Okiem jury

Jeśli chodzi o pracę prawnika, wiele spraw nie musiałoby trafiać do sądów i czekać na rozpoznanie nieraz latami, gdyby wcześniej odwołano się do negocjacji. Czasami spór ma charakter pozorny i wynika bardziej z zapiekłości stron, które chcą udowodnić swoje racje za wszelką cenę, niż z faktycznej potrzeby. Ludzie w wielu przypadkach po prostu nie wiedzą, że mają możliwość negocjacji, zamiast spierać się w sądzie. Prawnik - profesjonalny negocjator, musi być także dobrym psychologiem, by móc ocenić szanse na rozwiązanie sporu, a także zaproponować rozwiązanie, które bedzie do zaakceptowania dla wszystkich.

Negocjacje są instrumentem tworzenia więzi prawnych i unikania sporów nie tylko sądowych. Umiejętność negocjacji jest istotna nie tylko dla prawników zajmujących się zawieraniem umów gospodarczych, lecz także dla tych, którzy specjalizują się w prowadzeniu spraw spornych przed sądami powszechnymi i polubownymi. Umiejętność negocjowania i zawierania kompromisów przyczynia się do przyspieszenia sukcesu transakcji, redukuje liczbę sporów i obniża koszty transakcyjne działalności gospodarczej. Jedną z zasadniczych przeszkód zawarcia ugody jest asymetria informacyjna po stronie uczestników sporu, która utrudnia im nie tylko rozsądną ocenę szans i wyniku przegranej/wygranej, lecz także kosztów wewnętrznych i zewnętrznych kontynuowania procesu. Organy nadzorcze, zwłaszcza w jednostkach kontrolowanych przez państwo, przywiązują zbyt małą wagę do oceny kosztów rezygnacji z drogi negocjacyjnej w porównaniu z oczekiwaniem na wynik procesu sądowego.

W negocjacjach nie należy upatrywać jeszcze jednego tylko sposobu na odciążanie naszego sądownictwa. Ten aspekt też należy brać pod uwagę, ale o wartości negocjacji decydują inne względy. To doskonały sposób na szybkie i skuteczne rozwiązanie sporu bez korzystania z sądu. Istotą jest tu także zachowanie pełnej podmiotowości osób, które mogą osiągnąć w negocjacjach, w odróżnieniu od sądu maksimum tego, co możliwe w danych warunkach. Zawieranie ugody w bezpośredniej obecności sędziego, a nawet arbitraż, zawsze niesie przecież ryzyko jakiegoś stopnia dominacji ze strony organu, przed którym postępowanie się toczy. Zasadą negocjacji jest równość partnerów. A ponieważ tak rozumiane negocjacje są ciągle u nas zjawiskiem nowym, tym bardziej trzeba cenić wszelkie formy edukacyjne przybliżające ich istotę. Negocjacje są przyszłością dla prawników.

W toku życia zawodowego negocjujemy powszechnie, nie tylko w klasycznej sytuacji zawierania umowy. Pytanie, które się więc pojawia, to nie czy, ale jak prawnicy praktycy wykorzystują tę umiejętność. Na pewno w dużym stopniu skuteczność negocjowania zależy od poziomu przygotowania. Ale oprócz twardych elementów - wiedzy czy właściwego posługiwania się dostępną argumentacją - wielką rolę odgrywa obszar emocjonalny. Z doświadczenia mogę powiedzieć, że najczęściej mamy do czynienia z podejściem opartym na swoistej agresji. Konfrontacyjny model prowadzenia negocjacji - nieefektywny i stresogenny - zakłada głębokie przekonanie o własnej racji i kurczowe trzymanie się swojego stanowiska. Tymczasem najbardziej efektywna wydaje mi się kultura prowadzenia negocjacji zakładająca odejście od woli absolutnego zwycięstwa w kierunku modelu pragmatycznego, opartego na zmieniających się w toku rozmów priorytetach. Rozstrzygnięcie pertraktacji nie zawsze musi mieć wymiar zero-jedynkowy. Kontradyktoryjność to domena procesu sądowego. Spotykajmy się przy stole negocjacyjnym, a nie sędziowskim.

@RY1@i02/2013/016/i02.2013.016.07000070d.805.jpg@RY2@

prof. Zbigniew Ćwiąkalski

@RY1@i02/2013/016/i02.2013.016.07000070d.806.jpg@RY2@

Prof. Stanisław Sołtysiński

@RY1@i02/2013/016/i02.2013.016.07000070d.807.jpg@RY2@

Prof. Jerzy Stępień

@RY1@i02/2013/016/i02.2013.016.07000070d.808.jpg@RY2@

Waldemar Koper