Ubezpieczenie, by być mądrym przed szkodą

Parlament zeszłej kadencji uchwalił niemalże tysiąc ustaw, duża część z nich to nowelizacje. Liczba ustanawianych aktów nie idzie jednak w parze z ich jakością. Niestabilność prawa, dokonywana poprzez jego częste zmiany, ale również na skutek publikacji orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego eliminujących z obrotu prawnego przepisy niezgodne z konstytucją, w poważnym stopniu utrudnia życie społeczne i gospodarcze. Czasem nawet profesjonalistom trudno nadążyć za zmianami dokonywanymi w przepisach prawa, nie mówiąc już o osobach, które z prawem nie mają na co dzień styczności.

Kto zapłaci za proces

I to właśnie dla takich osób, adresowane są ubezpieczenia ochrony prawnej. Powstały one z myślą o tym, aby chronić konsumentów przed ryzykiem prowadzenia sporów prawnych i ponoszeniem kosztów z nimi związanych. Ich konstrukcja jest bardzo prosta - ubezpieczyciel za pomocą regularnych składek zbieranych od klientów gwarantuje im refundację m.in.:

● kosztów sądowych (w tym kosztów biegłych i świadków czy wypłatę poręczenia majątkowego w celu np., uniknięcia aresztowania na czas prowadzenia śledztwa),

● kosztów usług adwokatów i radców prawnych,

● kosztów postępowania egzekucyjnego,

● kosztów strony przeciwnej.

W ramach składki bardzo często udzielane są również porady prawne i to nawet przez telefon. Co ważne: osoba, która będzie posiadać ubezpieczenie ochrony prawnej, będzie obsługiwana wyłącznie przez profesjonalistę, czyli adwokata bądź radcę prawnego - eksperta w danej dziedzinie prawa. Informacja ta jest niezwykle istotna, jeśli weźmie się pod uwagę powszechność funkcjonowania w naszym kraju tzw. kancelarii prawnych, gdzie bardzo często zatrudniane są osoby nieposiadające wykształcenia prawniczego.

Recepta na chaos

Opisywana polisa jest odpowiedzią ubezpieczycieli na to, że żyjemy w gwałtownie rozwijającym się świecie i jesteśmy coraz częściej narażeni na konflikt o podłożu prawnym - często o cywilnoprawnym bądź gospodarczym zabarwieniu. To, że przez zwiększające się tempo życia i często występujące sprzeczności interesów (pomiędzy osobami fizycznymi, prawnymi, a czasem w relacjach państwo - obywatel), jesteśmy zmuszeni do obrony swoich praw, widać po rosnącej z roku na rok liczbie spraw, jakie toczą się przed polskimi sądami. W takim stanie rzeczy ubezpieczenie ochrony prawnej przynosi konsumentowi, które je posiada, rozliczne korzyści. Przede wszystkim za relatywnie niewysoką cenę (uzależnioną od zakresu pomocy, jaki zostanie przez nas wybrany) przerzuca on na ubezpieczyciela ryzyko związane z ciężarem ekonomicznym spowodowanym podejmowaną obroną prawną ubezpieczonego i jego rodziny - w tym czasem również w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Refundacja ubezpieczonemu m.in. kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego czy kosztów sądowych to dla niego nie tylko wymierna korzyść finansowa, lecz także pozytywny bodziec do podejmowania starań o zabezpieczenie własnych interesów na drodze prawnej - czyli podejmowania działań prewencyjnych, mających zapobiec sporowi sądowemu. Jeśli jednak już do niego dojdzie, ubezpieczenie obejmuje również ryzyko przegrania procesu.

Ryzyko to, jak wskazują eksperci, jest poważną przeszkodą w realizacji konstytucyjnego prawa do sądu. Wysokie koszty prowadzenia sporów sądowych są bowiem obecnie, obok ich czasochłonności, przewlekłości i stopnia skomplikowania, jedną z najczęstszych przyczyn rezygnacji z obrony swoich interesów na drodze sądowej.

Drogo, jak... w Polsce

Jak wynika z badań Transparency of Costs of CivilJudicalProceedings in the European Union, przeprowadzonych w 2007 roku na zlecenie Komisji Europejskiej, Polska jest krajem, gdzie opłaty sądowe są jednymi z najwyższych w Unii Europejskiej. Za rozwód z elementami transgranicznymi drożej zapłacimy jedynie w Portugalii i Wielkiej Brytanii. W sprawach gospodarczych również mieścimy się w niechlubnej pierwszej trójce najdroższych państw. Nasz kraj wyprzedzają jedynie Słowacja i Węgry. Polska jest także jednym z niewielu krajów, w których opłata za apelację jest taka sama jak w pierwszej instancji (w wielu krajach opłata za instancję odwoławczą w ogóle nie jest przez sąd pobierana). Ponadto w polskich sądach niezwykle trudno jest uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych bądź przyznanie adwokata z urzędu. Na takie zwolnienia praktycznie nie ma co liczyć osoba prawna.

Skorzystanie w ramach posiadanej ochrony ubezpieczeniowej z fachowej pomocy prawnej nie tylko zwiększa szansę zakończenia postępowania sądowego albo pozasądowego dochodzenia roszczeń w sposób dla konsumenta satysfakcjonujący, ale również - dzięki trafnej poradzie lub opinii prawnej - może zapobiec powstaniu niekorzystnej z jego punktu widzenia sytuacji, tym samym działając prewencyjnie i chroniąc jego dobra - zarówno osobiste, jak i majątkowe.

Warto też zauważyć, że pomoc prawna świadczona na wysokim poziomie może być sposobem na nieprawidłowości, które można nierzadko dostrzec w działaniu zakładów ubezpieczeń, w tym również na brak obiektywizmu w ocenie związanej z należnymi świadczeniami ubezpieczeniowymi. Ponadto daje ono także możliwość zaoszczędzenia przez poszkodowanych kwot, jakie byliby zmuszeni uiścić na rzecz swoich pełnomocników jako wynagrodzenia w formie prowizji czy premii za wygranie sprawy (successfee), szczególnie wysokich zwłaszcza w odniesieniu do szkód osobowych.

W czym pomogą

Przeglądając ofertę ubezpieczycieli, widać, że jest ona bardzo szeroka i obejmuje wiele dziedzin prawa, w tym te związane z:

● prawem własności i innymi prawami rzeczowymi,

● prawem rodzinnym i spadkowym (zazwyczaj w zakresie doradztwa),

● prawem zobowiązań (niedotrzymanie zobowiązań umownych, rękojmia i gwarancja),

● problemami prawnymi związanymi z nieruchomościami,

● sprawami z zakresu ubezpieczeń gospodarczych - dochodzenie roszczeń z umowy ubezpieczenia,

● obroną w zawodowych postępowaniach dyscyplinarnych,

● prawem podatkowym,

● prawem pracy,

● sprawami o odszkodowanie z deliktów,

● prawem ubezpieczeń społecznych,

● prawem karnym oraz wykroczeń.

W ofertach znajdują się również polisy prawne przeznaczone dla różnych grup społecznych/zawodowych, np. rolników (ubezpieczenia agro). Jak zapewniają ubezpieczyciele, posiadający je podmiot będzie mógł w każdej chwili poradzić się, co zrobić w razie problemów z odbiorcami płodów rolnych lub zwierząt czy jak postąpić, jeśli wda się w spór z KRUS-em.

Nie zapomniano również o ofertach skierowanych dla osób żyjących aktywnie. Jeden z ubezpieczycieli, oferując swój produkt skierowany do narciarzy, przypomniał, że koszty stawiennictwa na rozprawę mogą być czasem wyższe niż suma dochodzonego odszkodowania. Wobec tego warto się odpowiednio zabezpieczyć, planując zagraniczny wypad na narty. Jeśli bowiem zdarzy nam się np. spór o wysokość odszkodowania po wypadku na stoku albo o pokrycie kosztów interwencji ratowników medycznych, to dzięki odpowiedniemu wariantowi ubezpieczenia będziemy mogli opłacić złożenie pozwu sądowego i honorarium zagranicznego prawnika.

Anna Krzyżanowska