Sąd doliczy VAT do wynagrodzenia syndyka i zarządcy sądowego

Działania syndyka i innych podmiotów sprawujących swoje funkcje w postępowaniu upadłościowym i naprawczym, tj. nadzorcy sądowi czy zarządcy, wypełniają definicję działalności gospodarczej. W konsekwencji podmioty te są podatnikami VAT w zakresie podejmowanych czynności, co potwierdził minister finansów w interpretacji ogólnej prawa podatkowego (z 30 grudnia 2004 r., nr PP10-812-1022/04/MR/3545). Czynności te stanowią odpłatne świadczenie usług, o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT i są opodatkowane podstawową 23-proc. stawką VAT.

Syndyk, nadzorca sądowy i zarządca mają prawo do wynagrodzenia za swoje czynności odpowiadającego wykonanej pracy. Jednak obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości doliczania VAT do tego wynagrodzenia. Jest ono traktowane jak kwota brutto (zawierająca VAT). W konsekwencji wszystkie te trzy grupy zawodowe są zmuszone do wyodrębnienia kwoty VAT w ramach otrzymanego wynagrodzenia. To jednak niebawem się zmieni. Sejm uchwalił 28 kwietnia 2011 r. ustawę o zmianie ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze i ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym. Przewiduje ona, że wynagrodzenie syndyka, nadzorcy sądowego, zarządcy, kuratora ustanawianego przez sąd upadłościowy oraz wstępną wysokość wynagrodzenia i zaliczki na to wynagrodzenie podwyższa się o kwotę VAT zgodnie z obowiązującą stawką tego podatku.

Wejście w życie nowelizacji spowoduje, że wynagrodzenie tych podmiotów będzie wynagrodzeniem netto, a więc niezawierającym należnego podatku. Stanowić więc będzie podstawę opodatkowania VAT. Do tak ustalonego wynagrodzenia sąd doliczy kwotę podatku. Jednocześnie kwota ta, jako kwota należnego VAT, będzie podlegała odprowadzeniu przez syndyka (i pozostałe podmioty) do budżetu państwa.

Nie można jednak zapominać, że podatek od otrzymanych wynagrodzeń należy płacić również obecnie, a więc przed zmianą przepisów. Syndycy, którzy tego obowiązku nie dopełnili, muszą zapłacić VAT wraz z odsetkami. Brak w przepisach obowiązku doliczania VAT do wynagrodzenia podmiotów wykonujących czynności w postępowaniu upadłościowych nie oznaczał, że zwolnieni oni zostali z konieczności rozliczenia tego podatku. Zatem nowelizacja ustawy o postępowaniu upadłościowym i naprawczym nie ma żadnego wpływu na to, czy syndyk powinien od swojego honorarium odprowadzić VAT do urzędu skarbowego, czy też nie. Zmiana przepisów jest jednak bardzo istotna. Dotychczas musiał on zapłacić VAT z własnej kieszeni, gdyż jego wynagrodzenie nie uwzględniało tego, że trzeba się nim podzielić z fiskusem.

Z nowelizacji wynika wyraźnie, że VAT będzie doliczany do wynagrodzenia tych podmiotów, które zobowiązane są do rozliczenia tego podatku. Taki przepis pozwoli nie zwiększać wynagrodzenia podmiotów, którzy korzystają z tzw. zwolnienia podmiotowego, regulowanego w art. 113 ustawy o VAT. Trzeba bowiem pamiętać, że do syndyków, zarządców, kuratorów czy nadzorców sądowych - tak samo jak do pozostałych podatników VAT - może znaleźć zastosowanie zwolnienie przewidziane dla podmiotów, których roczne obroty nie przekraczają ustawowo określonego limitu. W 2011 roku limit ten wynosi 150 tys. zł. Zwolnieni podmiotowo podatnicy VAT nie są obowiązani do opodatkowywania wykonywanych przez siebie czynności oraz rozliczania tego podatku. Z tego względu powiększanie wynagrodzenia syndyków i innych podmiotów zwolnionym podmiotowo z VAT o kwotę tego podatku byłoby bezzasadne.

Nowe przepisy wejdą w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia nowelizacji. W konsekwencji będą one miały zastosowanie do zaliczek i wynagrodzeń przyznanych po dniu wejścia w życie nowelizacji. Ustawa przewiduje jednak szczegółowe przepisy przejściowe. I tak, w sprawach, w których przed dniem wejścia w życie nowelizacji:

● wydano postanowienie o ustaleniu ostatecznej wysokości wynagrodzenia, stosuje się przepisy dotychczasowe;

● ogłoszono upadłość, ostateczna wysokość wynagrodzenia nie podlega podwyższeniu o kwotę VAT, w tej części wynagrodzenia, która została wypłacona w formie zaliczek, do których nie doliczono VAT;

● określono wstępne wynagrodzenie, zaliczki przyznane po wejściu w życie ustawy wlicza się do łącznej wysokości zaliczek w kwotach niepodwyższonych o kwotę VAT.

Uchwalona przez Sejm ustawa została przekazana do Senatu.

● syndyka,

● nadzorcy sądowego,

● zarządcy,

● kuratora ustanawianego przez sąd upadłościowy.

Podatnicy VAT są uprawnieni do obniżania podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu przez nich towarów lub korzystaniu z usług

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl

Art. 1, 3 i 4 ustawy o zmianie ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze i ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym.