Czy agent turystyczny musi mieć kasę fiskalną

Podatnik prowadzi biuro usług turystycznych (jednoosobowa działalność gospodarcza). Jest lokalnym agentem różnych firm, biur turystycznych działających w całej Polsce. Sprzedaje m.in. bilety autokarowe na drukach i zasadach określonych przez przewoźnika. Rozliczenie z nim, czyli agentem, również odbywa się na drukach przewoźnika, w tym poprzez fakturę VAT na prowizję agenta. Podatnik prowadzi podatkową księgę przychodów i rozchodów. Czy ma również obowiązek prowadzenia kasy fiskalnej i za jej pośrednictwem ewidencjonowania sprzedaży m.in. biletów autokarowych przewoźnika?

ODPOWIEDZI UDZIELAJĄ

Urząd Skarbowy w Wadowicach

Obowiązek prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących wynika z art. 111 ust. 1 ustawy o VAT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.). Zgodnie z nim podatnicy dokonujący sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych mają obowiązek prowadzić ewidencję obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących.

Powyższy artykuł określa generalną zasadę, z której wynika, że obowiązek prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kasy rejestrującej dotyczy wszystkich podatników, którzy dokonują sprzedaży na rzecz określonych w nim odbiorców, tj. osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych. Zwolnieni z obowiązku posiadania kasy fiskalnej są m.in. przedsiębiorcy rozpoczynający w danym roku działalność gospodarczą, ale tylko do momentu, kiedy sprzedaż dokonywana na rzecz osób nieprowadzących działalności gospodarczej i rolników ryczałtowych nie przekroczy 20 tys. zł. Limit ten należy przeliczyć w odpowiedniej proporcji do okresu dokonywania sprzedaży na rzecz tej grupy nabywców.

Zgodnie z art. 758 par. 1 kodeksu cywilnego (Dz.U. z 1964 r. nr 16, poz. 93 z późn. zm.), przez umowę agencyjną przyjmujący zlecenie (agent) zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, do stałego pośredniczenia, za wynagrodzeniem, przy zawieraniu z klientami umów na rzecz dającego zlecenie przedsiębiorcy albo do zawierania ich w jego imieniu. Strony tej umowy są zarówno w aspekcie prawnym, jak i finansowym odrębnymi podmiotami. Podatnik prowadzący biuro usług turystycznych będący jednocześnie agentem innych biur podróży jest w świetle ustawy o VAT podatnikiem, o którym mowa w art. 15 ust. 1. Z kolei obowiązek ewidencjonowania sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących ustawodawca odniósł do pewnego stanu faktycznego zaistniałego u podatników, tj. dokonywania sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych.

Rozpatrując kwestię obowiązku rejestrowania przez takiego podatnika sprzedaży dokonywanej przez niego w imieniu i na rzecz innych biur przy zastosowaniu należących do niego kas rejestrujących, należy zauważyć, że stosownie do art. 111 ust. 3a pkt 1 i pkt 7 ustawy o VAT podatnicy prowadzący ewidencję obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących mają obowiązek:

- dokonywać wydruku paragonu fiskalnego lub faktury z każdej sprzedaży oraz wydawać wydrukowany dokument nabywcy,

- stosować kasy rejestrujące wyłącznie do prowadzenia ewidencji własnej sprzedaży, z zastrzeżeniem ust. 3b.

Z kolei jak wynika z art. 111 ust. 3b ustawy o VAT, podatnicy prowadzący ewidencję przy zastosowaniu kas rejestrujących, u których podstawą opodatkowania jest kwota prowizji lub inna postać wynagrodzenia za wykonywane usługi w ramach umowy agencyjnej, zlecenia, pośrednictwa lub innych umów o podobnym charakterze albo marża, ewidencjonują na potrzeby obliczenia osiąganego przez nich obrotu oraz kwot podatku należnego całą wartość sprzedaży własnej oraz prowadzonej na rzecz lub w imieniu innych podatników.

Powyższy ustęp ustanawia wyjątek od zasady, iż podatnicy prowadzący ewidencję przy zastosowaniu kas rejestrujących obowiązani są do stosowania kas wyłącznie do prowadzenia ewidencji własnej sprzedaży, nakazując również ewidencjonowanie sprzedaży prowadzonej na rzecz lub w imieniu innych podatników w sytuacji, gdy poza sprzedażą towarów/usług zleceniodawcy podmiot (zleceniobiorca) dokonuje sprzedaży własnych towarów bądź usług.

W opisanej sytuacji należy więc odróżnić obowiązek ewidencjonowania, który ciąży na zleceniobiorcy, od obowiązku ewidencjonowania spoczywającego na zleceniodawcy. Sprzedaż realizowana przez zleceniobiorcę w imieniu zleceniodawcy powinna być ewidencjonowana przez zleceniobiorcę (o ile ciąży na nim taki obowiązek), stosownie do art. 111 ust. 3b ustawy o VAT, ze wszystkimi tego konsekwencjami, między innymi co do oznaczeń na wydrukach fiskalnych (nazwa, adres, NIP).

Zgodnie z par. 5 ust. 1-3 rozporządzenia ministra finansów z 14 marca 2013 r. w sprawie kas rejestrujących (Dz.U. poz. 363):

1. Podatnik, który ma obowiązek prowadzenia ewidencji, zlecając wykonywanie sprzedaży innemu podmiotowi, przekazuje kasę powierzoną lub zobowiązuje go do prowadzenia ewidencji na swoją rzecz lub w swoim imieniu przy zastosowaniu kasy własnej tego podmiotu.

2. W przypadku gdy inny podmiot obowiązany jest również do prowadzenia ewidencji własnej sprzedaży, ewidencjonuje na potrzeby obliczenia osiąganego przez siebie obrotu oraz kwot podatku należnego całą wartość sprzedaży własnej i prowadzonej na rzecz lub w imieniu innych podatników.

3. Przekazanie innemu podmiotowi kasy powierzonej w celu prowadzenia ewidencji lub zobowiązanie innego podmiotu do prowadzenia tej ewidencji przy zastosowaniu kasy własnej następuje na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej.

Jak wynika zatem z powołanych wyżej regulacji dotyczących ewidencjonowania za pomocą kasy rejestrującej, co do zasady agent, który obok sprzedaży zleconych usług dokonuje sprzedaży także usług własnych, w sytuacji gdy ciąży na nim obowiązek prowadzenia ewidencji obrotu i kwot podatku należnego przy użyciu kasy rejestrującej, ma również obowiązek ewidencjonowania za pomocą kasy rejestrującej obrotu z tytułu sprzedaży usług zleceniodawcy.

Renata Targosz,

specjalista

IZBA CELNA W WARSZAWIE RADZI

Jakie nowe zasady obowiązują biura podróży

Jak rozlicza VAT biuro turystyczne i co się zmieniło w rozliczeniach VAT biur podróży od 1 stycznia 2014 r.?

@RY1@i02/2014/012/i02.2014.012.071001200.803.jpg@RY2@

Marcin Brzezin, doradca podatkowy w Crido Taxand

Dotychczas (tj. do końca 2013 roku) obowiązek podatkowy dla usług turystycznych powstawał z chwilą ustalenia marży, nie później jednak niż 15. dnia od wykonania usługi. Ten sposób deklarowania należnego VAT umożliwiał określenie ostatecznej marży i odprowadzenie podatku w prawidłowej wysokości. Biura miały bowiem czas na otrzymanie faktur kosztowych koniecznych do ustalenia marży, która stanowi w tym przypadku podstawę opodatkowania dla celów VAT.

Co do zasady, marża to różnica pomiędzy ceną sprzedaży a ceną zakupu towarów i usług przez biuro podróży, ale tylko takich, które są nabywane dla bezpośredniej korzyści turysty. Problematyczne jednak jest to, jak należy rozumieć usługi nabyte dla bezpośredniej korzyści turysty, a jak usługi własne. Dotyczy to przykładowo zakupu usług sprzątania hotelu będącego własnością biura podróży. Trybunał Sprawiedliwości UE w połączonych sprawach (C-308/96 i C-94/97) stwierdził, że usługa, o której mowa powyżej, ma charakter usługi pomocniczej w stosunku do usługi hotelowej. Wobec tego nie jest ona usługą nabytą dla bezpośredniej korzyści turysty. Ponadto marża biur turystycznych, na potrzeby rozliczeń VAT, kalkulowana jest odrębnie dla każdej pojedynczej usługi, co w zależności od konkretnych przypadków może oznaczać utrudnienia administracyjne. Obecnie biura podróży mogą mieć dodatkowe kłopoty związane z prawidłowym rozliczeniem VAT. Przepisy obowiązujące od 1 stycznia 2014 r. przewidują bowiem, że także w przypadku systemu VAT marża zastosowanie będą miały zasady ogólne. Oznacza to, że obowiązek podatkowy powstanie w momencie wykonania usługi turystycznej. W związku z tym, że, jak już wspomniałem, marża stanowi różnicę między kwotą, którą ma zapłacić nabywca usługi, a faktycznymi kosztami poniesionymi przez biuro z tytułu nabyć związanych z usługą turystyczną, kalkulacja marży, jak również należnego VAT jest możliwa dopiero w chwili określenia wysokości wszystkich poniesionych wydatków. Od 1 stycznia wyliczenia dokonane przez biuro turystyczne na dzień powstania obowiązku podatkowego mogą nie być zgodne z rzeczywistością. Ostateczna wysokość marży będzie bowiem możliwa do ustalenia dopiero w przyszłości (na podstawie otrzymywanych faktur). Taka sytuacja spowoduje jednocześnie konieczność dokonywania korekt deklaracji VAT. Dlatego też zmiana zasad, w przypadku branży turystycznej, może wpłynąć na utrudnienie rozliczeń. Niestety, opóźnienie obowiązku podatkowego w tym przypadku wydaje się mało prawdopodobne, ponieważ takiego rozwiązania nie przewiduje dyrektywa 112.

@RY1@i02/2014/012/i02.2014.012.071001200.804.jpg@RY2@

Kalina Figurska-Rudnicka doradca podatkowy w MDDP Michalik Dłuska Dziedzic i Partnerzy

Agent turystyczny to zgodnie z ustawą o usługach turystycznych (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 223, poz. 2268 z późn. zm.) przedsiębiorca, którego działalność polega na stałym pośredniczeniu w zawieraniu umów o świadczenie usług turystycznych na rzecz organizatorów turystyki posiadających zezwolenia w kraju lub na rzecz innych usługodawców posiadających siedzibę w kraju.

Agent działa w imieniu i na rzecz innych podmiotów - biur podróży, nie prowadzi więc sprzedaży swoich towarów czy usług. Na rzecz biur podróży (touroperatorów) wystawia fakturę dokumentującą wartość prowizji.

Jednak agent dokonuje sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, a art. 111 ustawy o VAT wskazuje, że w takim przypadku dokonuje się ewidencjonowania sprzedaży na kasie fiskalnej. Zgodnie z art. 111 ust. 3b ustawy o VAT podatnicy prowadzący ewidencję przy zastosowaniu kas rejestrujących, u których podstawą opodatkowania jest kwota prowizji lub inna postać wynagrodzenia za wykonywane usługi w ramach umowy agencyjnej, zlecenia, pośrednictwa lub innych umów o podobnym charakterze albo marża, ewidencjonują na potrzeby obliczenia osiąganego przez nich obrotu oraz kwot podatku należnego całą wartość sprzedaży własnej oraz prowadzonej na rzecz lub w imieniu innych podatników.

Zgodnie z par. 5 rozporządzenia ministra finansów w sprawie kas rejestrujących z 14 marca 2013 r. podatnik (touroperator), który ma obowiązek prowadzenia ewidencji, zlecając wykonywanie sprzedaży innemu podmiotowi (agentowi), przekazuje kasę powierzoną lub zobowiązuje agenta do prowadzenia ewidencji na swoją rzecz lub w swoim imieniu przy zastosowaniu kasy własnej agenta. W przypadku gdy agent obowiązany jest również do prowadzenia ewidencji własnej sprzedaży, ewidencjonuje na potrzeby obliczenia osiąganego przez siebie obrotu oraz kwot podatku należnego całą wartość sprzedaży własnej i prowadzonej na rzecz lub w imieniu innych podatników (touroperatorów).

Tak wygląda zasada ogólna. Możliwe jest jednak skorzystanie ze zwolnień z obowiązku ewidencjonowania obrotu za pomocą kas.

Zwolnienie z ewidencjonowania za pomocą kasy fiskalnej w stosunku do usług transportowych ma jednak zastosowanie do sprzedaży biletów komunikacji miejskiej (poz. 15 i 16 załącznika do rozporządzenia z 29 listopada 2012 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących, Dz.U. poz. 1382), jak również do sprzedaży biletów przy przewozach rozkładowych pasażerskich, ale tylko wtedy gdy zapłata jest dokonywana w całości za pośrednictwem banku, poczty lub SKOK (na rachunek podatnika), a z ewidencji jednoznacznie wynika, jakiej czynności dotyczyła zapłata (poz. 43 wspomnianego załącznika do rozporządzenia).

Ponadto agent nie musiałby dokonywać ewidencjonowania sprzedaży za pomocą kasy fiskalnej, gdyby płatności za bilety na przejazd i inne usługi były zawsze dokonywane za pośrednictwem poczty, banku czy SKOK (poz. 37 załącznika do rozporządzenia), co jednak w praktyce - szczególnie w przypadku nabywania biletów na przejazdy - jest trudne do wykonania (klienci chcą zapłacić gotówką za bilet u agenta).

Możliwe jest również skorzystanie ze zwolnienia z ewidencjonowania, które uzależnione jest od kwoty obrotu. Jednak obecnie zwolnienie to stosuje się do podatników, u których kwota obrotu nie przekroczyła w poprzednim roku zaledwie 20 tys. zł.

Podsumowując, agenci są zobligowani do posiadania kas rejestrujących (fiskalnych), mimo że prowadzą sprzedaż usług świadczonych przez inne podmioty, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie wskazanych powyżej zwolnień (z tytułu nieprzekroczenia progu obrotów lub prowadzenia sprzedaży wyłącznie za pośrednictwem poczty, banku lub SKOK-u).

Touroperatorzy muszą zapewnić agentom takie kasy lub zobowiązać ich do prowadzenia ewidencji za pomocą kas - z uwagi na to, że agent zwykle prowadzi sprzedaż usług kilku/kilkunastu operatorów, umowy zobowiązują go raczej do ewidencjonowania obrotu, a kasę rejestrującą musi nabyć samodzielnie.

Podstawa prawna

Art. 111 ust. 1, art. 111 ust. 3a pkt 1 i pkt 7, art. 111 ust. 3b ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.). Art. 5 ust. 1-3 rozporządzenia ministra finansów z 14 marca 2013 r. w sprawie kas rejestrujących (Dz.U. poz. 363).

Oprac. Łukasz Zalewski