Zamienny grunt od powiatu bez VAT

Przekazanie nieruchomości w ramach odszkodowania nie jest dostawą towarów i nie podlega opodatkowaniu - orzekł Naczelny Sąd Administracyjny.

Chodziło o powiat, który z mocy prawa, w zamian za odszkodowanie, przejął grunt pod budowę poszerzonej drogi. Wywłaszczonemu właścicielowi przysługiwało albo standardowe odszkodowanie pieniężne, albo nieruchomość zamienna. Spór dotyczył tego, czy powiat, przyznając je w tej drugiej formie, dokonał tym samym dostawy towarów.

Dyrektor izby skarbowej nie miał wątpliwości, że doszło do dostawy gruntów i że jednostka samorządu działała jak podatnik VAT. Powołał się na art. 15 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 ze zm.) i stwierdził, że w tym zakresie działanie powiatu miało charakter cywilnoprawny. Uznał, że dostawa gruntów w zamian za przejęcie terenów przeznaczonych pod poszerzenie drogi powiatowej nie jest wykonywaniem zadań, dla realizacji których powiat został powołany.

Dyrektor wyjaśnił przy tym, że opodatkowaniu nie podlega samo odszkodowanie, lecz stanowiące dostawę towaru przeniesienie własności nieruchomości w zamian za wynagrodzenie przyjmujące - w tym wypadku - formę odszkodowania.

Nie zgodził się z tym wojewódzki sąd administracyjny. Stwierdził, że powiat, wyzbywając się nieruchomości na podstawie decyzji administracyjnej, jako odszkodowania za grunt uzyskany z mocy prawa pod poszerzenie drogi publicznej, nie jest podatnikiem. Działa bowiem jako organ władzy publicznej w zakresie zadań, nałożonych odrębnymi przepisami, dla realizacji których został powołany. Wyzbycie się nieruchomości następuje na podstawie decyzji administracyjnej, a więc nie ma zastosowania wyłączenie przewidziane w art. 15 ust. 6 dla czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych - stwierdził WSA.

Wyjaśnił, że są to zadania realizowane w zakresie użyteczności publicznej, nałożone przepisami ustawy o samorządzie powiatowym (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 595 ze zm.) oraz ustawy o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 260 ze zm.).

Na rozprawie przed NSA pełnomocnik powiatu podkreślał, że jeśliby zwolnić z VAT odszkodowanie pieniężne, a opodatkować inne, w formie przyznania gruntu, to będzie to stanowiło czynnik wstrzymujący obrót. Niejednokrotnie bowiem zdarza się, że powiaty nie dysponują środkami pieniężnymi pozwalającymi wypłacić odszkodowania, natomiast mają grunty, które mogłyby zaspokoić byłych właścicieli.

NSA w pełni podzielił zdanie sądu wojewódzkiego. Stwierdził, że mamy do czynienia z czynnością administracyjną, a nie cywilnoprawną, a powiat nie wykonywał czynności związanych z prowadzeniem przez niego działalności gospodarczej.

Katarzyna Bajak

dgp@infor.pl

ORZECZNICTWO

Wyrok NSA z 9 grudnia 2014 r., sygn. akt I FSK 1856/13. www.serwisy.gazetaprawna.pl/orzeczenia