Cesja umowy z NFZ, a ważność deklaracji wyboru

Na wstępie należy poczynić kilka uwag natury ogólnej. Zgodnie z przepisem art. 509 ust. 1 kodeksu cywilnego przez cesję należy rozumieć umowę, na mocy której wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Celem i skutkiem tej umowy jest więc przejście na nabywcę ogółu praw i obowiązków. Zgodnie z przepisem art. 155 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1938 ze zm. – dalej u.ś.o.z.), do umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej stosuje się przepisy kodeksu cywilnego, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie ust. 5 tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że jeżeli umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej nie stanowi inaczej, przeniesienie na osobę trzecią praw i obowiązków wynikających z umowy wymaga pisemnej zgody dyrektora oddziału wojewódzkiego funduszu. Należałoby więc przyjąć, że w przypadku zgody właściwego dyrektora oddziału NFZ cesja umowy o udzielanie świadczeń z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej jest dopuszczalna ze wszelkimi tego konsekwencjami. Podmiot zainteresowany zawarciem takiej umowy zobowiązany jest, na podstawie par. 34 ust. 1 rozporządzenia ministra zdrowia z 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz.U. poz. 1400 ze zm.), do powiadomienia na co najmniej 30 dni przed planowaną cesją właściwego oddziału wojewódzkiego NFZ o zmianie formy organizacyjno-prawnej prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Następnie świadczeniodawcy zainteresowani odpowiednio przekazaniem i przejęciem wierzytelności składają wniosek o cesję umowy, załączając do niego wymagane dokumenty. Trzeba jednak wyraźnie podkreślić, że w przypadku umów dotyczących świadczeń z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej ściśle z nią związane są deklaracje wyboru. Zgodnie z przepisem art. 10 ustawy z 7 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej (Dz.U. poz. 2217 – dalej u.p.o.z.) deklaracja jest oświadczeniem woli świadczeniobiorcy (pacjenta) korzystania z opieki zdrowotnej u danego świadczeniodawcy. W konsekwencji jest to podstawa do wynagrodzenia przysługującego świadczeniodawcy rozliczana według stawki kapitacyjnej przysługującej właśnie od każdego zadeklarowanego uprawnionego do świadczeń, nie zaś według liczby faktycznie udzielonych w określonym okresie świadczeń zdrowotnych. Ma to więc zasadnicze znaczenie dla finansowania podstawowej opieki zdrowotnej. Niestety, poszczególne oddziały wojewódzkie NFZ stosują w tej kwestii zróżnicowaną praktykę. Począwszy od uznania ważności deklaracji, przez wyznaczenie nabywcy okresu kilku miesięcy na ponowne ich zebranie, a skończywszy na przypadkach stwierdzenia utraty ich ważności. Należy przy tym podkreślić, że zgodnie art. 159 ust. 1, pkt 1 u.ś.o.z., przepisów dotyczących konkursu ofert i rokowań nie stosuje się do zawierania umów ze świadczeniodawcami udzielającymi świadczeń w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej. Dokonywanie cesji takiej umowy bez zachowania ważności deklaracji wyboru pozbawia ją więc całkowicie celu gospodarczego, skoro każdy podmiot (oczywiście spełniający warunki) może taką umowę z NFZ zawrzeć.