Czy można odzyskać PCC, nie rejestrując spółki

konsultant w TPA Horwath

Umowy spółki i ich zmiany są opodatkowane PCC w wysokości 0,5 proc. wartości wkładów (spółki osobowe) lub wartości kapitału zakładowego (spółki kapitałowe). Obowiązek zapłacenia takiego podatku ciąży na spółce, natomiast jego pobór na notariuszu.

Podatnicy często błędnie utożsamiają obowiązek podatkowy z obowiązkiem i skutkami czynności rejestracyjnych spółki w KRS. Punktem wyjścia przy ustanowieniu każdej spółki jest zawarcie umowy, które jest powszechnie określane jako zawiązanie spółki lub tzw. dokonanie aktu założycielskiego. Poza zawarciem samej umowy przepisy wymagają także dokonania innych czynności związanych z założeniem spółki. Niewątpliwie najistotniejszym i niezbędnym elementem jest wpis do rejestru przedsiębiorców, który rozstrzyga o powstaniu spółki jako odrębnego podmiotu stosunków prawnych (z zastrzeżeniem podmiotowości prawnej spółki kapitałowej w organizacji).

W sytuacji niedopełnienia obowiązków rejestracyjnych podatnik nie może żądać zwrotu podatku w trybie art. 11 ustawy o PCC, gdyż w zamkniętym katalogu okoliczności kwalifikujących do zwrotu wskazanych w tym przepisie ustawodawca nie umieścił odmowy rejestracji spółki w KRS. Nie jest więc dopuszczalne dokonanie zwrotu z innego powodu niż okoliczności bezpośrednio wskazane w art. 11, nawet gdy sama czynność nie wywarła zakładanego skutku z prawnego punktu widzenia (tj. spółka nie została zarejestrowana).

Skorzystanie z przepisów mówiących o nadpłacie zawartych w Ordynacji podatkowej wydaje się także niemożliwe. W rozpatrywanym przypadku przedmiotem opodatkowania jest samo zawarcie umowy spółki, gdzie obowiązek podatkowy powstaje już z chwilą dokonania tej czynności. Jeżeli PCC został pobrany przez notariusza, to należy uznać, że podatek został uiszczony zgodnie z przepisami ustawy o PCC (a więc był należny w chwili zawarcia umowy). Nie jest istotne, że po zawarciu umowy nie doszło do faktycznej rejestracji spółki. Podatnicy mogą żądać stwierdzenia i zwrotu nadpłaty tylko w przypadku, gdy zapłacony podatek był nienależny w chwili uiszczenia. W związku z tym podatnik nie może skorzystać również z tego rozwiązania.

Opracowała Ewa Matyszewska

Ustawa z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649 z późn. zm.).