Prawnik jest dziś osobistym doradcą klienta

Ostatnie 20-lecie przyniosło głębokie przemiany społeczne i ekonomiczne. Zarówno przedsiębiorcy, jak i osoby fizyczne są dziś bardziej świadomi swoich praw. Zdają sobie także sprawę, że nie mają wystarczających kompetencji, aby samodzielnie zadbać o wszystkie swoje dobra. Dlatego też coraz częściej sięgają po pomoc prawników. Chcą, aby taki specjalista zapewnił im bezpieczeństwo prawne. Dziś bowiem prawnik ma być doradcą, a nie tylko i wyłącznie zastępcą procesowym w sądzie.

Prawo i ekonomia

W ciągu ostatnich kilkunastu lat zmieniła się formuła, w jakiej prawnicy doradzają swoim klientom. Przed 20 laty ludzie najczęściej sięgali po pomoc speców od prawa, gdy było to wymuszone kontaktem z instytucjami wymiaru sprawiedliwości. Obecnie klienci, i to zarówno osoby fizyczne, jak i przedsiębiorcy, oczekują, że prawnik będzie przede wszystkim zajmował się kształtowaniem ich relacji prawnych z osobami trzecimi.

– Choć nadal nasz zawód kojarzy się ze sprawami karnymi, to sporo adwokatów specjalizuje się w obsłudze biznesu, bo takie są wyzwania współczesnego rynku usług prawniczych – mówi Joanna Agacka-Indecka, prezes Naczelnej Rady Adwokackiej.

Zjawisko to związane jest z rozwojem gospodarczym.

– W obecnych czasach prawnik to także doradca biznesowy, który, znając charakter działalności swojego klienta, potrafi wskazać najlepszą dla niego drogę, i to nie od strony prawnej, ale także z biznesowego punktu widzenia – mówi Tomasz Szarek, radca prawny z kancelarii Iurico.

Aby sprostać tym zadaniom, prawnicy wciąż muszą uzupełniać swoją wiedzę. I to nie tylko tę z zakresu samego prawa. Dzięki znajomości zasad ekonomii prawnicy są bowiem w stanie zrozumieć biznesowe realia, w jakich porusza się ich klient. Tak więc poszerzanie wiedzy pozwala im świadczyć pomoc prawną w sposób kompleksowy.

Zmiany ostatnich 20 lat spowodowały, że wiele kancelarii, a także pojedynczych radców prawnych czy adwokatów, wyspecjalizowało się w wąskich gałęziach prawa. Dziś prawo jest coraz bardziej skomplikowane. Trudno również wskazać dziedzinę życia, której nie regulują konkretne przepisy.

Wąskie specjalizacje

– Wcześniej niemal wszyscy byli prawnikami uniwersalnymi. Dziś specjalizacja pozwala na zwiększenie efektywności obsługi. Dzięki temu klient otrzymuje rozwiązanie problemu prawnego szybciej, a porada ma wysoką jakość merytoryczną – mówi dr Maciej Skory.

Efekt tego jest taki, że ludzie zaczynają traktować prawnika bardziej jako doradcę, a mniej jako pełnomocnika procesowego, którego zadaniem jest wygrać proces.

Z roku na rok kolejne gałęzie prawa ulegały znaczącym modernizacjom i dostosowaniu do nowych realiów. Proces ten nadal trwa, a ostatnimi czasy uległ nawet przyśpieszeniu. Oznacza to, że prawnicy nieustannie muszą się dokształcać.

– Rozrost prawa skłonił samorząd adwokacki do wprowadzenia obowiązkowych szkoleń zawodowych dla adwokatów. Musimy bowiem stale doskonalić się w wielu nowych dziedzinach prawa – wyjaśnia Joanna Agacka-Indecka.

Dotyczy to zwłaszcza szeroko pojmowanego prawa europejskiego i międzynarodowego.

Wyższa świadomość obywateli

Z roku na rok zmienia się też świadomość prawna obywateli.

– Choć nadal oceniamy jej poziom jako dość niski, to jednak zapotrzebowanie na nasze usługi wciąż rośnie i staramy się tym wyzwaniom odpowiadać – mówi Joanna Agacka-Indecka.

Polacy są coraz bardziej świadomi swoich praw, a co za tym idzie, coraz częściej i śmielej sięgają po środki, które pozwalają je egzekwować.

– Coraz częściej akceptowane jest stanowisko, iż zapobiegawcza konsultacja danego problemu z prawnikiem pomoże uniknąć znacznych kosztów w przyszłości – uważa radca prawny Tomasz Szarek.

Jednakże nadal duży procent społeczeństwa szuka pomocy prawnika dopiero wtedy, gdy dochodzi do sporu sądowego. Niestety, często okazuje się, że jest już wówczas za późno.

Zdanie to podziela Michał Tomczak, adwokat i partner w kancelarii adwokackiej Tomczak i Partnerzy.

– Zmiany w sferze świadomości prawnej są powolne. Staną się one bardziej zauważalne, gdy dojdzie do wymiany pokoleń. Edukacja ludzi wywodzących swą świadomość z poprzedniej epoki nie odniesie bowiem aż tak wyraźnych skutków – uważa prawnik.

Z całą pewnością można natomiast stwierdzić, że znacznie poprawiła się wiedza na temat ochrony danych osobowych i szeroko pojętych dóbr osobistych.

– Prasa, nawet ta codzienna, często donosi o zmianach w prawie, o ciekawych procesach, interesujących orzeczeniach sądowych. Sprawia to, iż obywatele w większym niż dotychczas stopniu mają tzw. świadomość prawną – konkluduje dr Maciej Skory.

OPINIA

ROBERT MIKULSKI

radca prawny, partner zarządzający, Kancelaria Radców Prawnych Stopczyk & Mikulski

Mówiąc o rozwoju zawodów prawniczych w ciągu minionych 20 lat, w pierwszej kolejności niewątpliwie należy wskazać na zauważalny od dawna i stale postępujący proces specjalizacji podmiotów profesjonalnie świadczących usługi prawne. Rozwój rynku usług prawnych wymusza sytuację, w której prawnik po odbyciu aplikacji, która wyposaża go w ogólną wiedzę z podstawowych dziedzin prawa, w ramach własnej praktyki i samokształcenia zmuszony jest poszukiwać niszy prawnej, w której będzie mógł stać się ekspertem. Jest to w głównej mierze uwarunkowane potrzebami rynku – potencjalny klient często poszukuje wysoko wyspecjalizowanego eksperta w wąskich dziedzinach gospodarki. Nie bez znaczenia jest również silnie postępujący rozwój dziedzin gospodarki, które jeszcze 20 lat temu nie wymagały tak zaawansowanej pomocy prawnej jak obecnie lub nawet nie istniały. Są to przede wszystkim sektory energetyki, informatyzacji czy rynki kapitałowe. Stale pojawiają się także nowe technologie, produkty i usługi, których wdrożenie w chwili obecnej już niemal zawsze wymaga wsparcia prawnego. Prawnicy wyszli na przeciw tym oczekiwaniom – są to bowiem dziedziny, w których w ostatnich latach odnajdują obszary swej praktyki i w których się specjalizują.