RPO: 800+ nie dla wszystkich osieroconych dzieci

Chodzi o problem dostępu do świadczenia wychowawczego na dzieci, dla których po śmierci rodzica – do czasu umieszczenia ich w pieczy zastępczej – nie został powołany opiekun prawny. Jak wskazuje RPO, problem ilustruje sytuacja małoletniego, którego rodzice nie żyją. Do listopada 2022 r. (tj. do czasu uzyskania przez ZUS informacji o śmierci ojca dziecka w październiku 2022 r.) rodzinie było wypłacane świadczenie wychowawcze. Opiekę nad dzieckiem przejęła babcia. W kwietniu 2023 r., po wydaniu postanowienia o umieszczeniu dziecka w pieczy zastępczej i ustanowieniu ją rodziną zastępczą i opiekunem prawnym, babcia złożyła do ZUS wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego. Pieniądze zostały przyznane tylko za okres od dnia objęcia dziecka pieczą zastępczą. Za miesiące od dnia śmierci ojca do czasu ustanowienia pieczy wydano decyzję odmowną z uwagi na art. 18 ust. 2b ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 421 ze zm.). Rodzina zastępcza złożyła wniosek po upływie przewidzianego w tym przepisie terminu, gdyż od śmierci ojca dziecka do czasu ustanowienia rodziny zastępczej, tj. od października 2022 r. do marca 2023 r., sąd opiekuńczy nie powołał dla dziecka opiekuna prawnego, a zatem w tym okresie nie było osoby uprawnionej do wnioskowania o pieniądze.

– W ocenie rzecznika charakter i cel świadczenia wychowawczego powinny mieć nadrzędne znaczenie przy ustalaniu prawa do niego. To świadczenie służy bowiem zaspokojeniu potrzeb dziecka, dbałości o jego dobro i jego ochronie. Jest zaś skierowane do podmiotów, które sprawują faktyczną opiekę nad dzieckiem. Dlatego trudna do zaakceptowania jest sytuacja, w której z powodu śmierci osoby uprawnionej do świadczenia wychowawczego w pewnym okresie – przy spełnianiu warunków ustawowych do uzyskania pieniędzy – dziecko może być pozbawione wsparcia z uwagi na brak ustalenia opiekuna – wyjaśnia Stanisław Trociuk, zastępca RPO.