Czeski model okazał się skutecznym rozwiązaniem

Czy sama zmiana ustawy o VAT jest wystarczającym narzędziem do walki z szarą strefą na rynku paliw?

Trudno ocenić skuteczność tych przepisów z uwagi na krótki czas od wejścia ich w życie i brak praktyki ich stosowania przez służby podatkowe. Ogólnie zmiana przepisów ustawy o VAT stanowi krok w dobrym kierunku, jednakże istotna będzie kontrola ich przestrzegania przez właściwe służby państwowe. Szczególnie ważna musi być bieżąca wymiana informacji pomiędzy służbami podatkowymi i celnymi, jak też pomiędzy innymi organami odpowiedzialnymi za kontrolę i regulację podmiotów sektora paliwowego. Na wstępnym etapie służby te powinny zająć się podmiotami, które zadeklarowały stosunkowo niskie zabezpieczenia finansowe, weryfikując prawidłowość ich naliczenia. W kolejnym kroku kontrolą powinni zostać objęci dostawcy tych podmiotów. Ważne jest sprawdzenie ważności koncesji na obrót paliwami ciekłymi oraz zweryfikowanie czy wypełniają one obowiązki wynikające z przepisów prawa. Chodzi m.in. o utrzymywanie zapasów obowiązkowych.

Czesi z problemem szarej strefy poradzili sobie w inny sposób. Może warto byłoby skorzystać z rozwiązań, które sprawdziły się u naszych południowych sąsiadów?

Niewątpliwie regulacje przyjęte przez Czechów wydają się bardziej skuteczne niż zmiany polskich przepisów podatkowych. Zdecydowali się oni bowiem na wprowadzenie dodatkowych wymagań w zakresie dostępu do rynku, w szczególności wprowadzenie obligatoryjnej kaucji dla podmiotów działających na rynku. To sposób na zabezpieczenie prawidłowego prowadzenia działalności gospodarczej. Regulacje te wprowadzają m.in. mechanizm obligatoryjnego obrotu wyłącznie pomiędzy zarejestrowanymi podmiotami, w szczególności na stacjach paliw, a także jawny rejestr podmiotów, które wniosły takową kaucję.

Czy jednak konieczność uiszczenia kaucji nie spowoduje, że w efekcie podmioty objęte takim wymogiem podniosą ceny paliw?

Kaucja w Czechach obejmuje wyłącznie prowadzących sprzedaż hurtową, a nie stacje benzynowe. Wymagania w tym zakresie nie mają zatem wpływu na ceny paliw. Mogą mieć zaś pozytywny wpływ na rynek, ograniczając działalność podmiotów naruszających prawo, a tym samym poprawiając konkurencyjność firm legalnie działających.

Z konkurencyjnością na rynku paliw w Polsce jest chyba coraz gorzej?

Bez wątpienia szara strefa odczuwalna jest przede wszystkim przez małe i średnie przedsiębiorstwa zajmujące się uczciwie handlem paliwami. Trudno im konkurować z tymi, którzy nie płacą podatków. Konsekwencje zmniejszonej sprzedaży detalicznej są jednak odczuwalne również w segmencie sprzedaży hurtowej.

Oszacowaliście swoje straty z tego tytułu?

Dokładne zbadanie finansowego czy procentowego wpływu na wielkość sprzedaży określonej firmy czy sieci jest trudne. Wpływ na nią mają bowiem choćby sezonowe wahania sprzedaży. W raporcie rocznym POPiHN szacunkowy udział szarej strefy w rynku oleju napędowego kształtuje się na poziomie co najmniej 8 proc. W tym roku według naszych analiz wzrósł. To może powodować problemy po stronie legalnie działających producentów i importerów paliw. Ze swojej strony, w ramach Polskiej Organizacji Przemysłu i Handlu Naftowego, aktywnie angażujemy się w dyskusję nad problemami branży związanymi z rozwojem szarej strefy, uczestniczymy we wszelkich spotkaniach z właściwymi instytucjami, licząc na racjonalne rozwiązania systemowe, które pomogą wyeliminować tego typu zjawiska.

Skoro na razie nie wiadomo, czy czeskie rozwiązania zostaną zaadaptowane na polskim gruncie, jakie kroki można podjąć już teraz, by ograniczyć problem nielegalnego obrotu paliwami?

Najważniejszym elementem walki z szarą strefą jest i będzie właściwa koordynacja działań poszczególnych organów i instytucji państwowych. Do czasu wprowadzenia zmian prawnych konieczne jest podjęcie szybkich i stanowczych działań różnych służb zajmujących się szeroko rozumianym nadzorem nad rynkiem paliw ciekłych, w szczególności służb celnych, kontroli skarbowej, Urzędu Regulacji Energetyki, organów ścigania, a także Agencji Rezerw Materiałowych. Branża od dłuższego czasu postuluje wprowadzenie jednolitego, jawnego rejestru podmiotów prowadzących działalność polegającą na wytwarzaniu paliw ciekłych czy obrocie nimi, w szczególności sprowadzających paliwa z zagranicy. Obecnie rejestr tych podmiotów nie jest jawny, choć projektowane przez resort gospodarki zmiany ustawy o zapasach obowiązkowych mają tę kwestię zmienić. Docelowo warto rozważyć powołanie jednego silnego podmiotu - regulatora rynku paliw ciekłych oraz wprowadzenie kompleksowej ustawy regulującej funkcjonowanie sektora naftowego.

@RY1@i02/2013/207/i02.2013.207.000001100.802.jpg@RY2@

Leszek Wieciech, prezes i dyrektor generalny, Polska Organizacja Przemysłu i Handlu Naftowego

Rozmawiał Michał Duszczyk