Nie każde zbycie udziałów stanowi działalność gospodarczą

Posiadanie udziałów i obrót nimi jest działalnością gospodarczą na gruncie VAT tylko w szczególnych sytuacjach. Nie każde uczestnictwo w zarządzie przedsiębiorstwa pozwala na uznanie zarządzania za działalność gospodarczą, lecz tylko takie, które pociąga za sobą dokonywanie transakcji opodatkowanych.

Podatnik złożył wniosek o interpretację podatkową. Zapytał, czy odpłatne zbycie udziałów stanowi sprzedaż towarów lub usług w rozumieniu art. 7 i art. 8 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.). Wnioskodawca wyjaśnił, że uzyskał już wcześniej interpretację tego samego organu. Wynikało z niej, że wobec pozostawania przez niego (wówczas) wyłącznym udziałowcem i jedynym członkiem zarządu jest on podmiotem zarządzającym spółką z o.o. W związku z tym, zdaniem organu, zbycie przez niego udziałów w tej spółce stanowi działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT. Wnioskodawca podał, że po udzieleniu tej interpretacji do zarządu spółki powołano dwie dalsze osoby, a ponadto zbył on część własnych udziałów na rzecz osoby, która weszła w skład zarządu. Ten odmienny od poprzedniego stan faktyczny uprawnia, jego zdaniem, do uzyskania nowej interpretacji.

Organ uznał, że w sytuacji, gdy w zakres prowadzonej przez podmiot działalności gospodarczej nie wchodzi obrót papierami wartościowymi, to czynność samego nabycia/sprzedaży akcji lub udziałów nie jest działalnością gospodarczą. Jest to zarządzanie własnym portfelem w celu maksymalizacji zysku.

Jednak wnioskodawca uczestniczy w zarządzaniu spółką, której udziały posiada. W ocenie organu bez znaczenia dla meritum sprawy jest zbycie części tych udziałów i wejście w skład zarządu spółki innych podmiotów. Czynność sprzedaży takich akcji jest traktowana jako działalność gospodarcza, przez co wnioskodawca uzyskuje status podatnika w tym zakresie. W konsekwencji odpłatne zbycie udziałów w przedstawionym we wniosku stanie faktycznym będzie podlegało opodatkowaniu VAT.

Podatnik zaskarżył niekorzystną dla siebie interpretację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uwzględnił jego skargę. W obszernym uzasadnieniu sąd uznał m.in., że samo pełnienie funkcji członka zarządu, powiązane z posiadaniem udziałów i ich sprzedażą, nie czyni z wnioskodawcy podatnika VAT. W jego ocenie w opisanym stanie faktycznym brak jest podstaw do stwierdzenia, by zarządzanie spółką wynikające z członkostwa w jej zarządzie miało jakiegokolwiek związek ze sprzedażą udziałów w tej spółce. Odnosząc się do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości, sąd podkreślił, że posiadanie udziałów i obrót nimi uznawano w nim za działalność gospodarczą tylko w szczególnych sytuacjach. Chodziło o przypadki, gdy w związku z posiadaniem udziałów spółki holdingowe wykonywały wiele usług na rzecz podmiotów kontrolowanych i cały sens i cel ich działalności oparte były na kontroli podmiotów gospodarczych przez posiadanie ich udziałów.

Zdaniem WSA zarządzanie spółką będzie działalnością gospodarczą tylko przy stwierdzeniu dokonywania transakcji podlegających opodatkowaniu, w tym przypadku między spółką a podatnikiem, który udziały w tej spółce posiada i równocześnie pozostaje w jej zarządzie. Niewątpliwie mogłoby to mieć miejsce w przypadku, gdyby podatnik zawodowo trudnił się zarządzaniem innymi podmiotami i czerpał z tego tytułu korzyści. A dodatkowo czynności zarządzania stanowiłyby zawodową płaszczyznę jednostki. Jednak nie każde uczestnictwo w zarządzie przedsiębiorstwa pozwala na uznanie zarządzania za działalność gospodarczą, lecz tylko takie, które pociąga za sobą dokonywanie transakcji opodatkowanych.

opracowała Aleksandra Tarka