Usługi psychologiczne a VAT

W świetle prawa UE i orzecznictwa TS UE usługi psychologiczne są zwolnione z VAT bez względu na formę prawną podmiotu, który je świadczy oraz bez względu na formę zatrudnienia psychologa. Ale organy podatkowe w Polsce, przed kwietniową nowelizacją ustawy o VAT, nie podzielały tego poglądu.

Stosownie do przepisów Dyrektywy 2006/112/EC zwolnione z opodatkowania są usługi opieki zdrowotnej świadczone w ramach wykonywania zawodów medycznych i paramedycznych zdefiniowanych przez państwa członkowskie. Dyrektywa nie wprowadza dodatkowych kryteriów zwolnienia. W szczególności nie wynika z niej, jakoby zwolnienie zależało od wykonywania usług przez uprawnione osoby działające na własny rachunek albo aby osoby te były zatrudnione na podstawie specyficznego stosunku prawnego, w podmiocie posiadającym jakieś kwalifikowane właściwości.

Do zawodów medycznych i paramedycznych zalicza się zawód psychologa. Kwestią opodatkowania usług w wykonaniu zawodów medycznych i paramedycznych kilkakrotnie zajmował się Trybunał Sprawiedliwości UE. Według wyroku w sprawie Kugler (C-141/00) zwolniona z opodatkowania jest spółka kapitałowa, która działając na podstawie niemieckiego prawa prywatnego, świadczy usługi opieki pielęgniarskiej. Nie jest istotny wpis na listę podmiotów kwalifikowanych. Według literalnego brzmienia dyrektywy, aby skorzystać ze zwolnienia, należy spełnić określone w dyrektywie kryteria, a wymóg wykonywania opieki zdrowotnej w określonej formie organizacyjnej do nich nie należy. Skoro według prawa niemieckiego zwolnione są usługi świadczone przez osoby fizyczne działające na własny rachunek, to zasada neutralności opodatkowania wymaga objęcia zwolnieniem takich samych usług, ale wykonywanych przez spółki.

Stanowisko takie TS UE powtórzył w sprawie Dornier (C-45/01), podkreślając, że zwolnione z VAT są usługi opieki psychoterapeutycznej świadczone przez fundację działającą na podstawie niemieckiego prawa prywatnego. Trybunał udzielił wytycznych co sposobu wykładni prawa. Wszelkie zwolnienia, jako odbiegające od zasady powszechności opodatkowania, należy interpretować ściśle. Ale z drugiej strony interpretacja pojęć musi być zgodna z celem zwolnienia i z zasadą neutralności opodatkowania. Uwzględniając te dwie reguły, można przyjąć, że wykładnia ścisła nie oznacza wąskiego rozumienia danego pojęcia, w tym przypadku pojęcia opieki zdrowotnej. Celem zwolnienia opieki zdrowotnej jest bowiem zapewnienie powszechnego do niej dostępu. Zasada neutralności opodatkowania wyklucza zaś sytuację, gdy operatorzy takich samych usług są traktowani różnie.

Co innego stwierdził fiskus. W interpretacji nr ILPP1/443-1355/10-4/MS, opartej na stanie prawnym sprzed 1 kwietnia 2011 r., dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu uznał, że usługi psychologiczne świadczone przez spółkę z o.o., działającą poza obszarem prawa publicznego, nie są zwolnione z VAT. Zwolnione są usługi psychologa, a nie spółki, na rzecz której psycholog pracuje.

Organ podatkowy ma obowiązek uwzględniać orzecznictwo TS UE. Ale nasz fiskus myli uwzględnianie z cytowaniem. Ten błąd popełnił też dyrektor izby, gdyż zacytował część wyroku w sprawie Eulitz (C-473/08), jednak nie uwzględnił go. Powtórzone w sprawie Eulitz zasady celowości oraz neutralności potraktował swobodnie i zajął stanowisko odwrotne niż Trybunał.

@RY1@i02/2011/084/i02.2011.084.086.002b.001.jpg@RY2@

Marek Bytof, partner w spółce doradztwa podatkowego Taxways

em