Kontrowersje wokół wywłaszczenia za odszkodowaniem

@RY1@i02/2014/232/i02.2014.232.183000400.802.jpg@RY2@

Tomasz Michalik partner, doradca podatkowy w MDDP

Przepis ten wymienia dwa niezależne przypadki przeniesienia prawa własności w zamian za odszkodowanie: przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu oraz przeniesienie z mocy prawa. W obu ustawodawca odmiennie określił moment powstania obowiązku podatkowego. W razie przeniesienia z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty (art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy). Tym samym uzyskane odszkodowanie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1, jest traktowane przez ustawodawcę jako zapłata za dostawę, co jest dość naturalną konsekwencją uznania tej czynności za opodatkowaną. Należy przy tym zaznaczyć wyjątkowość tej konstrukcji - co do zasady bowiem odszkodowanie nie jest na gruncie przepisów o VAT traktowane jako odpłatność za świadczenie podlegające opodatkowaniu.

Tak skonstruowany przepis dotyczący momentu powstania obowiązku podatkowego trzeba ocenić dobrze - podatnik, który bez swojej zgody jest pozbawiany prawa własności, nie powinien być dodatkowo obciążany koniecznością zapłaty podatku przed otrzymaniem odszkodowania (aczkolwiek wysoce kontrowersyjne jest już samo opodatkowanie takiego aktu pozbawiającego podatnika własności bez konieczności uzyskania jego zgody; jest to jednak zgodne z regulacjami dyrektywy 2006/112).

Dziwi natomiast, że rozwiązanie to odnosi się tylko do jednego z dwóch przypadków wymienionych w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy - czyli przeniesienia prawa własności z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu. To sprawia, że w razie przeniesienia prawa własności towarów z mocy prawa w zamian za odszkodowanie obowiązek podatkowy powstaje na zasadach ogólnych, a zatem z chwilą dokonania dostawy (jak wynika z art. 19a ust. 1).

Oprac. KaJ