Przyłączenie do sieci bez ponoszenia kosztów

Rada gminy nie ma kompetencji do nałożenia w drodze uchwały opłaty za przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej.

AKTYCZNY Rada Gminy S. podjęła uchwałę dotyczącą regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, w której zobowiązała podmioty wyrażające wolę przyłączenia do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej do spełnienia zasad udziału finansowego w budowie sieci wodociągowej, kanalizacji sanitarnej i oczyszczalni ścieków. Skargę na powyższy akt do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł prokurator rejonowy w P. Organ żądał stwierdzenia nieważności uchwały z uwagi na naruszenie art. 18 ust. 2 pkt. 15 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.; dalej: ustawa o samorządzie) oraz art. 19 ust. 1 ustawy z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 123, poz. 858 ze zm.; dalej: ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu). Jego zdaniem uchwała została podjęta bez upoważnienia prawnego, żaden przepis nie daje bowiem gminie uprawnień do ogólnego wprowadzania w drodze uchwały opłat związanych z budową sieci wodociągowej i kanalizacyjnej oraz związanych z włączeniem się do nich.

Skarga prokuratora okazała się uzasadniona. Na wstępie sędziowie podkreślili, że akty prawa miejscowego będącego źródłem powszechnie obowiązującego prawa mogą być stanowione wyłącznie na podstawie i w granicach upoważnienia zawartego w ustawie. Przy czym upoważnienie to musi być wyraźne oraz powinno wskazywać organ administracji publicznej właściwy do wydania danego aktu normatywnego.

Wskazany przez radę gminy jako podstawa prawna zaskarżonej uchwały art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie jest jedynie normą kompetencyjną dla organu uchwałodawczego jednostki samorządu terytorialnego w zakresie stanowienia prawa w sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji rady gminy i jest samodzielną podstawą do podjęcia jakiejkolwiek uchwały. Podstawy prawnej do stanowienia prawa w zakresie ustalania kosztów przyłączenia odbiorców do sieci wodociągowej, kanalizacyjnej i oczyszczalni ścieków oraz partycypowania w kosztach budowy sieci nie stanowi także art. 19 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę. Przepis ten jest jedynie upoważnieniem dla rady JST do uchwalenia regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Nadto przyjmuje się, że żadna inna ustawa nie przyznaje organowi gminy kompetencji do nakładania na swoich mieszkańców obowiązku ponoszenia opłat za samą możliwość podłączenia do sieci wodociągowej, kanalizacyjnej oraz gazowej. Jednostronne nakładanie na obywateli jakichkolwiek obowiązków, w tym opłat, nie jest bowiem dopuszczalne bez wyraźnego upoważnienia ustawowego. Niewątpliwie taki charakter mają wprowadzone zaskarżoną uchwałą opłaty za przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej oraz z tytułu udziału w kosztach budowy sieci.

W związku z powyższym z uwagi na brak wyraźnego upoważnienia ustawowego do nakładania przez gminę tego rodzaju daniny sąd doszedł do wniosku, że regulacje uchwały zostały wydane bez podstawy prawnej.

z 17 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 438/13

Opracowała Ewelina Stępień