RPO uważa 23-proc. stawkę VAT na e-booki za niekonstytucyjną

Rzecznik praw obywatelskich prof. Irena Lipowicz złożyła wniosek do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności z ustawą zasadniczą przepisów ustawy o VAT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.), które wyłączają możliwość stosowania obniżonej stawki podatku do książek wydawanych w formie cyfrowej i innych publikacji elektronicznych.

Obecny stan prawny budzi wątpliwości RPO z punktu widzenia konstytucyjnej gwarancji równości. Prowadzi bowiem do sytuacji, że ta sama książka wydawana w formie papierowej jest opodatkowana 5-proc. VAT, natomiast w formie zapisu cyfrowego (e-booka) 23-proc. Tak samo jest w przypadku gazet, czasopism i innych periodyków (gazety drukowane i na nośnikach: dyskach, taśmach i innych - 8 proc., e-wydanie - 23 proc.).

Co do zasady podatek wynosi 23 proc. Niższą stawką lub zwolnieniem objęte są na zasadzie wyjątku towary i usługi wyliczone w ustawie.

Rzecznik wskazuje, że książka elektroniczna nie może być uznana za oferowaną na "dyskach, taśmach i innych nośnikach" (w przeciwnym razie korzystałyby z preferencji). Jednak w świetle obecnych interpretacji stanowi "usługę elektroniczną". A to oznacza, że książki i czasopisma w formie cyfrowej objęte są 23-proc. stawką VAT.

Tymczasem, jak wskazuje RPO, zgodnie z art. 217 konstytucji ustawodawca ma swobodę ustalania zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatku. Nie może ona być jednak rozumiana jako pełna dowolność. Dlatego ma prawo wprowadzić obniżoną stawkę na książki, ale nie może to prowadzić do dyskryminacji. VAT ma wpływ na ostateczną cenę produktu. Niższa stawka podatku na książki drukowane prowadzi do uprzywilejowanej sytuacji grupy producentów, którzy mają przewagę konkurencyjną.

Teraz sprawą zajmie się TK.

- Dyskusja na temat stawki VAT właściwej dla e-booków toczy się nie tylko w Polsce, lecz także na płaszczyźnie wspólnotowej - mówi Maria Kukawska, doradca podatkowy w Stone & Feather Tax Advisory.

Przypomina, że Komisja Europejska wszczęła wobec Francji i Luksemburga postępowanie, w którym zarzuciła naruszenie prawa wspólnotowego poprzez ustalenie obniżonych stawek VAT dla sprzedaży e-booków. Pierwotnie bowiem Komisja stała na stanowisku, że tego typu produkty jak książka tradycyjna i ta w formacie elektronicznej, choćby nawet zawierały identyczne treści, są innymi produktami.

Rozmówczyni podkreśla z kolei, że ostatnie konsultacje Komisji, która weryfikowała zasadność polityki określania stawek VAT obniżonych na poszczególne kategorie produktów i usług, wyraźnie wskazują, że respondenci powszechnie oczekują zrównania stawek VAT dla książek (jak i innych publikacji) w formacie elektronicznym i tradycyjnych.

- Myślę, że ostatecznie Komisja może tych argumentów wysłuchać - twierdzi Kukawska. Jej zdaniem prędzej niż do rozstrzygnięcia w Trybunale Konstytucyjnym może dojść do zmiany polityki Komisji Europejskiej w tym obszarze. Tym bardziej że silnie będą za tym lobbowały podmioty prowadzące działalność w zakresie sprzedaży tego typu produktów mające swoje siedziby we Francji i w Luksemburgu (m.in. Amazon). Zatem może dojść do zmian w dyrektywie VAT, w myśl których do załącznika produktów objętych stawkami obniżonymi wejdą e-booki. Wówczas odpowiednie zmiany powinny być wprowadzone również do polskiej ustawy o VAT.

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl