie nauk ekonomicznych, prawnych lub technicznych, obejmującym wiedzę i umiejętności z zakresu prawa administracyjnego i finansowego, w szczególności prawa celnego, albo świadectwo ukończenia studiów podyplomowych w tym zakresie. Ostatnią możliwą drogą do zostania agentem celnym jest posiadanie decyzji o uznaniu kwalifikacji do wykonywania zawodu. Nie zmieni się obowiązek posiadania pełnej zdolności do czynności prawnych, braku skazania prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów, mieniu, obrotowi gospodarczemu. Bez zmian pozostanie również konieczność wystąpienia z wnioskiem o wpis na listę agentów celnych.

Obecny system trudno uznać za idealny. Obowiązujący egzamin gwarantuje, że świeżo upieczeni agenci celni mają wystarczającą i, co istotne, aktualną wiedzę do wykonywania zawodu. Jednak przepisy ulegają zmianom, a nie każdy agent celny za nimi nadąża. Rezultatem są błędy w zgłoszeniach celnych skutkujące nieprawidłowo naliczonymi należnościami celno-podatkowymi i dodatkowe koszty, które w związku z tym ponoszą importerzy.

Sposobem na wzrost jakości obsługi podmiotów gospodarczych byłoby wprowadzenie cyklicznych egzaminów lub wymogu regularnego doszkalania się. Tymczasem nadchodząca deregulacja zmierza w odwrotnym kierunku. Likwidacja egzaminu znacznie pogorszy stan wiedzy agentów celnych, a liczba niepoprawnych zgłoszeń celnych nie spadnie, sądzę wręcz, że znacznie wzrośnie. Będzie to miało niekorzystny skutek dla importerów, na rzecz których sporządzane jest zgłoszenie celne.

Moje wątpliwości budzi też warunek posiadania trzyletniego doświadczenia w sprawach celnych. Ustawa deregulacyjna definiuje to doświadczenie jako okres zawodowego wykonywania przed organem celnym czynności określonych przepisami prawa celnego lub okres kształcenia specjalistycznego w szkołach policealnych, przygotowującego do wykonywania takich czynności, w przypadku ukończenia go nie wcześniej niż pięć lat przed złożeniem wniosku o wpis. Jeśli weźmiemy pod uwagę praktyczny aspekt pracy osób obsługujących na co dzień podmioty gospodarcze, może się okazać, że trzyletnie doświadczenie nabyte w wąskiej dziedzinie prawa celnego (np. w sporządzaniu zgłoszeń wywozowych) otworzy drogę do wykonywania wielu czynności osobie do tego nieprzygotowanej. Jeśli chodzi o wykształcenie zaś, to konieczność ukończenia studiów lub szkoły policealnej o profilu wymienionym w ustawie może zamknąć drogę lub poważnie ograniczyć możliwość przekwalifikowania się tym osobom, które z różnych przyczyn często w późnym wieku postanawiają zmienić swoją drogę zawodową.

Likwidacja egzaminu pogorszy stan wiedzy agentów celnych, a liczba niepoprawnych zgłoszeń celnych nie spadnie, a może wzrośnie

@RY1@i02/2014/110/i02.2014.110.07100020a.801.jpg@RY2@

Iwona Krucka doradca ds. cła i handlu zagranicznego w firmie Sandler & Travis Trade Advisory Services w Warszawie

Iwona Krucka

doradca ds. cła i handlu zagranicznego w firmie Sandler & Travis Trade Advisory Services w Warszawie