Jedno gospodarstwo rolne mogą prowadzić dwaj podatnicy

Przepisy podatkowe nie wykluczają możliwości, że w jednym gospodarstwie rolnym funkcjonuje dwóch podatników VAT: jeden zarejestrowany na potrzeby VAT i drugi, ryczałtowy korzystający ze zwolnienia z VAT.

Podatniczka wystąpiła o interpretację podatkową. Wyjaśniła, że jej mąż w maju 1988 r. objął po rodzicach gospodarstwo rolne. Gospodarstwo zostało powiększone w trakcie trwania małżeństwa. Jej mąż od 2006 roku jako rolnik jest płatnikiem VAT. Cykl produkcyjny, tj. dokonywane zakupy do produkcji rolnej, jest objęty rozliczaniem VAT. Ponadto REGON oraz podatek gruntowy są wystawione również na jej męża. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że planuje zająć się hodowlą trzody chlewnej, która nie będzie związana z produkcją prowadzoną w gospodarstwie. Materiał do odchowu oraz pasza potrzebna do produkcji będą pochodzić w całości z zakupu. Koszty uboczne, tj. wydatki na weterynarza, koszty prądu, wody, obsługi itp., będzie pokrywać sama. Podatniczka zapytała, czy w rozumieniu prawa podatkowego jako rolnik, współmałżonka i współwłaściciel gospodarstwa jest rolnikiem ryczałtowym?

Organy podatkowe uznały, że prowadzone przez podatniczkę i jej męża gospodarstwo rolne jest własnością wspólną. Jego reprezentantem jest mąż, który jest zarejestrowany w imieniu całego gospodarstwa (zarówno części stanowiącej wyłącznie jego własność jak i części stanowiącej własność wspólną) jako podatnik VAT czynny. Dlatego organy nie zgodziły się, że żona w zakresie swojej produkcji trzody chlewnej, realizowanej w ramach gospodarstwa, będzie rolnikiem ryczałtowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie zgodził się ze stanowiskiem organów podatkowych. Sąd przypomniał, że pojęcie podatnika VAT na gruncie prawa krajowego i unijnego konstruowane jest poprzez odwołanie się do uniwersalnej definicji działalności gospodarczej. Tym samym obejmuje swym zakresem wszystkie podmioty, które prowadzą określoną działalność - w tym rolniczą, występując w profesjonalnym obrocie gospodarczym. W ocenie sądu ustawodawca określił wskazane pojęcie na tyle szeroko, by w każdym przypadku profesjonalnej aktywności zawodowej, wykonywanej w sposób niezależny i - co jest bardzo istotne - z zamiarem dokonywania czynności opodatkowanych w sposób częstotliwy, podmiot mógł zostać uznany za podatnika w zakresie tych czynności.

Sąd podkreślił, że działalność gospodarcza ma miejsce również wówczas, gdy nie przyniosła ona żadnych widocznych efektów, co dotyczy także podjęcia czynności przygotowawczych do faktycznego rozpoczęcia danego typu działalności.

W ocenie WSA ta charakterystyka pozwala na uznanie, że pojęcie "podatnik" na gruncie VAT ma wymiar autonomiczny - niezależny. Za błędne sąd uznał próby opierania elementów definicji "podatnika" na stosunkach własnościowych wnioskodawczyni i jej współmałżonkach.

Sąd podkreślił, że rolnik w ogólnym rozumieniu powinien być zawsze podatnikiem VAT. Z tym zastrzeżeniem, że jeśli się nie zarejestruje, będzie traktowany jako rolnik ryczałtowy, czyli podatnik zwolniony z VAT. Rejestracja powinna mieć znaczenie tylko wówczas, gdy rolnik ryczałtowy chce przekształcić swój status podatkowy ze zwolnienia z VAT na zasady ogólne. W ocenie WSA wprowadzona przez ustawodawcę zasada dotycząca osób fizycznych prowadzących gospodarstwo rolne zakłada, że jedno gospodarstwo może być prowadzone przez większą liczbę osób.

Ustawodawca zamierzał stworzyć konstrukcję, w której na jedno gospodarstwo przypada jeden podatnik - tylko ta osoba, która złożyła zgłoszenie rejestracyjne. Jednak w ocenie sądu wskazane rozwiązanie nie wyklucza sytuacji, w której w jednym gospodarstwie może być więcej niż jeden podatnik. Szczególnym tego przypadkiem może być sytuacja, gdy w jednym gospodarstwie jest podatnik pełnoprawny - zarejestrowany na potrzeby VAT, oraz rolnik ryczałtowy korzystający ze zwolnienia z VAT. Za bezzasadną sąd uznał okoliczność reprezentowania gospodarstwa rolnego przez męża wnioskodawczyni i zarejestrowania się przezeń jako podatnika VAT.

opracowała Aleksandra Tarka