Od lex retro do vacatio legis

Studentów I roku prawa uczy się pewnych zasad kardynalnych, które pozwolą im nie tylko lepiej zrozumieć, lecz w przyszłości także dobrze stosować prawo. Są wśród nich - choć niejedyne - te, które wywodzą się z systemu prawa rzymskiego, od pewnego momentu będącego wzorcem dla innych państw. Zasady prawa wyrażone w paremiach czy zwrotach prawniczych przetrwały do dziś. Niektóre z nich mają charakter uniwersalny dla kontynentalnych systemów prawa, inne niekoniecznie. Co ciekawe, np. zasada Lex retro non agit, o której będzie jeszcze mowa, nie jest znana w tym brzmieniu w świecie i uważa się ją (tak przyjmuje Witold Wołodkiewicz) za specyficzny twór polski, cokolwiek by to miało znaczyć.