Nieodpłatne przekazanie też jest z VAT

Zajęcie z mocy prawa jest dostawą towarów podlegającą opodatkowaniu - orzekł Naczelny Sąd Administracyjny.

Sprawa dotyczyła spółki, której grunt został zajęty pod budowę drogi gminnej i tym samym stał się z mocy prawa własnością gminy. Spółka zrzekła się prawa do odszkodowania. Była przekonana, że nie zapłaci VAT, bo nie dotyczy jej art. 7 ust. 2 ustawy o VAT. Uznaje on za dostawę również przekazanie nieodpłatnie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa.

Spółka była zdania, że przepis ten nie dotyczy czynności, w wyniku których dochodzi do utraty prawa własności na podstawie decyzji administracyjnych organów państwa. Nie mamy bowiem wtedy do czynienia z oświadczeniem woli podatnika (przekazującego nieruchomość), ale z jednostronną czynnością władczą organu administracyjnego - twierdziła spółka.

Nie zgodził się z nią dyrektor izby skarbowej. Uznał, że przekazanie, o którym mowa w art. 7 ust. 2 ustawy o VAT, obejmuje również nieodpłatne przekazanie z mocy prawa własności nieruchomości wydzielonej pod drogę publiczną. Dodał, że odszkodowanie, jakie spółka mogłaby otrzymać od zarządcy drogi z tytułu zajęcia nieruchomości, pełni rolę wynagrodzenia. Skoro spółka z niego zrezygnowała, to mamy do czynienia z przekazaniem towarów bez wynagrodzenia, czyli z darowizną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił zdanie dyrektora izby. Stwierdził, że wykładnia językowa słowa "przekazać" znaczy tyle, co oddać, powierzyć kogoś lub coś komuś innemu. Istotą przekazania jest więc wyzbycie się władztwa nad towarem, przeniesienie prawa do rozporządzania tą rzeczą (towarem) jak właściciel na inną osobę - wyjaśnił WSA.

Dodał, że przekazaniem nie jest wydanie rzeczy innej osobie tylko do używania z zastrzeżeniem zwrotu. Natomiast jest nim definitywne wyzbyciem się danej rzeczy (władztwa nad nią).

WSA wskazał, że dla opodatkowania nieodpłatnego przekazania towarów nie ma znaczenia cel ani to, czy przekazanie następuje w wykonaniu nakazu wynikającego z przepisów prawa, ewentualnie nakazu organu. Bez znaczenia jest również dobrowolność czynności, na co zwracała szczególną uwagę spółka. Decydujące jest przekazanie towaru jak właściciel.

W sytuacji gdy podatnik przekazuje nieodpłatnie towary, wykonując nakaz wynikający z przepisów prawa, przekazanie to podlega opodatkowaniu - podsumował WSA.

Podczas rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik spółki podkreślał, że grunt stał się własnością gminy z mocy prawa, wbrew woli spółki. Przekonywał, że zrzeczenie się odszkodowania z tytułu zajęcia nieruchomości nie powinno być traktowane jako darowizna, która w świetle kodeksu cywilnego jest umową.

Pełnomocnik wskazał również na art. 14 ust. 2 lit. a dyrektywy VAT, który jako dostawę towarów uznaje przeniesienie prawa własności do towaru w zamian za odszkodowanie, z nakazu wydanego przez organ władzy publicznej lub w jego imieniu albo z mocy prawa. Tak więc w sytuacji, gdy podatnik zrzeka się odszkodowania, nie mamy do czynienia z dostawą towarów - twierdził.

NSA przyznał jednak rację WSA oraz dyrektorowi izby skarbowej. Wskazał, że w tej sprawie doszło do przekazania nieruchomości, które miało charakter nieodpłatny. Zgodnie bowiem z wykładnią językową jako przekazanie należy rozumieć wyzbycie się władztwa nad towarem - wyjaśnił NSA.

Dodał, że art. 7 ust. 2 ustawy VAT poprzez wyrażenie "w szczególności" wprowadza katalog otwarty nieodpłatnego przekazania, którego nie należy ograniczać wyłącznie do darowizn.

Ważne

Gdy podatnik przekazuje nieodpłatnie towary, wykonując nakaz wynikający z przepisów prawa, również podlega to opodatkowaniu

Katarzyna Bajak

 dgp@infor.pl

ORZECZNICTWO

Wyrok NSA z 5 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1581/13. www.serwisy.gazetaprawna.pl/orzeczenia