Z zacięciem reformatorskim

Amisja Łukasza Piebiaka pozostaje niezmienna od dawna - rozprawić się ze wszystkim, co utrudnia pracę w sądach. O to przecież od wielu lat walczył, działając w Stowarzyszeniu Sędziów Polskich "Iustitia". I mimo że 23 listopada br. został powołany na stanowisko podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości, to od iustitiańskich korzeni się nie odcina. - Nadal pozostaję członkiem stowarzyszenia - zapewnia wiceminister.

Reprezentując na forum publicznym stanowiska Iustitii, nieraz dał się poznać jako bezlitosny krytykant rządzących. Gdy było to konieczne, nie wahał się, czasem w dosadnych słowach, wytykać im błędy. Tak było np. przy nowelizacji prawa o ustroju sądów powszechnych, która miała pozwolić ministrowi sprawiedliwości na wgląd do akt sądowych za pomocą sądowych systemów teleinformatycznych. To on w dużej mierze był odpowiedzialny za burzę medialną, która się rozpętała wokół noweli i w konsekwencji zapewne miała wpływ na decyzję prezydenta o zaskarżeniu tych przepisów do Trybunału Konstytucyjnego.

- To Łukasz Piebiak skłonił europejskie stowarzyszenie sędziów i prokuratorów MEDEL do tego, aby w tej sprawie przedstawiło swoje stanowisko jako amicus curiae - zaznacza sędzia Barbara Zawisza, rzecznik prasowy SSP "Iustitia".

Zresztą Łukasz Piebiak dał się poznać jako fighter także swoim przełożonym. Jego ogromne poczucie niezależności nieraz doprowadziło do napięć z szefostwem sądu. Musiał za to płacić trwającymi wiele lat postępowaniami dyscyplinarnymi, które jednak zawsze kończyły się dla niego oczyszczeniem z zarzutów. To właśnie rozpatrując jego sprawę, Sąd Najwyższy uznał, co ma kolosalne znaczenie dla wszystkich sędziów, że zarządzenia prezesów sądów to nie bezwzględnie obowiązujące nakazy, a jedynie "kierunkowe wskazówki".

- Za skłonienie SN do takich wniosków całe środowisko powinno być wdzięczne Łukaszowi - podkreśla sędzia Zawisza.

Te wszystkie doświadczenia, jakie zdobył zarówno jako sędzia, działacz stowarzyszenia, a także wykładowca w Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury zamierza wykorzystać w pracy w resorcie. - Poznałem osobiście wiele procesów rządzących wymiarem sprawiedliwości. Dzięki temu wiem, co szwankuje, co trzeba poprawić, a co działa dobrze - podkreśla wiceminister.

Nie oznacza to jednak, że planując zmiany, nie będzie się radził innych. Chciałby jednak, aby większy wpływ na to, co wychodzi z resortu, uzyskali praktycy. Obecnie bowiem główny ton podczas prac nad reformami nadają naukowcy.

- Nie chodzi o to, żeby całkiem odsunąć ich od reform. Chciałbym jedynie, aby bardziej słyszalny stał się głos sędziów, prokuratorów, radców prawnych czy też adwokatów. To bowiem oni na co dzień stykają się z pewnymi problemami, których nie są w stanie zauważyć ci, którzy w sądach nie bywają lub bywają rzadko - podkreśla Piebiak.

Plany nowego wiceministra są ambitne. - Będę chciał przekonać rządzących, aby dali zielone światło do napisania na nowo całego prawa o ustroju sądów powszechnych. Obecna ustawa bowiem jest niespójna, często wewnętrznie sprzeczna, a co za tym idzie wywołuje problemy w praktyce. I nie ma się co dziwić, skoro była zmieniana od czasów jej uchwalenia już kilkadziesiąt razy - mówi wiceminister.

Podkreśla przy tym, że to ważne nie tylko dla sędziów sądów powszechnych, którzy taki postulat zgłaszają od lat, ale także dla ich kolegów z sądów administracyjnych. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych w wielu miejscach przecież odwołuje się do u.s.p. - zauważa.

Jaka więc według niego powinna być ta nowa konstytucja dla sądów? - Na pewno będzie musiała uwzględniać pewne standardy wypracowane na poziomie europejskim czy wręcz światowym. Nie jestem co prawda zwolennikiem ślepego kopiowania rozwiązań przyjętych za granicą, ale na pewno warto korzystać z tych pomysłów, które u innych sprawdziły się w praktyce - mówi Łukasz Piebiak.

A wiedzę na ten temat nowy wiceminister ma sporą. Przez wiele lat reprezentował Polskę na forum międzynarodowym, m.in. w Światowej Unii Sędziów, Europejskim Stowarzyszeniu Sędziów czy MEDEL.

Ale na tym nie kończą się jego zapędy reformatorskie. - Chciałbym doprowadzić do lepszego rozłożenia pracy w sądach. W tym celu chciałbym doprowadzić do ograniczenia kognicji sądów, zdjęcia z barków sędziów wszystkich tych czynności, których nie muszą oni wykonywać osobiście, a także doprowadzić do bardziej sprawiedliwego podziału spraw między sądami oraz wewnątrz nich. To są bowiem palące problemy wymiaru sprawiedliwości, które pozostają nierozwiązane od wielu lat - wylicza wiceminister.

O tym, że starczy mu determinacji do zrealizowania tych planów, przekonana jest Barbara Zawisza. - Łukasz Piebiak znany jest z tego, że konsekwentnie dąży do celu, jaki sobie wyznaczy. Potrafi również być bardzo zasadniczy w kwestiach, które uważa za naprawdę ważne. Mimo że czasem wiąże się to dla niego z pewnymi nieprzyjemnościami - mówi jego koleżanka z Iustitii.

Łukasz Piebiak z pewnością wie, co mówi, gdy wskazuje na problemy trapiące wymiar sprawiedliwości. Ścieżkę kariery w sądownictwie rozpoczynał bowiem od samego dołu jako asesor. Później został sędzią Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy, orzekał też w Sądzie Ochrony Konkurencji i Konsumentów i był delegowany na stałe do sądu okręgowego. Od zawsze orzekał w sprawach gospodarczych i ta gałąź prawa od początku była jego konikiem.

To, że zostanie sędzią, nie było jednak takie oczywiste. Z zamiłowania jest historykiem. Zdawał sobie jednak sprawę z tego, że po ukończeniu tego kierunku zapewne zostanie nauczycielem, a jako osoba pochodząca z rodziny nauczycielskiej wiedział, że to zawód nie dla niego. Prawo było więc niejako efektem wewnętrznego kompromisu.

- Zawsze interesowały mnie procesy rządzące państwem. A prawo przecież wywiera na nie fundamentalny wpływ - podkreśla Łukasz Piebiak. ©?

@RY1@i02/2015/238/i02.2015.238.07000030b.802.jpg@RY2@

FOT. WOJTEK GÓRSKI

Małgorzata Kryszkiewicz

malgorzata.kryszkiewicz@infor.pl