Centralizacja VAT w gminach

O co toczył się spór

Chodziło o to, czy gmina, która chce odzyskać podatek za okres sprzed centralizacji VAT (przed 1 stycznia 2016 r.), może go odzyskać w związku z wybraną inwestycją z ostatnich pięciu – nieprzedawnionych lat, czy też musi scentralizować wszystkie rozliczenia swoje i swoich jednostek budżetowych. Spór opierał się na specustawie dotyczącej centralizacji VAT (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 280), która dawała gminom wybór: albo scentralizują swoje rozliczenia za pięć lat wstecz, co może wiązać się z koniecznością zwrotu VAT sfinansowanego ze środków unijnych, albo nie wracają do starych rozliczeń i nie muszą zajmować się kwestią zwrotu podatku do UE.

Wyrok siedmiu sędziów zapadł na kanwie sprawy gminy Włocławek. W 2011 r. wybudowała ona miejski basen oraz lodowisko i przekazała je nieodpłatnie swojej jednostce budżetowej (Ośrodkowi Sportu i Rekreacji). Początkowo nie odliczyła VAT od inwestycji. W grudniu 2015 r. złożyła jednak korektę deklaracji i wystąpiła o zwrot VAT. Korekta dotyczyła tylko jednej konkretnej inwestycji i tylko podatku naliczonego (należny nie został wyzerowany). Naczelnik Urzędu Skarbowego we Włocławku, a następnie dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy uznali, że jeśli gmina chce odzyskać VAT, to korektą musi objąć wszystkie nieprzedawnione rozliczenia. W związku z tym odmówili zwrotu podatku.

ROZSTRZYGNIĘCIE

Samorządy muszą scentralizować wszystkie rozliczenia za pięć lat wstecz. Nie wystarczy, że zrobią to w odniesieniu do inwestycji, z tytułu których chcą odzyskać podatek – tak orzekło siedmiu sędziów NSA. Sąd uzasadniał swoje stanowisko m.in. w ten sposób, że samorząd próbuje skorzystać z dorobku orzecznictwa krajowego i unijnego, deklarując wyższą kwotę podatku naliczonego i akceptując tym samym, że OSiR nie jest odrębnym od niej podatnikiem VAT. Jednocześnie gmina nie dostrzega, że konsekwencją takiego stanowiska jest to, że to ona – korygując dotychczasowe rozliczenie VAT – powinna zadeklarować podatek należny wypracowany w badanym okresie rozliczeniowym przez OSiR. Skoro czynności opodatkowane OSIR stanowiły w istocie czynności gminy, to powinno to znaleźć odzwierciedlenie w wykazywanych przez nią kwotach podatku należnego. Zdaniem NSA takie przejęcie podatku należnego OSIR przez samorząd powinno być całościowe, tj. powinno obejmować wszystkie niesamodzielne jednostki organizacyjne prowadzące w ramach struktury gminy działalność gospodarczą. Nie może być bowiem tak, że to do gminy – jako podatnika – należy wybór, których jednostek rozliczenia podatkowe będą scalane z jej własnym, a których nie.

PODSUMOWANIE

Wyrok przeciął dywagacje dotyczące możliwości odzyskania VAT przez gminy. Innymi słowy: gmina, która chciałaby odzyskać VAT, musi skorygować rozliczenia VAT swoje i swoich jednostek budżetowych za pięć lat. Korzystne wyroki WSA dla gmin są jednak nieprawomocne, co oznacza, że NSA zajmie stanowisko w tych sprawach. Wyrok siedmiu sędziów NSA nie jest bowiem wiążący dla innych składów orzekających. ©℗