Błędna dokumentacja pozbawi prawa do odliczenia

Faktura, która nie dokumentuje rzeczywistego obrotu, nie może stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego o wynikający z niej podatek naliczony.

Organy podatkowe określiły skarżącemu, osobie fizycznej, zobowiązanie w VAT za poszczególne miesiące 2012 roku. Stwierdziły, że podatnik bezpodstawnie wykazał w deklaracji VAT-7 nabycie towarów i usług zaliczanych do środków trwałych o wartości netto 110 tys. zł (VAT wyniósł 25 300 zł) z faktury wystawionej przez firmę A, która miała dokumentować sprzedaż skarżącemu samochodu ciężarowego.

Spór w sprawie dotyczy prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktury dotyczącej sprzedaży samochodu ciężarowego nabytego od kontrahenta niemieckiego. Zdaniem organów podatkowych nie dokumentuje ona rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, w konsekwencji nie daje prawa do odliczenia VAT. Sąd zgodził się z tą oceną. Uzasadnił, że zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 ze zm.) w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi VAT czynnemu przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Jak wynika z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku, gdy stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane - w części dotyczącej tych czynności.

Sąd powołał się m.in. na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE, zgodnie z którym prawo do odliczenia podatku jest integralną częścią mechanizmu funkcjonowania podatku od wartości dodanej i fundamentalnym prawem podatnika i zasadniczo nie może być ograniczane. Zasada ta nie ma jednak nieograniczonego zasięgu i może zostać wyłączona w przypadkach, gdy miało miejsce działanie w nieuczciwych celach lub nadużycie prawa (wyroki TSUE: z 6 lipca 2006 r., sygn. akt C-439/04 i C-440/04; z 21 lutego 2006 r., sygn. akt C-255/02 i z 3 marca 2005 r., sygn. akt C-32/03). Zatem jeśli organ podatkowy ustali, że dana faktura nie odzwierciedla rzeczywistych transakcji między podmiotami tam wymienionymi, podatnikowi nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z takiej faktury. Sam fakt posiadania oryginału dokumentu nie przesądza bowiem o prawdziwości zdarzeń z niego wynikających. Źródłem prawa do odliczenia podatku naliczonego nie jest sama faktura, lecz nabycie towaru lub usługi i wykorzystanie ich do wykonywania czynności opodatkowanych.

Odnosząc te wyjaśnienia do stanu sprawy, sąd przyznał m.in., że skarżący działając poprzez pośredników (spółka A, w której sam był wspólnikiem) nabył samochód. Zamówił pojazd, zapłacił za niego i została wystawiona faktura dokumentująca jego sprzedaż. Zakup auta przez skarżącego bezpośrednio od dostawcy zagranicznego, a nie od spółki A potwierdza też umowa-zlecenie, umowa kupna oraz przelew z jego prywatnego konta. Tymczasem - jak twierdził skarżący - zakup został zrealizowany przez spółkę A. Nie posiadała ona jednak środków na nabycie auta. Sąd zgodził się więc z organami podatkowymi, że sporna faktura wystawiona przez spółkę A skarżącemu nie potwierdza dokonania dostawy pojazdu (była pusta), skoro nabył on auto bezpośrednio od dostawcy z zagranicy. Faktura wystawiona przez spółkę A nie odzwierciedlała więc rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.

z 25 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Bk 542/13, nieprawomocny

Oprac. Łukasz Zalewski