Sprzedaż całości udziałów nie jest zbyciem przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części

Przedsiębiorstwo rozumiane jest nie tylko jako zakład wytwórczy, budowlany, handlowy, usługowy, ale również jako zespół składników materialnych i niematerialnych przeznaczonych do realizacji zadań gospodarczych.

Powstaje jednak pytanie czy takie cechy przedsiębiorstwa odzwierciedla posiadanie udziałów, czy akcje w spółce kapitałowej, oraz czy ich sprzedaż w 100 proc. oznacza zbycie całości przedsiębiorstwa. Jest to o tyle istotne, że transakcja zbycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535) nie podlega VAT.

W opinii Mariusza Uniska, dyrektora ds. doradztwa ISP, czym innym jest przedsiębiorstwo w znaczeniu przedmiotowym, a czym innym jest natomiast 100 proc. udziałów w tej spółce, które posiada inna spółka. Przedsiębiorstwo jako zespół składników majątkowych materialnych i niematerialnych służy działalności gospodarczej i w tym zakresie prowadzi je spółka, natomiast udziały posiadane np. przez spółkę matkę w spółce, której udziały są zbywane, odzwierciedlają uprawnienia majątkowe i korporacyjne udziałowców.

- Nie oznacza to jednak, że zbycie 100 proc. udziałów będzie opodatkowane VAT. Opodatkowaniu VAT podlegają jedynie czynności wykonywane przez podatnika VAT, które mieszczą się w zakresie jego działalności gospodarczej - dodaje.

Jeżeli jednak zbycia udziałów czy akcji dokonuje podmiot, który świadczył na rzecz zbywanej spółki usługi opodatkowane VAT, w tym zwłaszcza związane z zarządzaniem tym przedsiębiorstwem, to wtedy takie zbycie podlega opodatkowaniu VAT na gruncie prawa wspólnotowego.

Krzysztof Kłoskowski, doradca podatkowy z ISP, zaznacza, że państwo członkowskie może skorzystać z opcji wyłączenia z opodatkowania takiej transakcji. Stanowisko takie zostało zaprezentowane przez ETS w sprawie C-29/08 Skatteverket przeciwko AB SKF. Z takiej opcji skorzystał polski ustawodawca, konstruując wspomniany art. 6 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług. Oznacza to, że także i w tym przypadku zbycie całości udziałów czy akcji nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

W innej sytuacji, gdyby obrót udziałami stanowił przedmiot działalności gospodarczej zbywcy, to transakcja ta objęta byłaby zakresem przedmiotowym o podatku od towarów i usług, ale korzystałaby ze zwolnienia od podatku jako usługa pośrednictwa finansowego.

Zbycia przedsiębiorstwa i zbycia udziałów czy akcji w spółce nie należy utożsamiać, gdyż są to dwa różne pojęcia

przemyslaw.molik@infor.pl