Pełnomocnictwo obejmuje tylko jeden zakres sprawy

Dopiero skuteczne złożenie do akt dokumentu pełnomocnictwa zobowiązuje organ do dokonywania doręczeń pełnomocnikowi. Posłużenie się przez organ pełnomocnictwem złożonym na potrzeby innego postępowania, choćby swym zakresem obejmowało ono przedmiot postępowania, do którego akt nie zostało dołączone, a następnie procedowanie z udziałem "rzekomego pełnomocnika" naraża organ na zarzut pozbawienia strony czynnego udziału w postępowaniu.

Sprawa dotyczyła odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku od darowizn. W ocenie skarżącego, wpłacona kwota ok. 1,4 tys. zł stanowiła nadpłatę, ponieważ organ w sposób nieuprawniony dokonał rozliczenia wpłat na poczet podatku od darowizny, naliczając jednocześnie odsetki za zwłokę, co spowodowało wyliczenie zaległości.

Z akt sprawy wynikało, że postanowienia naczelnika urzędu skarbowego w przedmiocie zaliczenia wpłat zostały doręczone wyłącznie skarżącemu, a nie jego pełnomocnikowi. Według WSA w Krakowie, pełnomocnik skarżącego występował w sprawie i naczelnik urzędu skarbowego miał w tej sytuacji świadomość, że w sprawie działa pełnomocnik. W konsekwencji sąd ten uznał, że organ naruszył art. 136 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.). Postanowienia te nie weszły zatem do obrotu prawnego, a tym bardziej nie były ostateczne, jak przyjął w sprawie organ pierwszej instancji

Dyrektor izby skarbowej złożył skargę do NSA. Według organu sąd I instancji w sposób nieuprawniony uznał, że naczelnik urzędu skarbowego naruszył przepisy Ordynacji podatkowej, szczególnie te odnoszące się do sposobu doręczenia pism. NSA uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił wyrok sądu wojewódzkiego.

Mimo wyrażanego wielokrotnie przez dyrektora izby przekonania, że pełnomocnik skarżącego w tamtych postępowaniach nie występował, NSA zwrócił uwagę na niekompletność akt sprawy. Z tego względu sąd nie ma możliwości oceny skuteczności doręczenia postanowień dotyczących zaliczenia wpłat dokonanych osobiście przez skarżącego. NSA zgodził się jednak z izbą skarbową, że postępowanie dotyczące zaliczenia wpłat dokonanych przez skarżącego jest postępowaniem odrębnym, zarówno od postępowania wymiarowego w sprawie ustalenia podatku od spadków i darowizn z tytułu darowizny. Jest też również postępowaniem odrębnym od postępowania w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku od spadków i darowizn w wysokości 1,4 tys. zł, wynikającej z faktu opłacenia nienależnie naliczonych przez organ podatkowy odsetek od zaległości podatkowej.

Sąd podkreślił, że czym innym jest możliwość działania przez pełnomocnika, a czym innym wykazanie w konkretnej sprawie, że strona działa przez pełnomocnika. Dlatego też organ nie może z urzędu traktować określonej osoby jako pełnomocnika, czy domniemywać pełnomocnictwa. Dopiero skuteczne złożenie do akt dokumentu pełnomocnictwa, stosownie do art. 137 par. 3 Ordynacji podatkowej, zobowiązuje organ do dokonywania doręczeń pełnomocnikowi.

Oprac. Przemysław Molik

z 20 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2125/11, prawomocny.

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2013/034/i02.2013.034.07100030b.802.jpg@RY2@

Krystian Pawłowicz, ekspert podatkowy w KPMG

Nadpłata w podatku od spadków i darowizn, w tym naliczonych przez organy podatkowe odsetek i ich zaliczania z dokonywanych przez podatnika płatności nie należy do prostych, w szczególności jeśli w sprawie strona ustanowiła pełnomocnika. Jak wynika z wyroku NSA z 20 grudnia 2013 r. (sygn. akt II FSK 2125/11) należy zwracać uwagę, że postępowanie dotyczące zaliczenia dokonanych przez podatnika wpłat jest postępowaniem odrębnym od postępowania dotyczącego ustalenia wymiaru podatku od spadków i darowizn. Nie można go także łączyć z postępowaniem w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty wynikającej z faktu opłacenia nienależnie naliczonych przez organ podatkowy odsetek od zaległości podatkowej. Jeżeli podatnik ustanowił pełnomocnika, zgodnie z przywołanym wyrokiem dopiero prawnie skuteczne złożenie do akt sprawy dokumentu pełnomocnictwa zobowiązuje organ podatkowy do dokonywania doręczeń bezpośrednio pełnomocnikowi w myśl przepisu art. 145 par. 2 Ordynacji podatkowej. W tym kontekście przez akta sprawy należy rozumieć akta konkretnego postępowania. W określonym postępowaniu podatkowym organy nie powinny domniemywać pełnomocnictwa czy też traktować wskazanej osoby jako pełnomocnika tylko dlatego, że została ustanowiona pełnomocnikiem w innym, odrębnym postępowaniu.