Prawnicy są zaniepokojeni kondycją gospodarki

Wyniki przeprowadzonego po raz siódmy na zlecenie wydawnictwa Wolters Kluwer Polska przez pracownię Ipsos badania WK Index pokazują, że partnerzy z dużych kancelarii, ale także prawnicy prowadzący mniejsze lokalne kancelarie, dużo wiedzą o polskiej gospodarce. Potwierdzają także to, że prawidłowo oceniają oni jej kondycję i perspektywy na przyszłość.

Najważniejszy z publikowanych na podstawie tego badania parametrów, czyli tytułowy WK Index, wyraźnie obniżył się w ciągu ostatniego półrocza i wynosi 91 punktów na 200 możliwych, co oznacza spadek o 12 pkt w stosunku do poprzedniego badania. To najniższy wynik w całej historii badania i pierwszy, w którym przeważają pesymistyczne opinie co do sytuacji całej gospodarki oraz sytuacji w branży usług prawniczych. Nie da się zaprzeczyć, że mamy spowolnienie gospodarcze.

Aż 2/3 z prawników obsługujących przedsiębiorstwa zauważyło, że wyniki finansowe ich klientów pogorszyły się w ostatnim roku. To ogromny skok liczby takich ocen. Szczególnie gdy przypomni się, że w poprzednim badaniu taką ocenę prezentowało tylko 13 proc. ankietowanych, oraz że liczba zauważających pozytywnie zmiany w kondycji obsługiwanych firm spadła z 1/3 do zaledwie 4 proc.

Według uczestników ankiety bezrobocie wzrasta i trend ten może utrzymać się w najbliższej przyszłości. Prawnicy obserwowali ostatnio, że ich klienci raczej zwalniali pracowników, a rzadziej widzieli zatrudnianie nowych ludzi. Jeszcze gorsze są opinie dotyczące napływu do Polski zagranicznego kapitału, prawie wszyscy ankietowani twierdzą, że w ostatnim okresie trafia go do naszego kraju mniej. Charakterystyczną cechą obecnej sytuacji w gospodarce jest też zmniejszenie się zainteresowania przedsiębiorstw inwestycjami. Opinie prawników trzeba uznać w tym zakresie za wiarygodne, gdyż to oni właśnie pomagają wielkim międzynarodowym koncernom w wyszukiwaniu w naszym kraju miejsc do inwestowania oraz w przeprowadzaniu fuzji i przejęć i generalnie wspierają firmy w procesie inwestycyjnym.

Podobnie poważnie trzeba traktować ich opinie, że w najbliższym okresie może nie być w tej dziedzinie poprawy. Z części badania dotyczącej spraw, jakimi zajmują się kancelarie, wynika, że wyraźnie mniej otrzymują one zleceń z zakresu obsługi fuzji i przejęć, obsługi pozyskiwanego kapitału i wprowadzania spółek na giełdę oraz transakcji związanych z obrotem nieruchomościami.

No cóż, jeszcze jedno potwierdzenie spowolnienia gospodarczego. Za to prawie trzykrotnie wzrosła w ciągu minionego roku liczba prawników otrzymujących więcej zleceń związanych z windykacją i restrukturyzacją należności, co też jest wyraźnym symptomem sytuacji kryzysowej. Przybyło również generalnie gospodarczych sporów sądowych i z zakresu prawa pracy.

Mimo negatywnych opinii na temat kondycji polskiej gospodarki w minionym roku, prawnicy obsługujący przedsiębiorstwa najwyraźniej uznają, że najgorsze ma ona już za sobą. Tylko jeden na pięciu z nich uważa, że kondycja firm może się jeszcze pogorszyć, a pozostali przewidują stabilizację lub nawet poprawę sytuacji. We współpracy ze swoimi klientami ze sfer gospodarczych prawnicy muszą wyczuwać jakieś korzystne zjawiska, skoro w ciągu sześciu miesięcy podwoiła się grupa tych, którzy uważają, że w najbliższym roku sytuacja poprawi się, a udział twierdzących, że będzie się pogarszać, spadła z ponad połowy do 1/3. Optymizmem może napawać odpowiedź na postawione w ankiecie pytanie, czy sprawy naszego kraju zmierzają w dobrym czy w złym kierunku. Prawie czterech na pięciu uczestników odpowiedziało, że w dobrym.

Ocena sytuacji gospodarczej i kondycji przedsiębiorstw ma wpływ na strategie kancelarii prawniczych. Mimo osłabienia koniunktury gospodarczej starają się one w miarę możliwości unikać zwolnień pracowników, co można wiązać z ich stosunkowo dużym optymizmem co do najbliższej przyszłości polskiej gospodarki. Ponad połowa badanych uważa, że w ciągu najbliższego roku popyt na ich usługi będzie rósł w podobnym jak dotychczas lub nawet nieco wyższym tempie, chociaż ich ceny raczej ustabilizują się lub wzrosną tylko w niewielkim stopniu.

Niestety, mniej optymizmu przynosi część badania poświęcona barierom, na jakie natrafiają przedsiębiorcy w swojej działalności. We wszystkich edycjach WK Indeks pytano o ten problem, ale ostatnia ankieta przynosi dość zaskakujące dane. Otóż mimo kryzysu o ponad połowę zmalała liczba opinii, że bardzo poważnym dla przedsiębiorstw problemem są opóźnienia w terminach płatności. Za to prawie podwoiła się grupa tych, którzy za taki poważny problem uważają przewlekłość postępowań sądowych w sprawach gospodarczych. Ta ocena musi niepokoić, szczególnie że Ministerstwo Sprawiedliwości od lat zapowiada poprawę sytuacji w tym zakresie. Najwyraźniej nie bardzo to wychodzi. Tradycyjnie jako poważne czynniki utrudniające prowadzenie działalności gospodarczej wymieniane są przez prawników (a więc także ich klientów): biurokracja i skomplikowane procedury administracyjnoprawne, niska jakość prawa, niska sprawność procesów upadłościowych, a także poziom obciążeń podatkowych i pozapłacowych kosztów pracy oraz korupcja w otoczeniu gospodarki.

Najnowsze badanie WK Index potwierdza po raz kolejny, że opinie uczestników ankiety są zgodne z ocenami polskiej gospodarki formułowanymi przez ekonomistów. Pokazuje także, że prawnicy, a szczególnie duże kancelarie, są tą grupą, którą warto pytać zarówno o opinie na temat aktualnej sytuacji gospodarczej, jak i wykorzystywać je do prognozowania przyszłości.