Nie można wprowadzać dodatkowych warunków

Minister sprawiedliwości zakwestionował uchwały rad izb notarialnych. Sąd Najwyższy rozpoznał skargi ministra. Treść wyroków Sądu Najwyższego wraz z uzasadnieniami przedstawiono w informacji Ministerstwa Sprawiedliwości opublikowanej 9 listopada 2010 r. (www.ms.gov.pl).

Jak podkreślono, Sąd Najwyższy, podzielając zarzuty zawarte w skargach ministra oraz badając zgodność z prawem zapisu uchwały rady jednej z izb notarialnych, wymagającej wyrażenia przez notariusza zgody na objęcie patronatem, w wyroku z 13 maja 2010 r. w sposób niebudzący wątpliwości przesądził, że organy samorządu notarialnego nie mogą uzależniać odbywania aplikacji od dodatkowych nieznanych ustawie warunków, jak np. zgoda notariusza.

W ocenie Sądu Najwyższego, skoro z przepisów ustawy - Prawo o notariacie wynika, że samorząd notarialny tworzą notariusze, to są oni także odpowiedzialni za wykonywanie zadań samorządu, w tym także za zorganizowanie szkolenia aplikantów.

Sąd Najwyższy jednocześnie podkreślił, że zgodnie z par. 44 ust. 1 kodeksu etyki zawodowej notariusza, obowiązkiem notariusza jest współdziałanie z władzami samorządu i lojalność wobec jego organów.

Jednocześnie warto wskazać na inne bardzo istotne stwierdzenie w uzasadnieniu wyroku z 13 maja 2010 r. Otóż Sąd Najwyższy podkreślił, że skoro istotą aplikacji jest odbycie odpowiedniego szkolenia, to status aplikanta, chociaż gwarantowany ustawą, mógłby niekiedy mieć znaczenie tylko iluzoryczne, gdyby rady izb notarialnych przestały zapewniać każdemu aplikantowi możliwości zaznajomienia się z całokształtem pracy notariusza.

Sąd Najwyższy rozpoznał również sprawy ze skargi ministra sprawiedliwości na uchwałę rady kolejnej izby notarialnej w sprawie zajęcia stanowiska w odpowiedzi na wniosek ministra o podjęcie uchwał w sprawie wyznaczenia patronów dla aplikantów notarialnych z naboru w 2009 r. (sygn. akt III ZS 13/10) oraz na uchwałę rady kolejnej izby notarialnej dotyczącej wyznaczenia patronów dla aplikantów notarialnych z naboru w 2009 r. (sygn. akt III ZS 14/10).

Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, notariusz wyznaczony na patrona dla aplikanta jest zobowiązany do przyjęcia tej funkcji, natomiast rada może wyznaczyć notariusza na patrona bez jego zgody.

Sąd Najwyższy podkreślił, że swoboda notariusza jest węższa niż obywatela, bo jest członkiem samorządu zawodowego osób wykonujących zawód zaufania publicznego. Notariusz musi brać udział w wykonywaniu zadań swego samorządu.

Należyte szkolenie aplikantów leży w interesie publicznym. Zwrócono na to uwagę w informacji Ministerstwa Sprawiedliwości.

Krzysztof Tomaszewski

krzysztof.tomaszewski@infor.pl

Ustawa z 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz.U. z 2008 r. nr 189, poz. 1158 z późn. zm.).

Wyrok Sądu Najwyższego z 13 maja 2010 r. (III ZS 5/10).

Wyrok Sądu Najwyższego z 9 czerwca 2010 r. (III ZS 13/10).

Informacja Ministerstwa Sprawiedliwości z 9 listopada 2010 r. (www.ms.gov.pl).