W palestrze nie ma miejsca dla czynnego komornika

Skreśleniu z listy adwokatów podlegają zarówno osoby, które objęły stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości, organach ścigania lub rozpoczęły wykonywanie zawodu notariusza po wpisaniu na tę listę, jak i osoby, które już w chwili wpisu zajmowały te stanowiska i z nich nie zrezygnowały.

Na wezwanie okręgowej rady adwokackiej (ORA) o udzielenie informacji o wykonywanych zajęciach zarobkowych adwokat odpowiedział, że pracuje jako asesor komorniczy w kancelarii komornika. Powołując się na art. 1 ust. 4 i art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2009 r. nr 146, poz. 1188 ze zm.) organy administracji uznały, że osoba, która uzyskała wpis na listę adwokatów, nie może jednocześnie pełnić takiej funkcji i wykonywać czynności egzekucyjnych.

Ratio legis tego przepisu było niedopuszczenie do sytuacji, aby osoba zatrudniona "w szeroko rozumianym wymiarze sprawiedliwości" mogła jednocześnie znajdować się na liście adwokatów. Zatem skoro adwokat nadal pełni funkcję asesora komorniczego i nie złożył żadnej deklaracji rozwiązania tego stosunku pracy, to podlegał skreśleniu z listy adwokatów. Na zmianę tego stanowiska nie wpłynęły argumenty, że nie wykonuje on zawodu adwokata, bowiem nie złożył ślubowania i nie wyznaczył swojej siedziby jako adwokat.

Wojewódzki sąd administracyjny uwzględnił skargę prawnika. Zdaniem sądu organy administracji błędnie uznały, że komornik sądowy i asesor należą do "szeroko pojmowanych organów wymiaru sprawiedliwości". Komornika nie można zaliczyć do organów władzy sądowniczej.

Sąd zwrócił także uwagę, że obowiązek skreślenia adwokata z listy dotyczy sytuacji objęcia przez niego stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości, organach ścigania lub rozpoczęcia wykonywania zawodu notariusza. Chodzi zatem o okoliczność, która zaistnieje po uzyskaniu wpisu na listę adwokatów. Natomiast z kwestionariusza osobowego skarżącego wynika, że już w tym czasie pracował jako asesor, a więc stanowisko to objął przed wpisem.

W skardze kasacyjnej Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej podnosiło błędną wykładnię art. 72 ust. 1 pkt 4 prawa o adwokaturze.

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok i oddalił skargę. Wskazał, że brak jest jakichkolwiek racjonalnych przesłanek, aby odróżniać sytuację adwokata, który objął stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości po dokonaniu wpisu na listę, od sytuacji adwokata, który przed wpisem zajmował takie stanowisko i nadal pozostaje na takim stanowisku.

Ustawodawca użył w omawianym przepisie zwrotu "w wypadku objęcia stanowiska". To może sugerować, że przepis ten dotyczy tylko przypadków, w których wpis na listę adwokatów został dokonany wcześniej niż objęcie stanowiska, o którym mowa w przepisie, i nie ma zastosowania do sytuacji odwrotnej, w której osoba zajmująca to stanowisko uzyskała wpis na listę adwokatów i nie zrezygnowała z niego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego poprzestanie na tej wykładni prowadziłoby jednak do stosowania przepisu w sposób sprzeczny z jego ratio legis. Brak jest bowiem jakichkolwiek podstaw prawnych do różnicowania tych sytuacji. W obu przypadkach chodzi o adwokata wpisanego na listę, czyli legitymującego się statusem adwokata, obejmującego (zajmującego) stanowisko w organach przewidzianych w tym przepisie.

DGP przypomina

● Prokurator zostanie skreślony z listy adwokatów niezależnie od tego, czy stanowisko prokuratora obejmie po wpisie na listę adwokatów czy przed nim (wyrok NSA z 20 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 395/11).

● Objęciem stanowiska w wymiarze sprawiedliwości nie jest podjęcie pracy na stanowisku asystenta sędziego w sądzie administracyjnym. Wręcz przeciwnie, praca na stanowisku asystenta sędziego jest przesłanką do uzyskania wpisu na listę adwokatów (wyrok WSA w Warszawie z 28 stycznia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1994/09).

dr Michał Kowalski

asystent sędziego NSA

z 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1899/11