W jakiej walucie naliczyć podatek od hipoteki

prawnik, doradca podatkowy w Kancelarii White & Case

Ustanowienie hipoteki jest, co do zasady, opodatkowane PCC. Zapłata wszelkich zobowiązań podatkowych w Polsce następuje zawsze w walucie polskiej. Podatek od hipoteki, niezależnie od faktu jej ustanowienia w walucie obcej, należy więc zapłacić w złotych polskich.

Kryterium decydującym o stawce PCC jest rodzaj wierzytelności zabezpieczonej hipoteką. W przypadku wierzytelności istniejących stawka podatku jest procentowa i wynosi 0,1 proc. Natomiast w przypadku wierzytelności o wysokości nieustalonej stosuje się stawkę kwotową w wysokości 19 zł.

Przyjmuje się, że o wierzytelności istniejącej można mówić wówczas, gdy zostanie ustanowiona hipoteka zwykła. W przypadku kredytu bankowego hipoteka zwykła stosowana jest przykładowo dla zabezpieczenia kredytu udzielonego w walucie polskiej przy stałym oprocentowaniu. Wierzytelność o wysokości nieustalonej występuje w przypadku hipoteki kaucyjnej, ustanawianej jako zabezpieczenie do górnej granicy zobowiązania, przykładowo na zabezpieczenie odsetek w przypadku zmiennego oprocentowania kredytu.

Zaciągnięcie kredytu hipotecznego w walucie obcej nie oznacza, że mamy do czynienia z wierzytelnością o wysokości nieustalonej. Wysokość kwoty kredytu jest w takim wypadku znana, tyle że wyrażona w walucie obcej. W przypadku kredytu hipotecznego wyrażonego we frankach szwajcarskich stosuje się więc stawkę 0,1 proc. Podstawę opodatkowania, którą jest kwota zabezpieczonej wierzytelności, należy przeliczyć na polskie złote. Ustawa o PCC nie rozstrzyga, jaki kurs należy w takiej sytuacji przyjąć. Rozwiązaniem przyjętym w praktyce jest stosowanie średniego kursu NBP z dnia powstania obowiązku podatkowego.

Odrębnie należy rozpatrzyć skutki ustalenia stałego lub zmiennego oprocentowania kredytu hipotecznego w walucie obcej. W przypadku oprocentowania stałego znana będzie wysokość wierzytelności. Do całej hipoteki zwykłej zabezpieczającej zarówno kwotę kredytu, jak i odsetki należy wówczas zastosować stawkę podatku 0,1 proc. Natomiast przyjęcie oprocentowania zmiennego spowoduje, że wysokość wierzytelności nie będzie z góry ustalona. Hipoteka w tym zakresie będzie miała charakter hipoteki kaucyjnej, w konsekwencji będzie stanowiła odrębny przedmiot opodatkowania PCC opodatkowany stawką 19 zł.

Momentem powstania obowiązku podatkowego jest dzień złożenia oświadczenia o ustanowienia hipoteki lub zawarcia umowy o ustanowieniu hipoteki. Obowiązek podatkowy ciąży wyłącznie na składającym oświadczenie woli o jej ustanowieniu. Z reguły złożenie takiego oświadczenia woli (odrębnie lub w ramach umowy o ustanowieniu hipoteki zawieranej z bankiem) następuje w formie aktu notarialnego. W takim przypadku to notariusz pobiera należny podatek od ustanawiającego hipotekę, a następnie odprowadza go do urzędu skarbowego. Warto jednak zwrócić uwagę, że zgodnie z przepisami prawa bankowego w przypadku ustanawiania hipoteki na rzecz banku nie jest konieczne dochowanie formy aktu notarialnego dla złożenia oświadczenia woli o ustanowieniu hipoteki bankowej, a wystarczy zachowanie formy pisemnej. W takiej sytuacji ustanawiający hipotekę musi sam złożyć deklarację PCC-3 oraz wpłacić należny podatek do urzędu skarbowego, w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego. Co istotne, dla ustalenia momentu powstania obowiązku podatkowego nie ma znaczenia data wpisu hipoteki do ksiąg wieczystych.

OPRAC. SF

Art. 1 ust. 1 pkt 1 lit h), art. 6 ust. 1 pkt 10, art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649 z późn. zm.).