Czy po uchwale można wznowić postępowanie

menedżer w dziale podatkowym PricewaterhouseCoopers

Uchwały NSA w praktyce wiążą sądy administracyjne przy stosowaniu przepisów prawa będących przedmiotem uchwały, chyba że Sąd zdecyduje się na wystąpienie o ponowną uchwałę, co zdarza się rzadko.

Podatnicy, których sprawy zostały niekorzystnie rozstrzygnięte przez organy podatkowe przed wydaniem uchwały zmieniającej linię orzeczniczą sądów na korzystną dla nich, próbują korzystać z tego faktu do wzruszania decyzji ostatecznych poprzez wznowienie postępowania.

Wznowienie postępowania daje możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej zakończonej ostateczną decyzją pod warunkiem wystąpienia opisanych w Ordynacji podatkowej przesłanek.

Większość przesłanek zawartych w przepisach dotyczących wznowienia postępowania podatkowego nie pozostawia podatnikom zbyt szerokiego pola manewru, aby skorzystać z tego trybu wzruszenia decyzji. Należą do nich m.in. oparcie się przez organ na fałszywych dowodach przy wydawaniu decyzji lub orzeczeniu Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, które miało wpływ na treść wydanej decyzji. Istnieje jednak szczególna przesłanka, której zakres w porównaniu z pozostałymi jest dość szeroki. Zgodnie z tym przepisem wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Część podatników upatruje w tej przesłance szansę na wznowienie postępowania podatkowego w związku z wydanymi przez sędziów NSA uchwałami. W mojej ocenie jednak uchwały sędziów NSA nie mogą stanowić podstawy wznowienia postępowania, gdyż nie są ani nową okolicznością faktyczną ani nowym dowodem istotnym w sprawie. Ustawodawca nie definiuje pojęcia "okoliczności faktycznych". W potocznym języku okolicznością faktyczną będzie zdarzenie, fakt lub wydarzenie zaistniałe w sensie fizycznym lub jej niewystąpienie. Nową okolicznością faktyczną nie będzie więc wykładnia prawa odmienna od tej, którą zastosowały organy podatkowe przy wydawaniu decyzji, a co za tym idzie nie będzie nową okolicznością faktyczną żadne orzeczenie NSA wiążące inne sądy administracyjne w zakresie wykładni przepisów. Powyższe stanowisko potwierdzone zostało w wyrokach sądów administracyjnych.

Oprac. Aleksandra Tarka

Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 z późn. zm.).