VAT, jednostki budżetowe i gra na czas resortu

Nie tylko obywatele, którzy poczuli się pokrzywdzeni przez polskie sądownictwo, chcą walczyć o swoje prawa w Trybunale Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Ostatnio usilnie zabiega o to Ministerstwo Finansów, które poniosło ciężką porażkę przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Przypomnijmy, że w czerwcowej uchwale (sygn. akt I FPS 1/13) siedmiu sędziów NSA podważyło dotychczasową praktykę administracji podatkowej związaną z nadawaniem statusu podatników VAT jednostkom budżetowym gmin. Według NSA status podatnika VAT mogą mieć tylko gminy. Tymczasem resort finansów przez lata wykreował praktykę, zgodnie z którą VAT w sposób odrębny od gmin rozliczają również jednostki budżetowe - szkoły, przedszkola, żłobki czy ośrodki sportu i rekreacji.

Jeśli jednak podmioty te nie mogą wystawiać faktur ani odliczać VAT od usług i towarów zakupionych od innych podmiotów, to co z dotychczasowymi rozliczeniami i kto ma odpowiadać za późniejsze okresy? Czy jedna jednostka finansowa w urzędzie gminy jest w stanie ogarnąć wszystkie transakcje, jakie przeprowadzają jednostki budżetowe? Czy trzeba teraz wszystko skorygować za pięć lat wstecz? Na samorządowców padł blady strach.

Ministerstwo Finansów zaczęło uspokajać. Opublikowało 9 lipca na swojej stronie internetowej komunikat, który w skrócie brzmi nie będziemy wyciągać negatywnych konsekwencji za dotychczasowy sposób rozliczenia VAT, a wkrótce przedstawimy plan, co robić dalej. Musimy jednak poczekać na pisemne uzasadnienie uchwały. Uzasadnienie pisemne zostało opublikowane na początku września. Nie różni się jednak niczym od tego, co można było usłyszeć 24 czerwca na rozprawie w sądzie. Zbliża się więc już trzeci miesiąc, od kiedy wiemy, że jednostka budżetowa nie może być samodzielnym podatnikiem VAT.

Resort finansów ma jednak inny plan. Chce sprawdzić, czy pogląd NSA podziela TSUE. Pytanie prawne może zadać któryś ze składów sędziowskich NSA albo sądu wojewódzkiego. Na rozprawie uchwałowej, która dotyczyła Wrocławia, NSA odmówił zadania tego pytania. Jednak ministerstwo nie zraża się tym i w sprawie Poznania, rozpatrywanej przez NSA 10 września, wystąpiło z kolejnym takim wnioskiem. Sąd ponownie nie zgodził się na to, aby zaangażować w sprawę unijny trybunał.

Dla ministerstwa możliwość zbadania problemu przez TSUE to nawet o dwa lata więcej czasu (bo tyle trwa oczekiwanie na wyrok unijnego sądu) na opracowanie strategii. Pytanie tylko, czy oprócz gry na czas rzeczywiście warto, aby sprawą zajęła się Unia?

Eksperci podatkowi rozumieją dążenie ministerstwa do zweryfikowania poprawności uchwały NSA przez Trybunał, ponieważ temat jest niezwykle trudny. Wskazują jednak, że do czasu wydania wyroku przez TSUE gminy i jednostki budżetowe żyłyby w niepewności, w dodatku zbyt długiej. W tej sprawie trzeba działać i to natychmiast.

Jerzy Martini, doradca podatkowy, partner w kancelarii Martini i Wspólnicy, ekspert w zakresie VAT, uważa, że aby gminy i ich jednostki budżetowe mogły poprawnie funkcjonować, muszą przyjąć już teraz konkretne podejście. Według niego kontynuowanie dotychczasowych zasad do czasu ewentualnego rozstrzygnięcia przez TSUE wydaje się zbyt ryzykowne. Z kolei zaznacza, że gdyby TSUE uznał interpretację NSA za wadliwą (zgadzając się, że jednostki budżetowe są odrębnymi podatnikami), sytuacja byłaby również niefortunna (kolejne zmiany podejścia i zasad rozliczeń, korekty etc.).

Co powinni więc zrobić samorządowcy? - Pogodzić się z trudną sytuacją i wprowadzać rozwiązania ograniczające ryzyka podatkowe oraz wynikające z kodeksu karnego skarbowego osób odpowiedzialnych za rozliczenia VAT, nie czekając na ewentualne rozstrzygnięcie Trybunału - radzi Martini.

@RY1@i02/2013/191/i02.2013.191.08800020a.802.jpg@RY2@

Przemysław Molik dziennikarz Dziennika Gazety Prawnej

Przemysław Molik

dziennikarz Dziennika Gazety Prawnej