Zwolnienia z akcyzy nie można przenieść na współmałżonka

Podatnik wrócił po latach spędzonych na emigracji do Polski i sprowadził ze sobą posiadany samochód osobowy. Od naczelnika urzędu celnego uzyskał zaświadczenie stwierdzające zwolnienie przewiezionego samochodu osobowego od akcyzy, a od naczelnika urzędu skarbowego zaświadczenie potwierdzające brak obowiązku uiszczenia podatku od towarów i usług z tytułu przywozu z innego państwa członkowskiego środka transportu.

W zaświadczeniu o akcyzie wskazano, że samochód jest zwolniony z akcyzy, pod warunkiem że będzie służył do użytku osobistego oraz że nie zostanie sprzedany, wynajęty lub wypożyczony przez 12 miesięcy, licząc od dnia jego przywozu na terytorium kraju.

Podatnik chciał zarejestrować samochód na żonę, z którą ma wspólność majątkową, lecz wydział komunikacji odmówił rejestracji i zalecił złożenie wniosku o taką rejestrację na piśmie.

Czy prawo do zwolnienia z podatku akcyzowego przywozu z terytorium innego państwa członkowskiego samochodu osobowego przez osobę fizyczną powracającą na terytorium kraju z czasowego pobytu rozciąga się na współmałżonka pozostającego z nim we wspólności majątkowej?

Zgodnie z art. 2 ust. 11 ustawy z 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 29, poz. 257 z późn. zm.; przyp. red. - obecnie obowiązuje ustawa z 6 grudnia 2008 r.), przemieszczanie wyrobów akcyzowych z terytorium państwa członkowskiego na terytorium kraju jest nabyciem wewnątrzwspólnotowym. Natomiast opodatkowaniu akcyzą podlega nabycie wewnątrzwspólnotowe.

Obowiązek podatkowy powstaje z dniem wykonania czynności podlegających opodatkowaniu, chyba że ustawa stanowi inaczej. Akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym.

Podatnikami akcyzy od samochodów są m.in. podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego. Obowiązek podatkowy w akcyzie od samochodów osobowych powstaje w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego - z chwilą nabycia prawa rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, nie później jednak niż z chwilą rejestracji na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym.

Podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych niezarejestrowanych na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, są zobowiązane po przywozie na terytorium kraju złożyć deklarację uproszczoną do właściwego naczelnika urzędu celnego w terminie 5 dni, licząc od dnia nabycia wewnątrzwspólnotowego, oraz dokonać zapłaty akcyzy nie później niż z chwilą rejestracji tego pojazdu w kraju.

Podmiot dokonujący nabycia wewnątrzwspólnotowego jest zobowiązany przy dokonywaniu rejestracji zgodnie z przepisami o ruchu drogowym przedstawić, wydany przez właściwego naczelnika urzędu celnego, dokument potwierdzający zapłatę akcyzy na terytorium kraju.

Zwalnia się z akcyzy przywóz przez osobę fizyczną, przybywającą na terytorium kraju na pobyt stały lub powracającą z czasowego pobytu, samochodów osobowych z terytorium innego państwa członkowskiego, jeżeli łącznie są spełnione następujące warunki:

1. samochód osobowy jest przeznaczony do użytku osobistego osoby fizycznej,

2. samochód osobowy służył do użytku osobistego tej osoby w miejscu poprzedniego jej pobytu w innym państwie członkowskim przez okres co najmniej 6 miesięcy przed zmianą miejsca pobytu,

3. osoba fizyczna przedstawi właściwemu naczelnikowi urzędu celnego dowód potwierdzający spełnienie warunku, o którym mowa w pkt 2,

4. samochód osobowy nie zostanie sprzedany, wynajęty lub wypożyczony przez okres 12 miesięcy, licząc od dnia jego przywozu na terytorium kraju.

Przepisy ustawy o podatku akcyzowym nie definiują pojęcia użytku osobistego. Zgodnie ze słownikiem języka polskiego "użytek" to jest to, czym można się posłużyć; użycie, użytkowanie, potrzeba. Natomiast "osobiście" znaczy "we własnej osobie; nie korzystając z niczyjego pośrednictwa".

Zatem przedmiotowe zwolnienie ma zastosowanie jedynie w przypadku spełniania łącznie określonych warunków przez osobę uprawnioną, czyli podatnika, i nie ma uregulowań, by przenieść je na osobę, która tych warunków nie spełnia, czyli żonę podatnika.

Oprac. Ewa Matyszewska