Koniec z papierosami z cygar

W 2015 r. planuje się wprowadzenie istotnych modyfikacji w ustawie o podatku akcyzowym. Zaproponowane przez Ministerstwo Finansów nowe rozwiązania mają służyć przede wszystkim ułatwieniu prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie wyrobów akcyzowych. Celem zmian jest również walka z procederem wytwarzania papierosów z cygar, który przyczynia się do obniżenia wpływów z akcyzy do budżetu państwa. Na czym on polega?

Aby zrozumieć przyczynę i istotę zaproponowanych przez Ministerstwo Finansów zmian dotyczących wyrobów tytoniowych, należy w pierwszej kolejności przyjrzeć się popularnej wśród palaczy praktyce polegającej na nabywaniu cygar i przerabianiu ich na papierosy. Obecnie powszechnie dostępne stały się tzw. cygara imprezowe, z których z łatwością można wyprodukować - w warunkach domowych - papierosy. Najtańsze tego typu cygara kosztują 1,5 zł. Z jednego cygara można uzyskać 10 papierosów. Paczkę papierosów można więc "kupić" za 3 zł, a nie tak jak w sklepie za 14 zł.

Skąd tak znaczna różnica w cenie?

Otóż stawka akcyzy na cygara jest niższa niż na papierosy. W związku z tym cygara mogą być sprzedawane po niższych cenach. Fakt ten wykorzystali producenci cygar imprezowych.

Tytoń zawarty w takich cygarach daje się bez większych trudności pokruszyć. Potem wystarczy włożyć go do maszynki nabijającej tytoń i uzyskuje się papierosa. Jak wspomniałam, paczka "cygarowych" papierosów kosztuje wówczas 3 zł, czyli znacznie mniej niż paczka tradycyjnych papierosów dostępnych w sklepie. Nie może więc dziwić, że wielu palaczy, z uwagi na znaczną oszczędność, decyduje się na zakup "cygar imprezowych" zamiast papierosów, tym bardziej że automat do nabijania gilz (niezbędny do wyprodukowania z cygar papierosów) jest łatwo dostępny - najczęściej można go nabyć razem z cygarem.

Ale przecież ustawa akcyzowa nakazuje, by cygaro było palone wyłącznie w stanie niezmienionym...

...a zatem kruszenie tytoniu zawartego w cygarach i nabijanie w gilzy jest działaniem nielegalnym, gdyż w efekcie cygaro nie zostaje wykorzystane do palenia w stanie niezmienionym, a jest przerabiane na papierosy.

W ocenie Ministerstwa Finansów zakup cygar imprezowych to czynność fikcyjna, gdyż tak naprawdę chodzi tu o produkcję i sprzedaż papierosów, do których zastosowanie ma wyższa stawka akcyzy niż w odniesieniu do cygar. Rosnąca popularność papierosów wytwarzanych z cygar wiąże się oczywiście ze zmniejszeniem wpływów z akcyzy do budżetu państwa. Aby temu przeciwdziałać, Ministerstwo Finansów już od jakiegoś czasu zapowiadało podjęcie stosownych działań. Obecnie przedstawiło konkretne propozycje rozwiązań legislacyjnych, które mają stać się elementem szerokiej nowelizacji ustawy o podatku akcyzowym planowanej na 2015 r.

W ramach prac nad nowelizacją na razie opracowano projekt z 20 sierpnia 2014 r. założeń projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw.

Co ma być celem tego projektu?

Zasadniczym celem zmian ma być ułatwienie przedsiębiorcom prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie wyrobów akcyzowych. Przewidziano także wiele rozwiązań w zakresie wyrobów tytoniowych. W ramach przeciwdziałania procederowi nielegalnego wytwarzania papierosów z cygar planuje się wprowadzenie regulacji przewidującej opodatkowanie wytwarzania papierosów przy użyciu maszyn do automatycznego nabijania gilz papierosowych.

Co to będzie oznaczać w praktyce?

Zgodnie z przedstawionymi rozwiązaniami ma zostać rozszerzona definicja produkcji wyrobów tytoniowych w ten sposób, że będzie ona również obejmować wytwarzanie papierosów przy użyciu maszyn do automatycznego nabijania gilz.

Podatnikami akcyzy (podmiotami zobowiązanymi do zapłaty akcyzy) mają być podmioty wytwarzające papierosy przy użyciu maszyn do automatycznego nabijania gilz, jak również sprzedawcy określonych powyżej maszyn bądź podmioty posiadające tytuł prawny do dysponowania miejscem, w którym udostępnione są maszyny. Zatem urzędy celne będą mogły żądać zapłaty akcyzy zarówno od osób wytwarzających papierosy z cygar, jak i od właścicieli sklepów, w których można nabyć maszynę do nabijania gilz. Zapłata podatku przez jeden z podmiotów będzie skutkowała wygaśnięciem obowiązku uiszczenia akcyzy po stronie pozostałych zobowiązanych. Jeżeli zatem przykładowo akcyza zostanie uiszczona przez sprzedawcę maszyny do nabijania gilz, wówczas do zapłaty podatku nie będzie zobowiązany podmiot wytwarzający papierosy przy użyciu maszyny.

A jeśli sprzedawca takiej maszyny nie zapłaci akcyzy? Czy wówczas przeciętny palacz stanie się podatnikiem tego podatku?

Teoretycznie tak, jednak w praktyce urzędy celne będą domagać się zapłaty akcyzy przede wszystkim od podmiotów udostępniających maszyny do nabijania gilz. Wynika to stąd, że sprzedawców maszyn nietrudno będzie zidentyfikować, w przeciwieństwie do konsumentów nabywających cygara i maszyny, i wytwarzających z nich papierosy.

Jakie zmiany są jeszcze planowane?

Dodatkowo planuje się wprowadzenie obowiązku oznaczania podatkowymi znakami akcyzy papierosów wyprodukowanych przy użyciu maszyn do nabijania gilz. Powinność ta obarczać będzie podatnika i - analogicznie jak to będzie miało miejsce w przypadku zapłaty akcyzy - oznaczenie papierosów znakami akcyzy przez jeden podmiot (będący podatnikiem) będzie skutkowało wygaśnięciem tego obowiązku po stronie innego podatnika.

A co z opodatkowaniem cygar - w tym zakresie też szykują się nowości...

Tak, przeciwdziałać praktyce wytwarzania papierosów z cygar ma również zmiana sposobu opodatkowania cygar. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym stawka akcyzy na cygara uzależniona jest od liczby sztuk (wynosi 280,25 zł za każde 1000 sztuk). Tymczasem cygara imprezowe, przy wykorzystaniu których produkuje się papierosy, są większe i cięższe od standardowych. Wobec tego Ministerstwo Finansów zamierza uzależnić stawkę akcyzy od wagi cygara (stawka ta ma wynosić 280,25 zł za każdy kilogram, a nie 1000 sztuk), co spowoduje wzrost ceny cygar imprezowych.

Na kiedy planowane jest wejście w życie omawianych propozycji?

Jak wynika z założeń do projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw, przedstawione powyżej regulacje miałyby zacząć obowiązywać od 30 czerwca 2015 r. Przy czym trzeba mieć na uwadze, że określony powyżej projekt nie jest projektem ustawy, a projektem założeń do projektu ustawy (na którego podstawie sporządza się projekt ustawy). Należy więc liczyć się z tym, że zarówno termin wejścia w życie planowanych modyfikacji, jak i ich zawartość merytoryczna mogą ulec zmianie w ciągu procesu legislacyjnego, który z uwagi na to, że na razie opracowano jedynie projekt założeń do projektu ustawy, będzie jeszcze stosunkowo długo trwał.

Teraz najważniejsze - skutki dla podatników?

Jeżeli zaproponowane przez Ministerstwo Finansów rozwiązania, w szczególności te dotyczące możliwość nałożenia akcyzy na sprzedawców maszyn do nabijania gilz, zaczną obowiązywać w obecnie zaproponowanym kształcie, wówczas należy się spodziewać, że maszyny znikną ze sklepów. Jednak wysoka cena za paczkę papierosów będzie motywować do poszukiwania nowych luk w prawie umożliwiających pozyskanie papierosów w niższej cenie. Co więcej, część konsumentów nabywających obecnie cygara imprezowe zacznie prawdopodobnie kupować papierosy w szarej strefie, a to nie przyczyni się do wzrostu wpływów do budżetu. Stawia to pod znakiem zapytania trafność obranego środka, mającego przeciwdziałać nielegalnemu wytwarzaniu papierosów z cygar. W tej sytuacji być może najlepszym rozwiązaniem byłoby po prostu obniżenie akcyzy na papierosy, co skutkowałoby spadkiem cen papierosów, a to z kolei zachęciłoby prawdopodobnie palaczy do nabywania legalnych papierosów.

@RY1@i02/2014/203/i02.2014.203.07100020b.802.jpg@RY2@

Magdalena Kozłowska konsultant podatkowy, ECDDP Sp. z o.o.

Rozmawiała Ewa Ciechanowska