Kapitał intelektualny podstawą rozwoju

Bez wątpienia jednym z najważniejszych zasobów kancelarii prawnej jest czas. Czas, którym dysponuje firma, pełni funkcję towaru. Ów towar posiada zarówno swoją cenę, jak i potencjalną wartość dodaną dla klientów. Niestety wartość dodana, o której mowa, jest najczęściej postrzegana wyłącznie przez pryzmat merytorycznej pracy na rzecz klienta. Skutkuje to tym, że kancelarie koncentrują się głównie na analizie czynności, które mogą być przedmiotem bezpośredniej sprzedaży. Czynności pozostałe, zwane ogólnie administracyjnymi, są często całkowicie ignorowane, a ich rejestracja oraz szczegółowa analiza należą do rzadkości. Niejednokrotnie sami właściciele, koncentrując się na wynikach finansowych bieżącego roku, nie przykładają dużej wagi do tego, w jaki sposób niefakturowany czas jest wykorzystywany. Ta orientacja wyłącznie na cele krótkookresowe powoduje zagrożenie dla wyników firmy w dłuższym okresie. Chcąc sprostać coraz trudniejszym warunkom rynkowym oraz rosnącym wymaganiom ze strony klientów, firmy muszą wykorzystywać swoje zasoby do budowania przyszłego potencjału. Wspólnicy zarządzający powinni więc dbać o to, aby czas, który nie jest wykorzystywany bezpośrednio na pracę dla klienta, był zagospodarowany w równie efektywny sposób. W sposób, który przyczyni się do wzmocnienia posiadanego przez kancelarię kapitału intelektualnego, będącego podstawą długoterminowego rozwoju.

W kontekście kancelarii prawnych kapitał intelektualny możemy podzielić na trzy główne kategorie, jakimi są kapitał ludzki, kapitał strukturalny oraz kapitał relacyjny. Poziom, na jakim każdy z tych elementów przekłada się na przyszły sukces firmy, zależy od indywidualnej strategii. Aby jednak posiadany kapitał intelektualny pozytywnie wpływał na długoterminową rentowność biznesu, konieczne jest właściwe zarządzanie zarówno jego finansowymi, jak i niefinansowymi aspektami. Niestety, dotychczas tylko niewielka liczba firm wypracowała procesy umożliwiające właściwy pomiar i efektywne zarządzanie czynnościami, które skutecznie budują kapitał intelektualny firmy.

Kapitał ludzki

Większość firm zdaje sobie sprawę, że ich najważniejszym zasobem są zatrudnieni ludzie. Bardzo często jednak możemy zauważyć, że nie mierzą one wartości kapitału ludzkiego poprawnie. Dokonywany pomiar jest z reguły skierowany na produktywność mierzoną poprzez liczbę wypracowanych godzin obciążeniowych (na klienta), podczas gdy pozostałe aspekty, takie jak np. umiejętności zarządcze, są często całkowicie pomijane. Określenie relacji kosztów wynagrodzeń do osiąganych przychodów jest pomiarem koniecznym i właściwym z punktu widzenia rachunku zysków i strat. Zdecydowanie jednak nie jest on wystarczający do wyznaczenia przyszłego potencjału zarobkowego posiadanego kapitału ludzkiego. Firmy, które postrzegają zatrudnionych ludzi w pierwszej kolejności jako kapitał, a dopiero później jako wydatek, monitorują często następujące wskaźniki:

● rotacja wspólników oraz zatrudnionych pracowników - mierzona zarówno poprzez liczbę utraconych ludzi, jak i kosztów z tym związanych,

● liczba dni wymaganych na pokrycie kosztów zatrudnienia,

● koszt wewnętrznych szkoleń przypadających na nowo zatrudnionych pracowników,

● koszt dodatkowych programów (zwiększających lojalność) przypadających na zatrudnionych pracowników.

Kapitał strukturalny

W skład kapitału strukturalnego firmy wchodzą zarówno stosowane przez nią procesy pracy, jak i innowacyjne rozwiązania, które oferowane są klientom. Tworząc systemy umożliwiające zarządzanie wiedzą, kancelarie efektywniej wykorzystują potencjał zatrudnionych ludzi, zapewniając sobie tym samym przewagę konkurencyjną na rynku. Usprawnienie procesów pracy poprzez ich sformalizowanie i ujednolicenie stanowi czynnik wyróżniający firmę na rynku, ale przede wszystkim umożliwia wykonywanie niektórych czynności prawnych w sposób bardziej efektywny kosztowo. Firmy coraz częściej starają się również wychodzić naprzeciw oczekiwaniom klientów oferując im wiele innowacyjnych rozwiązań. Rozwiązania takie, zwłaszcza te współtworzone właśnie z klientami, bardzo często skutkują wyższą marżą. Właściwe zarządzanie kapitałem strukturalnym nie oznacza już jedynie utrzymywania ogromnej bazy gotowych formularzy. Aby skutecznie budować swoją reputację na rynku, firmy muszą postawić na efektywne procesy pracy oraz innowacyjność. Najczęściej stosowanymi metodami pomiaru tworzonego kapitału strukturalnego są:

● koszt czasu pracy poświęconego na opracowanie nowych rozwiązań,

● średnia liczba dni potrzebnych na zakończenie poszczególnych typów zleceń,

● koszt wewnętrznych szkoleń z zakresu nowych rozwiązań.

Kapitał relacyjny

Kapitał relacyjny wydawać się może pojęciem nowym, jednak większość firm w mniejszym lub większym stopniu przyczynia się do jego budowania. Zauważalnym problemem natomiast jest brak właściwego pomiaru elementów, które ten kapitał tworzą. Najczęściej bowiem pomiar ten sprowadza się do ogólnej oceny ponoszonych kosztów marketingowych. Firmy zbiorczo analizują poszczególne pozycje kosztowe, takie jak konferencje, szkolenia itp., podczas gdy weryfikacja taka powinna odbywać się pod kątem konkretnych klientów bądź nawet spraw. Poza bazą klientów kapitał relacyjny tworzony jest także poprzez budowanie sieci kontaktów firmy oraz właściwe zarządzanie jej marką. Są to elementy równie istotne w kontekście długoterminowego rozwoju firmy i nie należy o nich zapominać. Najczęściej stosowanymi narzędziami do pomiaru zarządzania kapitałem relacyjnym są:

● relacja kosztów marketingowych do osiągniętego przychodu,

● zwrot z inwestycji, jaką jest utrzymywanie dobrych relacji z klientem,

● rotacja klientów oraz wysokość kosztów utraconych korzyści.

@RY1@i02/2012/241/i02.2012.241.070000800.803.jpg@RY2@

Kapitał intelektualny

@RY1@i02/2012/241/i02.2012.241.070000800.804.jpg@RY2@

Radosław Sadowski, ekspert od zarządzania finansami kancelarii prawnych, założyciel firmy konsultingowej RS Finance

Radosław Sadowski

ekspert od zarządzania finansami kancelarii prawnych, założyciel firmy konsultingowej RS Finance