Podatek naliczony zawsze będzie do odliczenia

Zlikwidowany zostanie zakaz odliczania podatku naliczonego, w sytuacji gdy udział obrotów opodatkowanych w obrotach ogółem podatnika VAT nie przekroczy w poprzednim roku 2 proc. Zmiana w ustawie o VAT - ma wejść w życie 1 kwietnia - będzie dotyczyć zarówno podatników wykonujących zarówno czynności, w związku z którymi przysługuje im prawo do odliczenia podatku naliczonego, jak i czynności zwolnione.

Zasadą jest, że w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi VAT przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Przepisy wyłączają jednocześnie możliwość dokonywania odliczeń podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są w ogóle wykorzystywane do czynności opodatkowanych (czyli w przypadku świadczenia czynności zwolnionych z podatku) oraz niepodlegających VAT. Zatem podatnik w momencie nabycia towarów lub usług powinien dokonać ich kwalifikacji do określonych rodzajów sprzedaży, z którymi zakupy te są związane. A wszystko dlatego, że podstawowym warunkiem umożliwiającym skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi.

W stosunku do towarów i usług wykorzystywanych przez podatnika do wykonywania zarówno czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, jak i czynności, w związku z którymi takie prawo mu nie przysługuje, podatnik jest obowiązany do odrębnego określenia kwot podatku naliczonego związanych z czynnościami, w stosunku do których przysługuje mu prawo do obniżenia kwoty podatku należnego. Nie zawsze jednak takie wyodrębnienie jest możliwe. W takim przypadku podatnik oblicza odpowiednią proporcję, z zastrzeżeniem jednak art. 90 ust. 10 ustawy o VAT. Przepis ten ulegnie zmianie. Dziś wynika z niego, że w przypadku gdy proporcja obliczona zgodnie z art. 90 ust. 2 - 8 ustawy o PIT przekracza 98 proc., uznaje się prawo podatnika do obniżenia kwoty podatku należnego o całą kwotę podatku naliczonego. Jeżeli jednak nie przekracza ona 2 proc., to dla potrzeb odliczenia VAT uznaje się, że cała sprzedaż ma charakter zwolniony. W konsekwencji podatnik w ogóle nie ma prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Zakaz ten zostanie zniesiony jako niezgodny z Dyrektywą 2006/112/WE, na co wskazywało krajowe orzecznictwo sądowe, m.in. NSA w wyroku z 13 kwietnia 2010 r. (sygn. akt I FSK 532/09). Usunięcie zakazu spowoduje, że odliczenie będzie możliwe, przy czym będzie ono opcjonalne. W efekcie jeżeli proporcja nie przekroczy 2 proc., to podatnik będzie miał prawo uznać, że wynosi ona 0 proc.

Jednocześnie uzupełniony zostanie przepis zezwalający na odliczenie podatku naliczonego w całości. Po nowelizacji przepis art. 90 ust. 10 pkt 1 będzie stanowił, że w przypadku gdy proporcja przekroczyła 98 proc., a wynikająca z zastosowania tej proporcji kwota podatku naliczonego niepodlegająca odliczeniu była w skali roku mniejsza niż 500 zł, to podatnik ma prawo uznać, że proporcja ta wynosi 0 proc. Wątpliwości budzi jednak wysokość tej kwoty. Dla wielu małych podatników może być ona relatywnie wysokim progiem wartościowym, w praktyce uniemożliwiającym odliczenie podatku naliczonego. Minister finansów będzie mógł jednak określić w rozporządzeniu przypadki, w których podatnicy będą uprawnieni do doliczenia podatku naliczonego w całości, mimo przekroczenia kwoty 500 zł.

Uchwalona przez Sejm 25 lutego nowelizacja została przekazana do Senatu.

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl

Art. 90 ust. 10 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.)

Art. 1 pkt 20 ustawy z 25 lutego 2011 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy - Prawo o miarach.