Zwrot VAT nie taki oczywisty

Choć przepisy ustawy z 11 marca 2004 r. o VAT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.) wyraźnie określają terminy zwrotu różnicy kwoty podatku naliczonego nad należnym, to w praktyce organy podatkowe coraz częściej podważają tę fundamentalną zasadę wspólnego systemu VAT.

Uprawnienie takie daje organom podatkowym art. 87 ust. 2 wspomnianej ustawy, z którego wynika, że naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć termin zwrotu podatku, jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania. Organ ten może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanego w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego na podstawie przepisów ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.) lub postępowania kontrolnego na podstawie przepisów o kontroli skarbowej. Jeżeli przeprowadzone przez organ czynności wykażą zasadność zwrotu, o którym mowa w zdaniu poprzednim, urząd skarbowy wypłaca należną kwotę wraz z odsetkami w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej stosowanej w przypadku odroczenia płatności podatku lub jego rozłożenia na raty. Tyle przepis, a praktyka?

W praktyce coraz częściej samo występowanie nadwyżki podatku do zwrotu przez podatnika budzi w organach podatkowych wątpliwości. Mnożą się więc postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu, nie bacząc na prawo wspólnotowe, interes przedsiębiorców i Skarbu Państwa. Czynności weryfikacyjne trwają rok, a nawet dwa, często w tym czasie firmy pozbawione środków obrotowych muszą ogłaszać upadłość. Ale tym nikt się w Polsce nie przejmuje.

Wydaje się, że poważnym błędem była zmiana przepisu od 1 stycznia 2008 r. rozszerzająca weryfikację zasadności zwrotu na postępowania wymiarowe i kontrolę podatkową. Z uwagi na zasadę neutralności VAT zwrot powinien być dokonywany bez uszczerbku dla podatnika (zob. orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości UE C-286/94, C-340/95, C-401/95 i C-47/96). Jednak jest zupełnie inaczej. Coraz częściej firmy upadają z powodu przetrzymywania zwrotu podatku. Stąd poważnie i szybko należy zastanowić się nad nowelizacją przepisu i przywróceniem jego wcześniejszego brzmienia. Weryfikacja powinna następować wyłącznie w ramach czynności sprawdzających. Ewentualnie można pozostawić ją także w ramach kontroli podatkowej. Pod jednym wszak warunkiem - trzeba ustawowo zakreślić termin zakończenia weryfikacji (90 dni wydaje się terminem optymalnym), przekroczenie którego winno być zastrzeżone sankcją - niezwłocznego zwrotu podatku na konto podatnika. Na przypadki nadużywania uprawnienia do zwrotu podatku przez organy zwracał uwagę m.in. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 13 października 2008 r., sygn. akt K16/07. Uznał, że te nie mogą przesądzać o niekonstytucyjności tego przepisu. Podkreślił jednak, że wojewódzkie sądy administracyjne winny szczególnie wnikliwie kontrolować praktykę stosowania tego przepisu. Tymczasem w praktyce naczelnicy urzędów skarbowych z premedytacją i oczywiście bezkarnie uniemożliwiają sądową kontrolę wydawanych postanowień. Zamieszczają w wydanych postanowieniach pouczenia, że nie przysługuje od nich żaden środek zaskarżenia, co jest oczywistą nieprawdą. Przysługuje bowiem na te postanowienia skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, po uprzednim wezwaniu organu w ciągu 14 dni od otrzymania postanowienia do usunięcia naruszenia prawa. Podstawą takiej skargi jest art. 3 par. 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.). Warto w tym zakresie zapoznać się z prawomocnym wyrokiem WSA w Rzeszowie z 8 grudnia 2011 r., sygn. akt I SAB/Rz 5/11, czy wyrokami NSA: z 24 lipca 2013 r., sygn. akt I FSK 1228/13; z 10 lipca 2013 r., sygn. akt I FSK 1133/13 i I I FSK 1134/13).

@RY1@i02/2013/250/i02.2013.250.07100020b.802.jpg@RY2@

Wojciech Serafiński prawnik, doradca podatkowy

Wojciech Serafiński

prawnik, doradca podatkowy