Fiasko ściągalności albo szukanie luzu

Wpływy z podatku od towarów i usług w ostatnim miesiącu roku wyniosły 5,1 mld zł. To najmniejszy grudniowy dochód z VAT od kryzysowego 2008 r. Słaby VAT w grudniu zaważył na całorocznym wyniku - łącznie budżet dostał 126,6 mld zł. To tylko o 2,8 proc. więcej niż w nie najlepszym budżetowo roku 2015 oraz mniej, niż zapisano w ustawie budżetowej - i to o ponad 2 mld zł. Jeszcze jesienią Ministerstwo Finansów zakładało przekroczenie tego planu mimo utrzymującej się deflacji.

Przyśpiesza czy hamuje?

Resort tłumaczy spadek wpływów zwiększeniem zwrotów VAT i wiąże go z prawdopodobnym przyspieszeniem inwestycji. Ale na razie dane makro pokazują jedynie wyhamowanie spadku inwestycji. Widać też wyraźne przyspieszenie wzrostu konsumpcji w ostatnim kwartale ubiegłego roku, do ponad 4 proc. rok do roku. A to konsumpcja jest bazą dla VAT.

Szef MF w rządzie PO-PSL Jacek Rostowski wykazywał wczoraj, że zwiększenie wpływów z VAT zbliżone do tempa wzrostu PKB (2,8 proc. w 2016 r.) to słaby wynik.

- Inwestycje (stawka VAT 0 proc.) w 2016 r. spadły o 5,5 proc., a konsumpcja (stawka VAT 23 proc.) wzrosła o 3,5 - czyli tylko z tego powodu dochody powinny były rosnąć szybciej od PKB i wartości dodanej - napisał Rostowski na Twitterze, sugerując, że niskie wpływy z VAT pod koniec roku to dowód na fiasko prób poprawy ściągalności podatków.

Praca nad przyszłością

Ale inną teorię na temat gorszych wpływów w grudniu mają niektórzy doradcy podatkowi. Ich zdaniem może to wynikać z przyspieszenia wypłat zwrotów podatku. - Mam sygnały od klientów, że w grudniu wypłacono im zwroty, które normalnie dostaliby w styczniu lub lutym tego roku. Trudno na tej podstawie wyrokować, że tak było w całym sektorze przedsiębiorstw, ale takie zjawisko miało miejsce - mówi Radosław Piekarz z kancelarii A&RT Rynkowska, Kosieradzki, Piekarz.

Potwierdza to inny rozmówca ze znanej warszawskiej kancelarii doradztwa podatkowego. Według niego szybsze zwroty dostawały jednostki samorządu terytorialnego i średnie firmy.

- Przyspieszając zwroty VAT, resort zmniejsza wpływy z tego podatku w jednym roku, ale za to zwiększa w kolejnym. Akurat w 2017 r. nie tylko rosną wydatki, ale wysoko ustawiono poprzeczkę, jeśli chodzi o dochody z tego podatku. Taki mechanizm ułatwia realizację budżetu na ten rok - mówi osoba znająca realia MF.

Inwestycje górą

Ministerstwo nie potwierdza jednoznacznie tej hipotezy. Ale w odpowiedzi na nasze pytania daje do zrozumienia, że przyspieszone zwroty VAT to nie musi być zły trop. Resort zwraca uwagę na skutki wprowadzenia jednolitego pliku kontrolnego - obowiązku przesyłania danych finansowych przez podatników. Od lipca 2016 r. musiały to robić największe firmy. JPK, jak twierdzi MF, ułatwia analizę, czy zwrot się należy, czy nie. "Organy podatkowe, korzystając z danych zawartych w przekazanych przez podmioty gospodarcze JPK, mają możliwość szybszej analizy zasadności zwrotów, co bez wątpienia przełożyło się również na możliwość selekcjonowania tych zwrotów, co do których nie są identyfikowane ryzyka" - odpisał resort. Wyjaśnił, że co do zasady fiskus stara się nie przetrzymywać pieniędzy do maksymalnie dopuszczalnych terminów, "mając na uwadze konieczność wypłacania odsetek od nieterminowych zwrotów".

- Daje to administracji podatkowej możliwość realizacji kwalifikowanych zwrotów bez zbędnej zwłoki - ocenia MF. I sugeruje, że przyspieszenie wypłat miało też inny cel: wspiera płynność finansową w firmach, co może być czynnikiem pobudzającym inwestycje. A to na nich rządowi najbardziej zależy.

PMI powyżej oczekiwań, PKB w górę

Wskaźnik PMI dla Polski w styczniu wzrósł do 54,8 pkt w porównaniu z 54,3 w grudniu. Był wyższy od prognoz. PMI pokazuje aktywność firm w gospodarce i prognozuje koniunkturę. Styczniowe tempo wzrostu wielkości produkcji przyspieszyło trzeci miesiąc z rzędu i było najwyższe od lutego 2014 r. - W coraz większym stopniu zaczynamy korzystać z ożywienia globalnego w wymianie handlowej. Wskaźnik jest też potwierdzeniem ożywienia w budownictwie i zwiększonego napływu środków unijnych - zauważa Jakub Borowski, główny ekonomista Credit Agricole. Nasz największy partner handlowy - Niemcy - miał jeszcze lepszy wynik: PMI wyniósł od 56,4 proc., co także dobrze wróży polskiej gospodarce.

- Mamy do czynienia z wyraźnym wzrostem produkcji. To argument przemawiający za podniesieniem prognozy wzrostu dla Polski powyżej zakładanego obecnie przez nas poziomu 3 PKB - mówi Borowski. Podobnego zdania jest wicepremier Mateusz Morawiecki, który podkreśla, że wzrost będzie napędzany przez ruszające inwestycje.

gos, mch

@RY1@i02/2017/023/i02.2017.023.000000600.801.jpg@RY2@

fot. Jan Bielecki/East News

W tym roku rządowi Beaty Szydło zależy głównie na inwestycjach

Marek Chądzyński

Grzegorz Osiecki

dgp@infor.pl