Nowelizacja przywróci kod 02-P. Ale to i tak nie koniec kłopotów

Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 19 czerwca 2018 r., sygn. SK 19/17, firmy zatrudniające osoby z dysfunkcjami zdrowotnymi oczekują rychłej zmiany przepisów dotyczących niepełnosprawnych. Od dnia jego wejścia w życie, czyli 27 czerwca, powiatowe zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności nie wpisują już bowiem do orzeczeń o stopniu niepełnosprawności kodu 02-P, oznaczającego choroby psychiczne. A przez to pracodawcy zatrudniający osoby niepełnosprawne nie mogą uzyskiwać wyższych dofinansowań do wynagrodzeń pracowników, którzy takie orzeczenia uzyskali po tej dacie. Firmy mogą mieć także problem z osiągnięciem 30-proc. wskaźnika zatrudnienia niepełnosprawnych, który jest niezbędny do udzielania ulg we wpłatach na PFRON. Pisaliśmy o tym m.in. w tygodniku Kadry i Płace 5 lipca („Po wyroku TK o wyrównaniu utraconych dopłat powinny rozstrzygnąć przepisy przejściowe”, DGP nr 129).

Już w Sejmie

Rząd postanowił załatwić sprawę szybko. Propozycja zmiany ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (z 27 sierpnia 1997 r.; t.j. Dz.U. 2018 r. poz. 511 ze zm.) na ostatniej prostej została dodana do projektu zmian w ustawie zasiłkowej (z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa; t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1368 ze zm.), które mają umożliwić wystawianie zaświadczeń lekarskich m.in. przez pielęgniarki. Projekt wpłynął do Sejmu już 17 lipca. Przez ten pośpiech – jak się wydaje – nowelizacja dotycząca niepełnosprawnych została ograniczona do minimum. Sprowadza się bowiem do przeniesienia z rozporządzenia do ustawy regulacji, zgodnie z którą w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności wpisuje się nie więcej niż trzy symbole przyczyn niepełnosprawności. W ten sposób czyni się zadość orzeczeniu TK, który niekonstytucyjność przepisów o wpisywaniu kodu niepełnosprawności 02-P orzekł tylko ze względów formalnych (z uwagi na uregulowanie tej kwestii w rozporządzeniu, a nie ustawie). Jednakże w wyniku tej zmiany ustawa nie będzie bynajmniej określać katalogu przyczyn niepełnosprawności, a będzie mówić tylko o ich liczbie.

– Między innymi z tego względu uważamy propozycję za niepełną. W projekcie nie znalazły się rozwiązania dotyczące treści orzeczeń wydanych między 27 czerwca a datą wejścia zmienionych przepisów w życie. Skutkować to będzie brakiem możliwości korzystania z instrumentów wspierających osoby niepełnosprawne w najtrudniejszej sytuacji na rynku pracy. W naszej opinii mogłoby tu wystarczyć dodanie przepisu o możliwości wydania odpowiedniego zaświadczenia na podstawie protokołu sporządzonego przy wydaniu orzeczenia przez powiatowy zespół w tym okresie, które miałoby taką samą skuteczność jak orzeczenia z symbolami przyczyny niepełnosprawności – przekonuje Krzysztof Kosiński, wiceprezes Polskiej Organizacji Pracodawców Osób Niepełnosprawnych.

Niedoskonałe rozwiązania

Zawężenie zakresu nowelizacji i brak przepisów przejściowych krytykuje też Mateusz Brząkowski, radca prawny zarządzający działem prawa pracy w Kancelarii Prawnej TGC Corporate Lawyers. Wskazuje on wprawdzie, że gdyby przepisy weszły w życie w obecnie proponowanym kształcie, osoby chcące uzupełnić orzeczenie o stopniu niepełnosprawności o kod 02-P teoretycznie miałyby kilka możliwości do wyboru, jednak skorzystanie z nich w praktyce byłoby bardzo trudne albo niemożliwe.

– Jedną z możliwości jest wniosek o uzupełnienie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, które ma charakter decyzji w trybie kodeksu postępowania administracyjnego. Tu jednak nierealne jest dotrzymanie terminu, który wynosi 14 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji. Z kolei na podstawie przepisów ustawy o rehabilitacji można ubiegać się o ponowne wydanie orzeczenia. Jest to jednak wykluczone, jeśli nie zmienił się stan zdrowia, a tak jest w omawianym przypadku – zauważa Mateusz Brząkowski. I dodaje, że obecnie wydawane przez powiatowe zespoły orzeczenia bez kodu 02-P są wadliwe, bo w istocie nie opisują w pełni stanu zdrowia. – Tym bardziej zastanawia więc tak późna data wejścia w życie nowelizacji. Projekt zakłada, że nastąpi to dopiero 1 października – kwituje ekspert. ©℗