Podatnicy będą mogli się dowiedzieć, kto miał wpływ na rozstrzygnięcie

Już za miesiąc wejdą w życie przepisy wprowadzające obowiązek prowadzenia metryki sprawy podatkowej. Nowe przepisy Ordynacji podatkowej (art. 171a) przewidują, że metryka - w formie pisemnej lub elektronicznej - jest częścią akt sprawy, a zatem będzie jawna i dostępna dla podatnika.

Więcej niż ewidencja

Strona postępowania podatkowego będzie mogła się dowiedzieć, jakie osoby w nim uczestniczą lub uczestniczyły. W treści metryki sprawy zostaną też określone wszystkie podejmowane przez nie czynności. Nie będzie się ona zatem ograniczać do ewidencjonowania samego aktu sporządzenia decyzji. Ma również dokumentować, kto prowadził postępowanie na poszczególnych etapach i jakie dokładnie czynności podejmował. Informacje będą na bieżąco aktualizowane.

Metryka sprawy pomoże zatem ustalić - nawet po upływie długiego czasu od podjęcia rozstrzygnięcia - tożsamość urzędników, którzy mieli wpływ na wydanie błędnych decyzji. Na podstawie zgromadzonych danych osoby odpowiedzialne za rażące naruszenie prawa będą mogły zostać pociągnięte do odpowiedzialności dyscyplinarnej oraz majątkowej, którą przewiduje ustawa z 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych (Dz.U. z 16 lutego 2011 r. nr 34, poz. 173). Dzięki niej bez trudu będzie można także ustalić, kto sporządził projekt, udzielił wskazówek co do sposobu załatwienia sprawy, opiniował lub zatwierdzał decyzję.

Wyjątki w rozporządzeniu

Minister finansów został jednak upoważniony do określenia, w drodze rozporządzenia, kategorii spraw podatkowych, w których obowiązek prowadzenia metryki będzie wyłączony. Resort finansów przygotował już projekt stosownego aktu prawnego. Obejmuje on jedenaście kategorii spraw. Należy do nich zaliczenie wpłaty na poczet zaległości podatkowych czy też zaliczenie nadpłaty lub zwrotu podatku na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych. Kolejnym rodzajem sprawy jest umorzenie w całości lub części zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej. Metryka będzie jednak wyłączona tylko w przypadkach, gdy takie umorzenie następuje z urzędu, m.in. gdy zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne lub podatnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku.

Także niektóre rodzaje postępowań, w których ustalana jest wysokość zobowiązania podatkowego, nie będą wymagały metryki. Ma to dotyczyć m.in.:

● ustalenia wysokości podatku od spadków i darowizn, o ile decyzja będzie wydawana na podstawie danych zawartych w złożonym zeznaniu podatkowym, czyli w praktyce wtedy, gdy organ podatkowy nie będzie kwestionował wartości rynkowej nabytych rzeczy lub praw wskazanej przez podatnika w zeznaniu,

● ustalenia wysokości podatku od nieruchomości, rolnego, leśnego, jeżeli decyzja będzie wydawana wyłącznie na podstawie danych zawartych w złożonej informacji o nieruchomościach, obiektach budowlanych, informacji o gruntach lub informacji o lasach,

● ustalenia wysokości podatku w formie karty podatkowej, a także zaliczki na PIT podatnikom osiągającym dochody z działów specjalnych produkcji rolnej.

Metryka nie będzie ponadto prowadzona w sprawach zwrotu osobom fizycznym części podatku od towarów i usług na materiały budowlane, wydawania podatkowych znaków akcyzy lub sprzedaży legalizacyjnych znaków akcyzy. Powód? Jak uzasadnia resort finansów, we wskazanych powyżej sprawach z reguły nie są przeprowadzane czynności dowodowe, a rozstrzygnięcie następuje na podstawie dokumentów załączonych do wniosku o wszczęcie postępowania.

Wyłączenia kontroli

Metryka nie obejmie także postępowań uregulowanych w odrębnych przepisach, do których mają zastosowanie przepisy działu IV Ordynacji podatkowej (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.) regulującego postępowanie podatkowe. Wyłączenie będzie więc dotyczyć postępowań kontrolnych prowadzonych przez organy kontroli skarbowej oraz kontroli wykonywanej przez Służbę Celną.

Przepisy znowelizowanego kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy - Ordynacja podatkowa wejdą w życie 7 marca 2012 roku.

Ważne

Metryka sprawy wraz z dokumentami, do których odsyła, będzie stanowić obowiązkową część akt sprawy i podlegać na bieżąco aktualizacji. Wymóg jej prowadzenia może być wyłączony przez ministra finansów ze względu na nieproporcjonalność nakładu środków koniecznych do prowadzenia metryki w stosunku do prostego i powtarzalnego charakteru tych spraw

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 2 pkt 2 ustawy z 15 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 186, poz. 1100).