Niepewność trwa już pięć miesięcy

Zaczął się piąty miesiąc zawieszenia, w jakim znalazły się wszystkie gminy w Polsce po uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 czerwca 2013 r. (sygn. akt I FPS 1/13), w której sąd ten orzekł, że gminne jednostki budżetowe nie mogą być odrębnymi podatnikami VAT, bo nie są wystarczająco samodzielne.

Ministerstwo Finansów poinformowało, że zaraz po opublikowaniu uzasadnienia uchwały NSA resort przeanalizuje sytuację gmin i przedstawi koncepcję zastosowania się do tej uchwały w praktyce. Mimo że takie uzasadnienie już dawno się pojawiło, to koncepcji Ministerstwa Finansów ani widu, ani słychu. Biuro prasowe stale jednak zapewnia, że w ministerstwie burza mózgów trwa. Trwa już piąty miesiąc i - o czym pisaliśmy 30 października na łamach DGP w tekście "Zakład to nie samodzielny podatnik" - potrwa prawdopodobnie do końca roku, bo wtedy resort obiecuje przedstawić efekty swojej twórczej pracy.

Nie można urzędnikom mieć za złe, że pracują. Pytanie tylko, jakie będą efekty. Można się bowiem obawiać, czy wyjdą one na dobre wszystkim zainteresowanym. Dlaczego? Ministerialni urzędnicy tak się zamknęli i zapamiętali w swojej pracy, że w ogóle nie widzą, co się wokół nich dzieje. Ogłuchli też na uwagi tych, którzy wskazują kolejne zagrożenia dla porządku prawnego, co w tym przypadku może być niekorzystne nie tylko dla gmin, lecz także dla samego budżetu państwa i Ministerstwa Finansów.

Czego nie dostrzega resort? Przede wszystkim tego, że wbrew zapewnieniom jego urzędników mogą być kwestionowane dotychczasowe rozliczenia gminnych jednostek budżetowych jako podatników VAT. Najpierw bowiem Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, a ostatnio także Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej ostrzegły gminy jako beneficjentów pomocy unijnej przed negatywnymi skutkami uchwały NSA. Urzędnicy tych ministerstw uważają, że gminy będą musiały zwracać część otrzymanych środków, jeśli się okaże, że podatek ten można teraz odzyskać. Unia Europejska stoi bowiem na stanowisku, że jeżeli VAT w jakikolwiek sposób może zostać odliczony czy odzyskany, to nie może być uznawany za wydatek kwalifikowany, który powiększa kwotę unijnego dofinansowania.

Wychodzi więc na to, że w łonie samego rządu zdania na temat bezpieczeństwa fiskalnego gmin są podzielone.

To, że Ministerstwo Finansów nie słyszy tego dwugłosu w rządzie, to pół biedy. Gorzej, że nie dostrzega problemów na własnym podwórku. A te już się zaczynają pojawiać. Z sygnałów, jakie docierają do naszej redakcji, wynika, że są już pierwsze urzędy skarbowe w kraju, które kierując się czerwcową uchwałą NSA - a wbrew stanowisku MF nadal prezentowanemu w interpretacjach podatkowych - odmawiają gminom prawa do zarejestrowania nowo tworzonych jednostek budżetowych jako odrębnych podatników VAT.

Ponadto kolejną bombę pod działania naprawcze przygotowywane przez MF podłożyli sędziowie sądu administracyjnego. Chodzi o Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, który w miniony czwartek orzekł, że zakłady budżetowe, czyli druga - po jednostkach budżetowych - forma działalności gmin, nie mogą być podatnikami VAT. To precedensowy wyrok. Po części idący pod prąd czerwcowej uchwały NSA, w której sąd ten wspomniał jedynie, że zakłady budżetowe tymi podatnikami VAT jednak są. Ponieważ jednak nie tego dotyczyła uchwała, to wojewódzkie sądy administracyjne nie są nią związane przy orzekaniu o zakładach budżetowych.

Czy ten ostatni wyrok obudzi wreszcie ministerstwo i poznamy koncepcję wyprowadzenia gmin z patowej sytuacji?

@RY1@i02/2013/215/i02.2013.215.08800020a.802.jpg@RY2@

Grażyna J. Leśniak dziennikarz Dziennika Gazety Prawnej

Grażyna J. Leśniak

dziennikarz Dziennika Gazety Prawnej