Wysyłający towary z kraju i zarządcy funduszy są w lepszej sytuacji

@RY1@i02/2013/091/i02.2013.091.07100050e.808.jpg@RY2@

Zmiany w ustawie o podatku od towarów i usług, które weszły w życie 1 kwietnia tego roku, obejmują m.in. rozliczanie świadczenia usług przez niektórych przedsiębiorców zgodnie z mechanizmem odwrotnego obciążenia. W takim przypadku, co do zasady, podatek odprowadza do urzędu skarbowego nabywca usług, a nie usługodawca. Zmiana dotyczy rozliczania transgranicznego, ale są od niej wyjątki.

Kolejna nowość to zwolnienia zarządzania funduszami inwestycyjnymi. Zmiana istotna dla funduszy i podmiotów, które je obsługują. Jak wskazują eksperci podatkowi, jest to regulacja korzystna dla podatników, ponieważ oznacza poszerzenie zakresu zwolnienia podatkowego. W rezultacie powinni również z niej skorzystać nabywcy jednostek uczestnictwa, ale nie jest to jednak przesądzone. Zdaniem ekspertów to, czy obniżą się opłaty za zarządzanie, które muszą uiszczać osoby nabywające jednostki, pokaże praktyka.

Ostatnia zmiana, na którą w tym odcinku cyklu zwracamy uwagę, dotyczy sprzedaży wysyłkowej z terytorium kraju. Jest to regulacja korzystna dla podatników, ponieważ eliminuje wymogi dokumentacyjne związane z taką sprzedażą.

KOMENTARZE EKSPERTÓW

Rozliczenie VAT według mechanizmu odwrotnego obciążenia

@RY1@i02/2013/091/i02.2013.091.07100050e.809.jpg@RY2@

Grzegorz Baran, doradca podatkowy, kancelaria podatkowo-prawna KPP

W dotychczasowym stanie prawnym przy świadczeniu usług z odwrotnym obciążeniem to usługobiorca jako podatnik miał obowiązek rozliczyć VAT od świadczonych na jego rzecz usług przez zagranicznego przedsiębiorcę, który nie miał siedziby działalności gospodarczej bądź stałego miejsca prowadzenia tej działalności w Polsce. Stan ten wynikał ze starego brzmienia art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

Od 1 kwietnia 2013 r. w związku z nowo dodaną dyspozycją art. 17 ust. 1 pkt 4 lit. a i b) ustawy, powyższa ogólna zasada się zmieniła. Podatek ma w dalszym ciągu obowiązek rozliczyć - tak jak dotychczas - usługobiorca, ale z wyjątkiem usług określonych w art. 28e ustawy, które dotyczą nieruchomości. Istotny jest jednak jeden warunek. W wypadku gdy zagraniczny podatnik (usługodawca) mimo braku siedziby działalności gospodarczej bądź stałego miejsca jej prowadzenia w Polsce będzie w naszym kraju zarejestrowany jako podatnik VAT zgodnie z art. 96 ust. 4 ustawy, to na nim spoczywa obowiązek rozliczenia podatku. Innymi słowy, polski ustawodawca zrezygnował w tym konkretnym przypadku z mechanizmu odwrotnego obciążenia, idąc w kierunku rozliczania usług związanych z nieruchomościami na zasadach ogólnych.

Dodać również należy, że aby powyższa regulacja miała zastosowanie, łącznie z warunkiem rejestracji dla potrzeb VAT dotyczącym usługodawcy musi być również spełniona przesłanka, aby usługobiorca również był podatnikiem tego podatku zarejestrowanym lub obowiązanym do zarejestrowania zgodnie z art. 97 ust. 4 ustawy o VAT. Spełnienie tej przesłanki jest konsekwencją rozwiązania określonego w art. 17 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Rady UE nr 282/2011 z 15 marca 2011 r., ustanawiającego środki wykonawcze do dyrektywy 2006/112/WE.

Zmiana powyższa może powodować spore negatywne konsekwencje dla usługobiorcy. Mając bowiem przekonanie, że to on, co do zasady, ma obowiązek rozliczania podatku w transakcjach dotyczących usług z podmiotami zagranicznymi, nie musi wcale wiedzieć o tym, że jego kontrahent (usługodawca) jest zarejestrowany dla potrzeb VAT w Polsce, tym bardziej w sytuacji gdy na wystawianych usługobiorcy fakturach nie wykazuje on swojego numeru identyfikacji podatkowej. Jeżeli w takim wypadku usługobiorca zastosuje procedurę odwrotnego obciążenia, naliczając VAT należny i naliczony, popełni błąd. Podatnikom usługobiorcom doszedł więc kolejny obowiązek sprawdzania i upewniania się, czy ich kontrahent jest zarejestrowanym podatnikiem VAT w Polsce.

@RY1@i02/2013/091/i02.2013.091.07100050e.810.jpg@RY2@

Konsekwencje usunięcia ustawowej definicji zarządzania

@RY1@i02/2013/091/i02.2013.091.07100050e.811.jpg@RY2@

Magdalena Jaworska, doradca podatkowy, menedżer w Accreo

Uchylony został 1 kwietnia 2013 r. przepis art. 43 ust. 8 ustawy o VAT definiujący usługi zarządzania funduszami inwestycyjnymi. Powyższa zmiana ma istotne znaczenie dla rynku funduszy oraz podmiotów świadczących specyficzne usługi związane z ich obsługą.

Zarządzanie funduszami, zarówno przed, jak i po 1 kwietnia 2013 r., podlega zwolnieniu z VAT. Kluczową kwestią, która jednak nie była dotąd jednolicie rozumiana, było określenie zakresu konkretnych czynności składających się na usługi "zarządzania" korzystających ze zwolnienia.

Do końca marca 2013 r. na gruncie przepisów ustawy o VAT funkcjonowała legalna definicja "zarządzania" dla celów zwolnienia z VAT, przez które rozumiano:

● zarządzanie aktywami;

● dystrybucję tytułów uczestnictwa;

● tworzenie rejestrów uczestników i administrowanie nimi;

● prowadzenie rachunków i rejestrów aktywów;

● przechowywanie aktywów.

W związku z tak określonym pojęciem zarządzania istniały w praktyce wątpliwości dotyczące zwolnienia z VAT specyficznych usług świadczonych na rzecz funduszy inwestycyjnych, takich jak przykładowo obsługa rachunkowa i księgowa oraz wycena jednostek uczestnictwa czy certyfikatów inwestycyjnych. Organy podatkowe uznawały, że powyższy katalog zdefiniowany autonomicznie przez polskiego ustawodawcę miał charakter zamknięty, co oznaczało, że tylko czynności w nim wymienione spełniały przesłanki do zwolnienia.

Przepisy unijne w zakresie VAT wskazują jednak, że państwa członkowskie stosują zwolnienie do transakcji zarządzania specjalnymi funduszami inwestycyjnymi zgodnie z ustawodawstwem wewnętrznym. Dokonując wykładni tego przepisu, Trybunał Sprawiedliwości UE w sprawie Abbey National (C-169/04) zajął stanowisko, że pojęcie "zarządzania" funduszami powierniczymi jest autonomicznym pojęciem prawa unijnego, którego treść nie może być zmieniona przez państwa członkowskie.

Trybunał wskazał również na czynności "zarządzania" wymienione w załączniku II do dyrektywy UCITS (dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE z 13 lipca 2009 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe), który w rzeczywistości obejmuje szerszy zakres usług wchodzących w skład zarządzania niż wskazane w polskiej ustawie VAT. Co ważne, zdaniem TSUE katalog wskazany w akcie unijnym jest przykładowym wyliczeniem "usług zarządzania" - dla celów zwolnienia z VAT należy uznawać, że jest to katalog otwarty.

W związku z opisaną niezgodnością polskiej regulacji z przepisami unijnymi, w szczególności z tym, że państwo członkowskie nie może wprowadzać własnej definicji "zarządzania", przepis art. 43 ust. 8 ustawy VAT został uchylony.

@RY1@i02/2013/091/i02.2013.091.07100050e.812.jpg@RY2@

Sprzedaż wysyłkowa z terytorium Polski

@RY1@i02/2013/091/i02.2013.091.07100050e.813.jpg@RY2@

Michał Spychalski, doradca podatkowy MDDP Michalik Dłuska Dziedzic i Partnerzy

Obowiązująca od 1 kwietnia tego roku nowelizacja ustawy o VAT wprowadziła uproszczenie warunków nałożonych na podatników w celu wykazania, że sprzedaż wysyłkowa z terytorium kraju nie podlega opodatkowaniu VAT w Polsce.

Przypomnijmy, że sprzedaż wysyłkowa z terytorium kraju jest szczególnym rodzajem sprzedaży wyodrębnionym dla celów opodatkowania VAT. Zgodnie z art. 2 pkt 23 ustawy o VAT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.) przez sprzedaż wysyłkową z terytorium kraju rozumie się dostawę towarów wysyłanych lub transportowanych przez podatnika VAT z Polski do innego kraju członkowskiego Unii Europejskiej, pod warunkiem że nabywcą towarów jest osoba niebędąca podatnikiem VAT w kraju nabycia bądź niemająca obowiązku rozliczania w tym kraju wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów.

Co do zasady, sprzedaż wysyłkowa z terytorium kraju podlega opodatkowaniu w państwie, do którego sprzedawane towary zostały wysłane lub przetransportowane. Wiąże się to z koniecznością dokonania rejestracji dla celów VAT oraz rozliczania podatku w kraju przeznaczenia towarów.

W celu zapewnienia, że dostawa towarów z Polski dokonywana w ramach sprzedaży wysyłkowej może być wyłączona z opodatkowania polskim VAT, ustawodawca nałożył na podatników pewne obowiązki dokumentacyjne. Ich spełnienie ma gwarantować, że dana transakcja będzie rzeczywiście opodatkowana w państwie, do którego towary zostały wysłane. Z przepisu art. 23 ust. 4 ustawy o VAT wynika, że dana transakcja wykonana w ramach sprzedaży wysyłkowej nie będzie podlegać opodatkowaniu w Polsce, pod warunkiem że podatnik zgromadzi dokumenty potwierdzające dostarczenie towarów do nabywcy. Wymagane dokumenty to zasadniczo dokumenty transportowe otrzymane od przewoźnika (jeśli transport został zlecony przewoźnikowi) oraz dokumenty potwierdzające odbiór towarów przez nabywcę poza Polską. Brak posiadania odpowiednich dokumentów skutkuje opodatkowaniem sprzedaży VAT w Polsce.

Do końca marca przepisy ustawy o VAT wymagały także, aby podatnik posiadał kopię faktury dokumentującą sprzedaż. Nowelizacja ustawy o VAT usunęła ten warunek z początkiem kwietnia tego roku. Zgodnie z uzasadnieniem do nowelizacji spełnienie tego wymogu nie wpływało na ustalenie, czy towar rzeczywiście dotarł do nabywcy zlokalizowanego w innym państwie UE.

Na marginesie warto wspomnieć, że przepisy ustawy o VAT przewidują również opodatkowanie sprzedaży wysyłkowej w Polsce, jeśli ma ona stosunkowo niską wartość w skali roku. Kwestia ta regulowana jest szczegółowo przepisami art. 23 ust. 2-10 ustawy o VAT.

@RY1@i02/2013/091/i02.2013.091.07100050e.814.jpg@RY2@

Łukasz Zalewski

lukasz.zalewski@infor.pl