Koniec interpretacyjnych przepychanek

Wraz z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości UE dotyczącym statusu podatkowego gminnych jednostek budżetowych zakończyły się dyskusje, czy takie podmioty gminne powinny posiadać status podatnika VAT. W wyroku TSUE z 29 września 2015 r. (C-276/14) zostało w sposób jednoznaczny stwierdzone, że przepisy prawa podatkowego wskazujące na podatnika VAT należy interpretować w ten sposób, że "podmioty prawa publicznego, takie jak gminne jednostki budżetowe będące przedmiotem postępowania głównego, nie mogą być uznane za podatników podatku od wartości dodanej, ponieważ nie spełniają kryterium samodzielności przewidzianego w tym przepisie".

Czyli obecnie nie może budzić wątpliwości to, że dotychczasowa praktyka mająca swoje źródło w interpretacjach organów podatkowych, w ramach której każda gminna jednostka budżetowa oraz sama gmina stanowiły odrębne byty podatkowoprawne, odrębne podmioty podatku od towarów i usług, była niewłaściwa.

Pogląd, wedle którego gmina jako całość (wraz z jednostkami budżetowymi) jest podatnikiem VAT, znacznie wcześniej miał swoją mocną podstawę interpretacyjną. Już bowiem ponad dwa lata temu, w wydanej przez poszerzony siedmioosobowy skład uchwale z 24 czerwca 2013 r. (sygn. akt FPS 1/13), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że gminna jednostka budżetowa nie dysponuje wystarczającą samodzielnością, by być podatnikiem VAT. A zatem to gmina jako podatnik powinna dokonywać rozliczenia podatku od towarów i usług od sprzedaży i zakupów dokonywanych z udziałem takich jednostek.

Wówczas pogląd taki nie przekonaał szefa resortu finansów. Obecnie jednak nie może budzić wątpliwości to, że nie wystąpi żadna forma weta ministra finansów, pomimo że rozstrzygnięcie TS UE, podobnie jak wcześniejsza uchwała polskiego NSA, jest sprzeczne z poglądami głoszonymi przez władze skarbowe w ciągu ponaddziesięcioletniego okresu członkowstwa Polski w Unii Europejskiej. Zastrzec przy tym należy, że orzeczenie trybunału nie wymaga w sposób bezpośredni i bezwzględny modyfikacji prawa podatkowego, nie kwestionuje poprawności zapisów polskiej ustawy o VAT, a jedynie interpretuje w kontekście prawa wspólnotowego przepisy obowiązujące od lat (od przyjęcia Polski do Wspólnoty Europejskiej). Dla stosowania wykładni prezentowanej w wyroku nie jest również potrzebne dodatkowe orzeczenie polskiego sądu administracyjnego.

Niezwykle ważne jest to, że sędziowie składu orzekającego TSUE nie przychylili się do wniosku polskiego rządu o odsunięcie w czasie skutków rozstrzygnięcia, przez co mają do niego zastosowanie ogólne reguły stosowania. W konsekwencji wykładnia zaprezentowana przez trybunał powinna mieć zastosowanie w orzecznictwie sądów krajowych zarówno przy wydawaniu wyroków odnoszących się do stanów faktycznych zaistniałych przed, jak i po wydaniu orzeczenia w sprawie wniosku o wydanie wykładni przez TSUE.

W takiej sytuacji kluczowe znaczenie dla gmin ma nie tyle czy (bo to nie budzi wątpliwości), ale jak, w jakim terminie, wobec których rozliczeń (tylko przyszłych czy również minionych) zastosować centralizację, scalenie w podatku od towarów i usług.

Co prawda w komunikacie, jaki pojawił się niezwłocznie po wydaniu wyroku, bo już po południu 29 września 2015 r., resort finansów odradza pośpiech, zapowiada ośmiomiesięczny okres dostosowawczy, jednak nie może budzić wątpliwości, że w przypadku niektórych gmin czas podarowany przez ministra może się okazać zbyt krótki. Z jednej bowiem strony gminy muszą podjąć intensywne działania w celu wdrożenia rozwiązań na przyszłość, z drugiej, wobec bliskiego końca kolejnego roku jeszcze szybciej przeprowadzić wnikliwe analizy skutków ewentualnych korekt retrospektywnych.

@RY1@i02/2015/200/i02.2015.200.05000010a.802.jpg@RY2@

Radosław Kowalski

doradca podatkowy